\u015eam’da yer alan 5. Ordu’daki g\u00f6revi, Mustafa Kemal’e \u0130mparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki aksakl\u0131klar\u0131, hem devlet y\u00f6netimindeki hem de ordudaki hata ve eksiklikleri daha yak\u0131ndan g\u00f6rmesini sa\u011flad\u0131. Bu zor durumdan kurtulu\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 aramaya ba\u015flad\u0131. 1906 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim Ay\u0131’nda baz\u0131 arkada\u015flar\u0131yla gizli olarak Vatan ve H\u00fcrriyet Cemiyeti’ni kurdu; cemiyetin Beyrut, Yafa ve Kud\u00fcs’te \u00f6rg\u00fctlenmesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Daha sonra Selanik’e giderek, burada Vatan ve H\u00fcrriyet Cemiyeti’nin bir \u015fubesini a\u00e7t\u0131 ve tekrar \u015eam’a d\u00f6nd\u00fc.
\nMustafa Kemal 20 Haziran 1907 tarihinde Kola\u011fas\u0131, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ad\u0131yla k\u0131demli y\u00fczba\u015f\u0131 oldu. 13 Ekim’de ise merkezi Manast\u0131r’da bulunan 3. Ordu Karargah\u0131’na atand\u0131 ve bu ordunun Selanik’teki b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00f6reve ba\u015flad\u0131. Ayr\u0131ca 22 Haziran 1908’de, 3. Ordu Karargah\u0131’ndaki g\u00f6revine ek olarak \u00dcsk\u00fcp-Selanik demiryolu m\u00fcfetti\u015fli\u011fi de kendisine verildi.
\nMustafa Kemal o g\u00fcnlerde Rumeli’de \u00f6nemli bir faaliyet g\u00f6steren \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti’ne kat\u0131ld\u0131. Bu cemiyetin o s\u0131radaki ba\u015fl\u0131ca hedefleri, 1876 Anayasas\u0131’n\u0131n tekrar y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmas\u0131n\u0131 ve kapal\u0131 durumdaki Meclis-i Mebusan’\u0131n yeniden toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Nitekim Sultan Abd\u00fclhamit’in onay\u0131yla 23 Temmuz 1908 tarihinde ilan edilen II. Me\u015frutiyet’te \u0130ttihat ve Terakki b\u00fcy\u00fck bir rol oynad\u0131.<\/p>\n
Ki\u015fili\u011finde tamamen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir yap\u0131ya sahip olan Mustafa Kemal, Me\u015frutiyet’in ilan\u0131n\u0131 olumlu, ancak yetersiz bir geli\u015fme olarak de\u011ferlendiriyordu. H\u00fcrriyetin tam anlam\u0131yla gelmesiyle \u00fclkenin daha h\u0131zl\u0131 ilerleyece\u011fi ve kalk\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 savunuyor, y\u00f6netimin ger\u00e7ek sahiplerine, yani millete verilmesini istiyordu. \u0130\u015fte bu noktada onun, \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti ile \u00f6nemli bir fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti II. Me\u015frutiyet’in ilan\u0131n\u0131 yeterli buluyor, Mustafa Kemal’in ink\u0131lap\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini kabul etmek istemiyordu. Bu \u015fartlarda bile O, cemiyete gerekli uyar\u0131lar\u0131 yapmaktan \u00e7ekinmedi.
\n13 Nisan 1909 tarihinde \u0130stanbul’da, 31 Mart Vakas\u0131 olarak bilinen b\u00fcy\u00fck bir ayaklanma patlak verdi. Mustafa Kemal, i\u015fte bu olumsuz geli\u015fme \u00fczerine Rumeli’de kurulan Hareket Ordusu’nun Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirildi ve bu orduyla birlikte 19 Nisan 1909’da \u0130stanbul’a geldi. Hareket Ordusu’nun \u0130stanbul’a geli\u015finin ard\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamay\u0131 kaleme ald\u0131 ve s\u00f6z konusu isyan\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131nda etkili oldu. Ordunun kontrol\u00fc tamamen ele ge\u00e7irmesinden sonra Sultan Abd\u00fclhamit tahttan indirildi ve yerine Sultan Re\u015fat ge\u00e7irildi. Mustafa Kemal, 16 May\u0131s 1909’da tekrar Selanik’teki g\u00f6revinin ba\u015f\u0131na geri d\u00f6nd\u00fc.
\nMustafa Kemal’in Selanik’e d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc \u0130ttihat Terakki Cemiyeti ile olan g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131r. 22 Eyl\u00fcl 1909’da \u0130ttihat Terakki Kongresi’nde ordunun siyasete kar\u0131\u015fmas\u0131 ve bunun do\u011furaca\u011f\u0131 muhtemel olumsuz sonu\u00e7lar \u00fczerine bir konu\u015fma yapar. \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti’nin izledi\u011fi siyasetin yanl\u0131\u015f oldu\u011funa ve \u00fclke yarar\u0131na olmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirir. T\u00fcm vaktini ordudaki g\u00f6revine ay\u0131r\u0131r.
\nMustafa Kemal Selanik’teki g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc d\u00f6nemde, Eyl\u00fcl 1910’da g\u00f6zlemci s\u0131fat\u0131yla Fransa’daki Pikardi Manevralar\u0131’na g\u00f6nderildi. Daha \u00f6nce \u00f6nemini fark ederek ald\u0131\u011f\u0131 Frans\u0131zca e\u011fitimi kendisine b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. 1911’in Mart ay\u0131nda ise, Arnavutluk’ta \u00e7\u0131kan isyan\u0131 bast\u0131rmak \u00fczere olu\u015fturulan Harbiye Naz\u0131r\u0131 Mahmut \u015eevket Pa\u015fa’n\u0131n komutas\u0131ndaki birlikte yer ald\u0131. 3. Ordu Karargah\u0131’n\u0131n ard\u0131ndan s\u0131ras\u0131yla 5. Kolordu Karargah\u0131 ve 38. Piyade Alay\u0131’nda g\u00f6rev ald\u0131. Asl\u0131nda bu g\u00f6revler ile baz\u0131 \u00e7evreler Onu y\u0131pratmak, \u015fevk ve heyecan\u0131n\u0131 k\u0131rmak istiyorlard\u0131. Di\u011fer bir deyi\u015fle, hedeflenen, Mustafa Kemal’in y\u00fckselmesini engellemekti. Fakat O, b\u00fct\u00fcn g\u00f6revlerinde oldu\u011fu gibi, burada da ba\u015far\u0131l\u0131 oldu; \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131n\u0131n ve kumandanlar\u0131n\u0131n takdirlerini toplad\u0131.
\nVatan sath\u0131nda yapm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6revler Mustafa Kemal’in yenilik\u00e7i ve ink\u0131lap\u00e7\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerini olgunla\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve etraf\u0131nda bir\u00e7ok gen\u00e7 subay\u0131n toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Fakat bu yeni yap\u0131lanma Osmanl\u0131 Devleti’nin kimi kesimleri taraf\u0131ndan tehlikeli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Nitekim onun, 27 Eyl\u00fcl 1911 tarihinde \u0130stanbul’da bulunan Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na tayin edilmesi, bu \u00e7arp\u0131k bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n bir sonucu oldu. 1908 Me\u015frutiyeti’nden sonra baz\u0131 Osmanl\u0131 birliklerinin buradan ayr\u0131lmas\u0131 ve askeri g\u00fcc\u00fcn zay\u0131flamas\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilen \u0130talyanlar, 1911’in son aylar\u0131nda Trablusgarp’a sald\u0131rd\u0131lar. Mustafa Kemal bu geli\u015fmenin ard\u0131ndan Tobruk ve Derne B\u00f6lgeleri’nde g\u00f6n\u00fcll\u00fc mahalli kuvvetlerin ba\u015f\u0131na, sonra Derne Komutanl\u0131\u011f\u0131na atand\u0131. 27 Kas\u0131m 1911 tarihinde Binba\u015f\u0131l\u0131\u011fa terfi etmesi de s\u00f6z konusu d\u00f6nem i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti.
\nMustafa Kemal’in \u00f6nderli\u011findeki T\u00fcrk birliklerinin ve yerli halk\u0131n kahramanca kar\u015f\u0131 koymas\u0131 nedeniyle \u0130talyanlar ancak k\u0131y\u0131da tutunabilmi\u015flerdi. Fakat bu s\u0131rada Balkanlar’da ba\u015flayan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k nedeniyle buradaki m\u00fccadele sona erdi ve 15 Ekim 1912 tarihinde U\u015fi Bar\u0131\u015f\u0131 imzaland\u0131. Bunun sonucunda Osmanl\u0131 Devleti Afrika’daki son topraklar\u0131n\u0131 da kaybetmi\u015f oldu.
\n1912 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda Balkan Harbi’nin ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine Mustafa Kemal, 24 Ekim 1912’de Trablusgarp’tan ayr\u0131larak \u0130stanbul’a geldi. 21 Kas\u0131m 1912’de Gelibolu’da bulunan Bahr-i Sefid (Akdeniz) Bo\u011faz\u0131 Kuvay-\u0131 M\u00fcrettebesi Komutanl\u0131\u011f\u0131 Harek\u00e2t \u015eubesi M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne atand\u0131. Bu s\u0131rada Selanik d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, Bulgar Ordusu Babaeski-L\u00fcleburgaz Sava\u015f\u0131’n\u0131 kazanarak \u00c7atalca’ya kadar gelmi\u015fti. Osmanl\u0131 adeta Avrupa’dan itilip Asya’ya s\u00fcr\u00fclmek isteniyordu. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n y\u00f6netimindeki Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti, 30 May\u0131s 1913’de Midye-Enez hatt\u0131n\u0131 kabul etmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131 miras\u0131n\u0131 payla\u015fmada anla\u015famayan Balkanl\u0131lar Bulgaristan’a kar\u015f\u0131 sava\u015fa tutu\u015fmu\u015flard\u0131. Bu s\u0131rada T\u00fcrk Ordusu hemen harekete ge\u00e7ti. Mustafa Kemal ise Bolay\u0131r Kolordusu Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na getirildi; Dimetoka ve Edirne’nin d\u00fc\u015fmandan geri al\u0131nmas\u0131nda olduk\u00e7a eme\u011fi ge\u00e7ti.
\nBalkan Harbi’nin neticelenmesinden sonra 27 Ekim 1913 tarihinde Sofya Ata\u015femiliterli\u011fine atand\u0131; ayn\u0131 zamanda Belgrad ve \u00c7etine Askeri Ata\u015feli\u011fi g\u00f6revini de \u00fcstlendi.
\nBu s\u0131ralarda 1 A\u011fustos 1914’te Almanya’n\u0131n Rusya’ya harp ilan\u0131 ile I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Mustafa Kema1 geli\u015fen siyasi ve askeri olaylar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir dikkatle izlemekte; bir taraftan da g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini Harbiye Nezaretine bildirmekte idi. Ona g\u00f6re: kat\u0131lma zorunlu hale gelmedik\u00e7e Osmanl\u0131 Devleti bu b\u00fcy\u00fck sava\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmal\u0131yd\u0131. Ancak olaylar\u0131n s\u00fcratle geli\u015fmesi 29 Ekim 1914’te Osmanl\u0131 Devletini de ister istemez \u0130ttifak Devletleri yan\u0131nda harbe girmek mecburiyetinde b\u0131rakt\u0131. Mustafa Kema1 bu geli\u015fmeler \u00fczerine Ba\u015fkumandanl\u0131ktan kendisine faal bir hizmet istedi ise de uzun s\u00fcre bu iste\u011fi yerine getirilmedi. Nihayet \u0131srar\u0131 \u00fczerine, kendisini 20 Ocak 1915 tarihinde, Tekirda\u011f’da te\u015fkil edilecek 19. T\u00fcmen Komutanl\u0131\u011f\u0131na tayin ettiler.<\/p>\n
Gelibolu Yar\u0131madas\u0131nda \u00f6nemli olaylar oluyordu. \u0130ngiliz donanmas\u0131 18 Mart 1915 g\u00fcn\u00fc \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131n\u0131 ge\u00e7meye te\u015febb\u00fcs etti ise de k\u0131y\u0131 top\u00e7usunun ba\u015far\u0131l\u0131 savunmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, muvaffak olamayarak a\u011f\u0131r zayiat verdi. Donanmas\u0131 ile Bo\u011faz\u0131 ge\u00e7emeyen d\u00fc\u015fman, bu defa Gelibolu Yar\u0131madas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karma ile zorlamaya karar verdi. Olaylar bu \u015fekilde geli\u015firken, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da 23 Mart 1915 tarihinde Gelibolu’da 5. Ordu kurulmas\u0131na karar vermi\u015f, Komutanl\u0131\u011f\u0131na da Alman Generali Liman von Sanders’i atam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Liman von Sanders, muhtemel d\u00fc\u015fman taarruzuna kar\u015f\u0131 kuvvetlerini \u00fc\u00e7 gruba ay\u0131rarak plan\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f; Mustafa Kemal’in ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu kuvvetleri ordu ihtiyat\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131. Mustafa Kemal bu plan gere\u011fince 18 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc T\u00fcmeniyle Bigal\u0131’ya ge\u00e7ti.<\/p>\n
D\u00fc\u015fman birlikleri 25 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc Sedd\u00fclbahir ve Ar\u0131burnu b\u00f6lgesinden ilk \u00e7\u0131karma hareketine ba\u015flad\u0131. Ancak \u00e7\u0131karma hareketi ilk g\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda Mustafa Kemal’i buldu. Mustafa Kemal, \u00e7\u0131karman\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr g\u00f6rmez, kuvvetlerini s\u00fcratle Bigal\u0131’dan Conkbay\u0131r\u0131’na sevk etmi\u015fti. Ar\u0131burnu’ndan Conkbay\u0131r\u0131’na ilerleyen \u0130ngiliz kuvvetleri, o g\u00fcn, Mustafa Kemal’in komuta etti\u011fi 19. T\u00fcmen kuvvetlerinin taarruzu ile geri \u00e7ekilmeye mecbur edildi.<\/p>\n
Conkbay\u0131r\u0131 taarruzunda T\u00fcrk askeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir inan\u00e7 ve cesaretle sava\u015f\u0131yor, tarihin en b\u00fcy\u00fck kahramanl\u0131k sahneleri sergileniyordu. D\u00e2hi komutan, kumandanlara verdi\u011fi emre \u015fu c\u00fcmleleri de il\u00e2ve etmi\u015fti: “Ben, size taarruz emretmiyorum; \u00f6lmeyi emrediyorum! Biz \u00f6l\u00fcnceye kadar ge\u00e7ecek zaman zarf\u0131nda yerimize ba\u015fka kuvvetler ve kumandanlar ge\u00e7ebilir!” Mustafa Kemal, \u00c7anakkale Cephesindeki bu \u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131 \u00fczerine 1 Haziran 1915’de Albayl\u0131\u011fa terfi etti.<\/p>\n
D\u00fc\u015fman, \u00c7anakkale’de ba\u015far\u0131 sa\u011flayamamas\u0131na, ilerleme g\u00f6sterememesine ra\u011fmen, yeni bir \u00e7\u0131karma yapmada kararl\u0131yd\u0131. Ancak, Mustafa Kemal’in ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler sayesinde d\u00fc\u015fman\u0131n bu taarruzu da geli\u015fme imk\u00e2n\u0131 bulamad\u0131. “Anafartalar Grubu Komutanl\u0131\u011f\u0131’na 8 A\u011fustos 1915 tarihinde Albay Mustafa Kemal. getirildi. 9 A\u011fustos 1915 g\u00fcn\u00fc komutay\u0131 ele alan Mustafa Kemal beklemeksizin ayn\u0131 g\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 taarruz ile ilerleyen \u0130ngiliz kuvvetlerini tekrar \u00e7\u0131karma yapt\u0131klar\u0131 k\u0131y\u0131lara itti. Ayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 Conkbay\u0131r\u0131 b\u00f6lgesine ge\u00e7erek buradaki kuvvetleri de 10 A\u011fustos 1915 sabah\u0131 taarruza ge\u00e7irdi. B\u00f6ylece d\u00fc\u015fman\u0131n ilerlemesine imk\u00e2n verilmemi\u015f; aksine tutundu\u011fu mevzilerden tamamen \u00e7\u0131kar\u0131larak Anafartalar b\u00f6lgesine tam anlam\u0131yla h\u00e2kim olunmu\u015ftu.<\/p>\n
Mustafa Kemal, 25 Nisan 1915 taarruzunda oldu\u011fu gibi 9 ve 10 A\u011fustos taarruzlar\u0131nda da bizzat ate\u015f hatt\u0131nda bulunmu\u015f, ate\u015f hatt\u0131ndan emirler vermi\u015f, bu davran\u0131\u015f\u0131 yan\u0131ndaki subay ve erler i\u00e7in ifadesi imk\u00e2ns\u0131z cesaret kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftu. Conkbay\u0131r\u0131’nda kalbini hedef alan bir kur\u015fun, cebindeki saate \u00e7arp\u0131p geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnden mutlak bir \u00f6l\u00fcmden kurtuldu. Bu muharebeler esnas\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi kahramanl\u0131k, azim ve y\u00fcksek kumanda kudreti, kendisine memleket i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00fcn sa\u011flad\u0131. Art\u0131k o, “Anafartalar Kahraman\u0131” olarak an\u0131l\u0131yordu. Aylarca s\u00fcren \u00e7\u0131karma ve sava\u015flar sonucu ilerleme kaydedemeyen \u0130ngilizler; nihayet 1915 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k sonunda m\u00fcttefikleriyle beraber \u00c7anakkale’den \u00e7ekildiler. Bu sava\u015flarda \u0130ngilizler insan, ara\u00e7 ve gere\u00e7 y\u00f6n\u00fcnden T\u00fcrklerden \u015f\u00fcphesiz ki \u00e7ok fazla idi; ancak onlar\u0131n unuttuklar\u0131 nokta, T\u00fcrk askerinin tarihsel kahramanl\u0131\u011f\u0131 ve bu kahramanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nlendiren Mustafa Kemal fakt\u00f6r\u00fc idi.<\/p>\n
Mustafa Kemal,10 Aral\u0131k 1915’te “Anafartalar Grubu Komutanl\u0131\u011f\u0131”n\u0131, Fevzi (\u00c7akmak) Pa\u015faya b\u0131rakarak izinli olarak \u00c7anakkale den ayr\u0131ld\u0131; \u0130stanbul a d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n
Mustafa Kemal, 27 Ocak 1916’da kararg\u00e2h\u0131 Edirne’de bulunan On alt\u0131nc\u0131 Kolordu Komutanl\u0131\u011f\u0131na atand\u0131. K\u0131sa s\u00fcre sonra bu Kolordunun ayn\u0131 isimle Diyarbak\u0131r’da kurulmas\u0131 karar\u0131 \u00fczerine yine Kolordu Komutan\u0131 olarak 11 Mart 1916’da Diyarbak\u0131r-Bitlis-Mu\u015f Cephesine tayin edildi. Mustafa Kemal, 26 Mart 1916’da Diyarbak\u0131r’a gelerek komutay\u0131 ele ald\u0131.1 Nisan 1916 da Generalli\u011fe y\u00fckseltildi. Diyarbak\u0131r’a geli\u015fini takiben k\u0131sa bir haz\u0131rl\u0131ktan sonra 3 A\u011fustos 1916 sabah\u0131 emrindeki kuvvetleri Bitlis ve Mu\u015f y\u00f6n\u00fcnde taarruza ge\u00e7irdi; Ruslarla iki t\u00fcmenimiz aras\u0131nda taarruz ve kar\u015f\u0131 taarruz \u015feklinde \u015fiddetli \u00e7arp\u0131\u015fmalar oldu. Nihayet 8 A\u011fustos 1916 sabah\u0131 Mu\u015f, ayn\u0131 g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 Bitlis kuvvetlerimiz taraf\u0131ndan d\u00fc\u015fman i\u015fgalinden kurtar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
\u015eam ve Halep\u2019teki k\u0131sa s\u00fcreli g\u00f6revlerinden sonra 1917’de \u0130stanbul’a geldi. Veliaht Vahdettin Efendi’yle Almanya’ya giderek cephede incelemelerde bulundu. Bu seyahatten sonra hastaland\u0131. Viyana ve Karlsbad’a giderek tedavi oldu. 15 A\u011fustos 1918’de Halep’e 7. Ordu Komutan\u0131 olarak d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n
Mustafa Kemal, bu cephede \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fcdafaa sava\u015flar\u0131 yapt\u0131. Takviyeli \u0130ngiliz kuvvetleri kar\u015f\u0131s\u0131nda, O’nun maharet ve dirayeti sayesinde, bu b\u00f6lgedeki T\u00fcrk Ordusu da\u011f\u0131lmaktan kurtar\u0131lm\u0131\u015f; b\u00fcy\u00fck bir d\u00fczen i\u00e7inde Halep’e kadar \u00e7ekilme ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. Fakat I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 Almanya ve m\u00fcttefikleri aleyhine geli\u015fiyordu. 29 Eyl\u00fcl 1918 tarihinde Bulgaristan sava\u015ftan \u00e7ekilmi\u015f, 4 Ekim 1918 tarihinde de Almanya m\u00fctareke istemi\u015fti.Bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda Mustafa Kemal Pa\u015fa yetkili makamlara, asker\u00ee ve siyas\u00ee \u00f6nerilerine devam etti ise de yine kabul ettiremedi. Nihayet 30 Ekim 1918 tarihinde de Osmanl\u0131 Devleti, itil\u00e2f devletleri ile Mondros M\u00fctarekesi’ni imzalayarak l. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan \u00e7ekildi.<\/p>\n
Mustafa Kemal Pa\u015fa, Mondros M\u00fctarekesi’nin imza edildi\u011fi g\u00fcn\u00fcn ertesi, 31 Ekim 1918 tarihinde Y\u0131ld\u0131r\u0131m Ordular Grubu Komutanl\u0131\u011f\u0131na getirildi ise de art\u0131k yapacak bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131. 7 Kas\u0131m 1918 tarihinde bu Grup Kumandanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n da Padi\u015fah iradesiyle kald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczerine Adana’dan hareketle 13 Kas\u0131m 1918 g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul’a geldi. Art\u0131k T\u00fcrkiye, m\u00fctareke \u015fartlar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yordu ve kendisi de Harbiye Nezareti emrine verilmi\u015f bir Ordu Kumandan\u0131 idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015eam’da yer alan 5. Ordu’daki g\u00f6revi, Mustafa Kemal’e \u0130mparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki aksakl\u0131klar\u0131, hem devlet y\u00f6netimindeki hem de ordudaki hata ve eksiklikleri daha yak\u0131ndan g\u00f6rmesini sa\u011flad\u0131. Bu zor durumdan kurtulu\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 aramaya ba\u015flad\u0131. 1906 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim Ay\u0131’nda baz\u0131 arkada\u015flar\u0131yla gizli olarak Vatan ve H\u00fcrriyet Cemiyeti’ni kurdu; cemiyetin Beyrut, Yafa ve Kud\u00fcs’te \u00f6rg\u00fctlenmesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Daha … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,7,14,20],"tags":[824,20836,530],"class_list":["post-3011","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ataturk","category-dn","category-sosyal-bilgiler","category-tc-ink-tarihi-ve-ataturkculuk","tag-31-mart-vakasi","tag-ataturk","tag-mustafa-kemal-ataturk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3011","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3011"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3011\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}