{"id":3025,"date":"2011-11-05T13:06:31","date_gmt":"2011-11-05T11:06:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=3025"},"modified":"2011-11-05T13:06:31","modified_gmt":"2011-11-05T11:06:31","slug":"ruzgarlar-ve-ruzgar-cesitleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ruzgarlar-ve-ruzgar-cesitleri.html","title":{"rendered":"R\u00fczgarlar ve R\u00fczgar \u00c7e\u015fitleri"},"content":{"rendered":"<p>Y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7tan al\u00e7ak bas\u0131nca do\u011fru olan hava hareketidir. Birbirine yak\u0131n iki merkezde s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 olu\u015fmas\u0131 durumunda g\u00f6r\u00fclecek ilk olay r\u00fczgar\u0131n esmeye ba\u015flamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>R\u00fczgar\u0131n H\u0131z\u0131nda Etkili Olan Fakt\u00f6rler:<\/p>\n<p>1) Bas\u0131n\u00e7 merkezleri aras\u0131ndaki yatay uzakl\u0131k: \u0130zobarlar\u0131n s\u0131k ge\u00e7ti\u011fi yerde yatay uzakl\u0131k azd\u0131r. Bu sebeple s\u00fcrt\u00fcnme ile h\u0131z kayb\u0131 da azd\u0131r. Bundan dolay\u0131 izobarlar\u0131n s\u0131k ge\u00e7ti\u011fi yerde r\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131 fazla iken , izobarlar\u0131n seyrek ge\u00e7ti\u011fi yerde h\u0131z azd\u0131r.<\/p>\n<p>2) Yer \u015fekilleri:Yer \u015fekilleri r\u00fczgara y\u00f6n verirken , ayn\u0131 zamanda h\u0131z\u0131n\u0131 da etkilerler.<br \/>\n\u00d6rnek: Engebeli bir alanda r\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131 azal\u0131r.<\/p>\n<p>3) D\u00fcnyan\u0131n ekseni \u00e7evresindeki hareketi: D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 alanlarda r\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131 daha azd\u0131r. D\u00f6n\u00fc\u015ften kaynaklanan savrulma sebebiyle.<\/p>\n<p>4) Bas\u0131n\u00e7 fark\u0131: Bas\u0131n\u00e7 fark\u0131 artt\u0131k\u00e7a r\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131 ve \u015fiddeti de artar.<br \/>\n* R\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7en alete anemometre denir.<br \/>\n* R\u00fczgar\u0131n h\u0131z\u0131 artt\u0131k\u00e7a;<br \/>\n&#8211; \u0130\u00e7 \u0131s\u0131s\u0131 d\u00fc\u015fer ve so\u011fuk r\u00fczgar halini al\u0131r.<br \/>\n&#8211; Ge\u00e7ti\u011fi yerlerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.<br \/>\n&#8211; Buharla\u015fmay\u0131 artt\u0131r\u0131r. Havan\u0131n nem a\u00e7\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fcr.<br \/>\n&#8211; Erozyonu artt\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>R\u00fczgar\u0131n Esme Y\u00f6n\u00fcn\u00fc Etkileyen Fakt\u00f6rler:<\/p>\n<p>1) Bas\u0131n\u00e7 merkezlerinin konumu: R\u00fczgarlar her zaman y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7tan al\u00e7ak bas\u0131nca do\u011fru eserler.<\/p>\n<p>2) Yer \u015fekilleri: S\u0131rada\u011flar, bo\u011fazlar, derin ve uzun vadiler r\u00fczgarlar\u0131n ger\u00e7ek y\u00f6nlerini de\u011fi\u015ftirirler. R\u00fczgarlar genellikle bo\u011fazlara, vadilere uygun eserler.<\/p>\n<p>Herhangi bir yerde r\u00fczgar\u0131n y\u0131l i\u00e7inde en fazla esti\u011fi y\u00f6ne hakim r\u00fczgar y\u00f6n\u00fc denir. Hakim r\u00fczgar y\u00f6n\u00fc ile yer \u015fekillerinin uzan\u0131\u015f do\u011frultusu aras\u0131nda bir paralellik vard\u0131r.<\/p>\n<p>3) D\u00fcnyan\u0131n ekseni \u00e7evresindeki hareketi: Bu hareketten dolay\u0131 r\u00fczgarlar K.Y.K.\u2019de sa\u011fa, G.Y.K.\u2019de sola do\u011fru saparak eserler.<\/p>\n<p>R\u00dcZGAR \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130<\/p>\n<p><strong>1. S\u00dcREKL\u0130 R\u00dcZGARLAR<\/strong><br \/>\na) Alize R\u00fczgarlar\u0131: 30 enlemlerindeki Dinamik Y.B. alanlar\u0131ndan Ekvatoral A.B alan\u0131na do\u011fru olan hava hareketidirler.<\/p>\n<p>Do\u011fu y\u00f6nl\u00fc olduklar\u0131 i\u00e7in Tropikal Ku\u015fak karalar\u0131n\u0131n do\u011fusuna s\u00fcrekli olarak ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rak\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ekvatorda y\u00fckselerek \u00fcstten 30 enlemlerine do\u011fru esen r\u00fczgarlara Ters Alizeler denir. Bu r\u00fczgarlar d\u00f6nenceler civar\u0131nda al\u00e7alarak \u00e7\u00f6llerin olu\u015fmas\u0131na neden olurlar.<\/p>\n<p>b) Bat\u0131 R\u00fczgarlar\u0131: 30 enlemlerindeki Dinamik Y.B. alanlar\u0131ndan 60 enlemlerindeki Dinamik A.B. alanlar\u0131na do\u011fru esen r\u00fczgarlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bat\u0131 y\u00f6nl\u00fc olduklar\u0131ndan Il\u0131man Ku\u015fak karalar\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131na s\u00fcrekli bol ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rak\u0131rlar.<\/p>\n<p>c) Kutup R\u00fczgarlar\u0131: Kutuplardaki Termik Y.B alanlar\u0131ndan 60 enlemlerindeki Dinamik A.B merkezlerine do\u011fru esen r\u00fczgarlard\u0131r.<\/p>\n<p>60 enlemlerinde Bat\u0131 R\u00fczgarlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015farak cephe olu\u015fumuna neden olurlar.<\/p>\n<p>NOT: Alize ve Bat\u0131 r\u00fczgarlar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7taki s\u0131cakl\u0131k ve nem \u00f6zellikleri birbirine benzer. S\u00fcrekli r\u00fczgarlar b\u00fct\u00fcn y\u0131l birbirine ters y\u00f6nde eserler ve okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131na neden olurlar.<\/p>\n<p><strong>2. MEVS\u0130ML\u0130K R\u00dcZGARLAR (Muson )<\/strong><\/p>\n<p>* G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerler: Hint yar\u0131madas\u0131 , G\u00fcneydo\u011fu Asya, Meksika ve Gine K\u00f6rfezi k\u0131y\u0131lar\u0131d\u0131r.<br \/>\n* Birbirine kom\u015fu k\u0131ta ve okyanuslar\u0131n mevsimlik \u0131s\u0131 fark\u0131ndan do\u011farlar.<br \/>\n* K\u0131\u015f\u0131n karadan denize do\u011fru eserler. Bu sebeple so\u011fuk ve kuru olarak eserler.<br \/>\n* Yaz mevsiminde denizden karaya do\u011fru estiklerinden beraberinde bol miktarda nem getirirler ve ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rak\u0131rlar. D\u00fcnyan\u0131n en fazla ya\u011f\u0131\u015f alan yeri Muson Asyas\u0131\u2019nda \u00c7erapun\u00e7i (Hindista\u2019n\u0131n K.Do\u011fusundad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ortalama 12.000 mm ya\u011f\u0131\u015fal\u0131r.) dir.<br \/>\n* Etkili oldu\u011fu adalara r\u00fczgar s\u00fcrekli olarak denizler \u00fczerinden geldi\u011fi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn y\u0131l boyunca ya\u011f\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<br \/>\n* Y\u00f6n de\u011fi\u015ftirdikleri Ocak ve Temmuz aylar\u0131nda dev dalgalar olur.<\/p>\n<p><strong>3. YEREL R\u00dcZGARLAR<\/strong><\/p>\n<p>a) Meltemler: G\u00fcnl\u00fck \u0131s\u0131nma fark\u0131ndan do\u011farlar. Etki alanlar\u0131 dard\u0131r.<\/p>\n<p>i) Kara-deniz meltemleri: Kara ve denizlerin g\u00fcnl\u00fck \u0131s\u0131nma fark\u0131 sonucu olu\u015furlar.<\/p>\n<p>G\u00fcnd\u00fczdeniz meltemi, gece kara meltemi olu\u015fur. Ege k\u0131y\u0131lar\u0131nda yaz\u0131n \u00f6\u011fleden sonra denizden esen \u0130mbat r\u00fczgar\u0131 deniz meltemine \u00f6rnektir.<\/p>\n<p>NOT: Deniz meltemi k\u0131sa mesafelerden s\u0131cak karaya do\u011fru esti\u011fi i\u00e7in ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rakmaz. Sadece havay\u0131 serinletir.<\/p>\n<p>ii) Da\u011f ve vadi meltemi: Da\u011f ve vadilerin farkl\u0131 \u0131s\u0131nmas\u0131 sonucu olu\u015furlar. Bunda g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 alma a\u00e7\u0131s\u0131 ve nem oranlar\u0131n\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131 etkilidir.<\/p>\n<p>Da\u011flarda nem oran\u0131 az oldu\u011fundan vadi ve ovalara g\u00f6re daha erken \u0131s\u0131n\u0131r, daha erken so\u011fur. G\u00fcnd\u00fcz vadi meltemi, gece ise da\u011f meltemi olur.<\/p>\n<p>NOT: Muson r\u00fczgarlar\u0131 ile meltem r\u00fczgarlar\u0131 aras\u0131ndaki benzerlik devirli olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>b) S\u0131cak Yerel R\u00fczgarlar:<\/p>\n<p>i) F\u00f6hn R\u00fczgarlar\u0131: Bir da\u011f yamac\u0131n\u0131 a\u015farak di\u011fer yama\u00e7tan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru esen r\u00fczgar\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 artar. \u00c7evrede nem a\u00e7\u0131\u011f\u0131 olu\u015fur. Bitkilere kurutucu etki yapan bu tip r\u00fczgarlara F\u00f6hn r\u00fczgarlar\u0131 denir.<\/p>\n<p>Bu r\u00fczgarlar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda yer \u015fekilleri etkilidir. R\u00fczgarlar geldikleri yerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gitti\u011fi yere ta\u015f\u0131rlar. F\u00f6hn r\u00fczgarlar\u0131 bu genellemeye uymaz. T\u00fcrkiye\u2019de Kuzey Anadolu da\u011flar\u0131 ile Toroslar\u2019da etkilidir.<\/p>\n<p>ii) Sirokko: B\u00fcy\u00fck Sahradan \u0130talya\u2019n\u0131n g\u00fcneyine do\u011fru esen s\u0131cak ve kuru r\u00fczgard\u0131r. Akdeniz\u2019den ge\u00e7erken nem ald\u0131\u011f\u0131ndan \u0130talya\u2019n\u0131n g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131na ya\u011f\u0131\u015f b\u0131rak\u0131r.<\/p>\n<p>iii) Hamsin: M\u0131s\u0131r\u2019dan Akdeniz\u2019in do\u011fusuna do\u011fru esen s\u0131cak ve kuru r\u00fczgard\u0131r.<\/p>\n<p>c) So\u011fuk yerel r\u00fczgarlar:<\/p>\n<p>i) Mistral: K\u0131\u015f\u0131n ve ilkbaharda Fransa\u2019dan Akdeniz\u2019e do\u011fru esen so\u011fuk r\u00fczgard\u0131r.<\/p>\n<p>ii) Bora: Dalma\u00e7ya k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n gerisindeki da\u011flardan Akdeniz\u2019e do\u011fru esen so\u011fuk r\u00fczgard\u0131r.<\/p>\n<p>iii) Krivetz: Romanya\u2019dan Karadeniz\u2019e do\u011fru esen so\u011fuk r\u00fczgard\u0131r.<\/p>\n<p>iv) Etezyen: Ege K\u0131y\u0131lar\u0131na yaz\u0131n kuzeyden esen so\u011fuk r\u00fczgard\u0131r. Asor Y.B etkisiyle olu\u015fur.<\/p>\n<p>d) Tropikal Siklonlar: Tropikal ku\u015fakta ani bas\u0131n\u00e7 d\u00fc\u015fmesi ile olu\u015fan \u00e7ok \u015fiddetli r\u00fczgarlard\u0131r. Bu r\u00fczgarlara Hurricane, Tornado, Kas\u0131rga,Hortum gibi isimler verilir.<\/p>\n<p><strong>T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE ETK\u0130L\u0130 OLAN R\u00dcZGARLAR<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Bat\u0131 r\u00fczgarlar\u0131 ku\u015fa\u011f\u0131ndad\u0131r.Ancak yer\u015fekillerinden dolay\u0131 bu r\u00fczgarlar\u0131n etkisi g\u00f6r\u00fclmez. Yurdumuz daha \u00e7ok yerel r\u00fczgarlar\u0131n etkisindedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7tan al\u00e7ak bas\u0131nca do\u011fru olan hava hareketidir. Birbirine yak\u0131n iki merkezde s\u0131cakl\u0131k fark\u0131 olu\u015fmas\u0131 durumunda g\u00f6r\u00fclecek ilk olay r\u00fczgar\u0131n esmeye ba\u015flamas\u0131d\u0131r. R\u00fczgar\u0131n H\u0131z\u0131nda Etkili Olan Fakt\u00f6rler: 1) Bas\u0131n\u00e7 merkezleri aras\u0131ndaki yatay uzakl\u0131k: \u0130zobarlar\u0131n s\u0131k ge\u00e7ti\u011fi yerde yatay uzakl\u0131k azd\u0131r. Bu sebeple s\u00fcrt\u00fcnme ile h\u0131z kayb\u0131 da azd\u0131r. Bundan dolay\u0131 izobarlar\u0131n s\u0131k ge\u00e7ti\u011fi yerde r\u00fczgar\u0131n &#8230; <a title=\"R\u00fczgarlar ve R\u00fczgar \u00c7e\u015fitleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ruzgarlar-ve-ruzgar-cesitleri.html\" aria-label=\"More on R\u00fczgarlar ve R\u00fczgar \u00c7e\u015fitleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,7],"tags":[835,833,834],"class_list":["post-3025","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cografya","category-dn","tag-muson","tag-ruzgar","tag-ruzgar-cesitleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3025","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3025"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3025\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}