{"id":2828,"date":"2011-09-22T18:34:17","date_gmt":"2011-09-22T16:34:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2828"},"modified":"2011-09-22T18:34:17","modified_gmt":"2011-09-22T16:34:17","slug":"siirde-ahenk-ses-ve-ritm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/siirde-ahenk-ses-ve-ritm.html","title":{"rendered":"\u015eiirde Ahenk (Ses ve Ritm)"},"content":{"rendered":"<p>Ahenk:<br \/>\nAhenk kelimesi uyum anl***** gelmektedir. Edebiyatta ise kelimelerin birbiriyle ses ve anlam bak\u0131m\u0131ndan etkileyici bir b\u00fct\u00fcn olmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r.<br \/>\n\u015eiirde ahenk;ustaca kullan\u0131lan ses ak\u0131\u015f\u0131,s\u00f6yleyi\u015f,ritm,\u00f6l\u00e7\u00fc ve her t\u00fcrl\u00fc ses benzerli\u011fiyle sa\u011flan\u0131r. \u015eiirde ahengi sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fc,uyak,vurgu,tonlama gibi de\u011fi\u015fik unsurlar kullan\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u015eiirde ahnegi sa\u011flayan unsurlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/p>\n<p><strong>1) Vurgu:<\/strong> Bir kelimede hecelerden birinin di\u011ferlerine g\u00f6re daha bask\u0131l\u0131,daha kuvvetli s\u00f6ylenmesidir. Vurgu hem kelimenin anlam\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren hem de \u015fiiri ahenkli k\u0131lan bir unsurdur. Vurgulama ve tonlama \u015fiirin ahengini ve etki g\u00fcc\u00fcn\u00fc bir kat daha art\u0131r\u0131r.<br \/>\n<strong>\u00d6r: <\/strong><br \/>\nG\u00f6k sar\u0131 toprak sar\u0131, \u00e7\u0131plak a\u011fa\u00e7lar sar\u0131<br \/>\nArkada zincirlenen Toros Da\u011flar\u0131<\/p>\n<p><strong>2) Tonlama:<\/strong> Anlat\u0131lmak istenen duygu veya d\u00fc\u015f\u00fcncenin daha etkili ifade edilebilmesi i\u00e7in ses tonunu de\u011fi\u015ftirerek okumaya tonlama denir. B\u00f6ylece ac\u0131ma,\u00fcz\u00fcnt\u00fc,\u00f6zlem,hayran-<br \/>\nl\u0131k,sevgi gibi duygular belirginlik kazan\u0131r.<br \/>\n<strong>\u00d6r:<\/strong><br \/>\nBir sars\u0131nt\u0131&#8230; Uyand\u0131m uzun s\u00fcren uykudan,<br \/>\nGe\u00e7iyordu araba yola benzer bir sudan.<\/p>\n<p><strong>3) **\u00e7\u00fc:<\/strong>Ahengi sa\u011flamak \u015fiire belli bir d\u00fczen vermek i\u00e7in \u015fiirlerde \u00e7e\u015fitli \u00f6l\u00e7\u00fcler kullan\u0131l\u0131r. T\u00fcrk edebiyat\u0131nda hece ve aruz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fit \u00f6l\u00e7\u00fc kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>a) Hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc:<\/strong> \u015eiirdeki t\u00fcm dizelerin hecelerinin say\u0131s\u0131n\u0131n e\u015fit olmas\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r.<br \/>\n* Hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc T\u00fcrklerin buldu\u011fu bir \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n* Bilinen en eski T\u00fcrk \u015fiirlerinde de bu \u00f6l\u00e7\u00fc kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n* 7\u2019li, 8\u2019li, 11\u2019li hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc kal\u0131plar\u0131 en \u00e7ok kullan\u0131lan kal\u0131plard\u0131r.<br \/>\nDurak: **\u00e7\u00fc kal\u0131plar\u0131 i\u00e7erisindeki durma yeridir.Hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde duraklar s\u00f6zc\u00fckleri b\u00f6lmez.<br \/>\n<strong><br \/>\nb) Aruz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc:<\/strong> Dizelerdeki hecelerin a\u00e7\u0131kl\u0131k kapal\u0131l\u0131k esas\u0131na ba\u011fl\u0131 olan bir \u00f6l\u00e7\u00fc sistemidir. Sonu \u00fcnl\u00fc ile biten heceler \u2018\u2019a\u00e7\u0131k\u2019\u2019, sonu \u00fcns\u00fczle biten heceler de \u2018\u2019kapal\u0131\u2019\u2019 hece olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca uzun \u00fcnl\u00fcl\u00fc heceler ile dize sonundaki heceler daima kapal\u0131 kabul edilir.<\/p>\n<p><strong>*<\/strong> Aruz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde duraklar s\u00f6zc\u00fckleri b\u00f6lebilir.<\/p>\n<p>O be nim mil \/ le ti min y\u0131l \/ d\u0131 z\u0131 d\u0131r par \/ la ya cak<br \/>\n. . &#8211; &#8211; . . &#8211; &#8211; . . &#8211; &#8211; . . &#8211;<br \/>\nFe i la t\u00fcn Fe i la t\u00fcn Fe i la t\u00fcn Fe i t\u00fcn<\/p>\n<p><strong>*<\/strong>Aruz vezninde hecelerin k\u0131sal\u0131\u011f\u0131 ve uzunlu\u011fu esas oldu\u011fu i\u00e7in baz\u0131 T\u00fcrk\u00e7e kelimeler k\u0131sa oldu\u011fu halde vezin gere\u011fi uzun okunur; buna imale denir. \u0130male k\u0131sa heceyi uzun yapar. Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimelerdeki baz\u0131 uzun seslerin vezin gere\u011fi k\u0131sa okunmas\u0131na da zihaf denir. Sessiz bir harfle biten kelime vezin gere\u011fi a\u00e7\u0131k olmas\u0131 gerekirse, kendinden sonra sesli ile ba\u015flayan bir hece varsa birinci kelimenin sonundaki harf, ikinci kelimenin ilk hecesine ulan\u0131r. Buna ulama denir.Ulama kapal\u0131 heceyi a\u00e7\u0131k yapar.<\/p>\n<p><strong>c) Serbest **\u00e7\u00fc:<\/strong>Herhangi bir sisteme ba\u011fl\u0131 olmayan \u00f6l\u00e7\u00fcd\u00fcr.19.y\u00fcazy\u0131l sonlar\u0131ndan itibaren edebiyat\u0131m\u0131za girmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>4) Uyak (Kafiye) ve Redif:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Uyak:<\/strong> Dize sonlar\u0131nda bulunan ve g\u00f6revleri farkl\u0131 olan ses veya ek benzerlikleridir.<br \/>\n<strong>Redif: <\/strong>M\u0131sra sonlar\u0131nda bulunan ayn\u0131 g\u00f6revdeki ses, ek ve kelime tekrarlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Her yalana kanm\u0131\u015f\u0131m kafiye:\u2019\u2019an\u2019\u2019<br \/>\nHer s\u00f6ze inanm\u0131\u015f\u0131m redif: \u2018\u2019m\u0131\u015f\u0131m\u2019\u2019<br \/>\nBen art\u0131k sevgiden de<br \/>\nB\u0131km\u0131\u015f\u0131m, usanm\u0131\u015f\u0131m<\/p>\n<p><strong>Uyak \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n<p>a)Yar\u0131m Uyak:<\/strong>Sadece bir \u00fcns\u00fcz\u00fcn benze\u015fmesiyle olu\u015fan kafiyeye yar\u0131m uyak denir.<\/p>\n<p>Ecel b\u00fcke belimizi<br \/>\nS\u00f6yletmeye dilimizi<br \/>\nHasta iken halimizi<br \/>\nSoranlara selam olsun<\/p>\n<p><strong>b)Tam Uyak:<\/strong>Biri \u00fcnl\u00fc biri \u00fcns\u00fcz olmak \u00fczere iki sesin benzerli\u011fiyle olu\u015fan uya\u011fa tam uyak denir.<\/p>\n<p>Ben gideyim yol gitsin,ben gideyim yol gitsin;<\/p>\n<p>\u0130ki yan\u0131mdan aks\u0131n bir sel gibi fenerler<br \/>\nTak,tak ayak sesimi a\u00e7 k\u00f6pekler i\u015fitsin<br \/>\nYolumda bir tak olsun zulmetten ta\u015f kemerler<\/p>\n<p><strong>c)Zengin Uyak:<\/strong> En az \u00fc\u00e7 sesin benzerli\u011fiyle olu\u015fan uya\u011fa zengin uyak denir.<br \/>\nBir idaml\u0131k Ali vard\u0131,as\u0131ld\u0131<br \/>\nKayd\u0131n\u0131 d\u00fc\u015ft\u00fcler,m\u00fch\u00fcr bas\u0131ld\u0131<br \/>\nGe\u00e7ti gitti, birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck fas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>d)Cinasl\u0131 Uyak:<\/strong>Ayn\u0131 seslerden olu\u015fan ;fakat farkl\u0131 anlamlar\u0131 kar\u015f\u0131layan kelimelerle yap\u0131lan uya\u011fa cinasl\u0131 uyak denir. Cinas bir kelimenin tekrar\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 kelimenin ayn\u0131 anlamla tekrar etmesine redif denir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6r: <\/strong>\u2018\u2019Kalem b\u00f6yle \u00e7al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r yaz\u0131ma<br \/>\nYaz\u0131m k\u0131\u015fa uymaz k\u0131\u015f\u0131m yaz\u0131ma\u2019\u2019<\/p>\n<p>Bu beyitteki \u2018\u2019yaz\u0131ma\u2019\u2019 s\u00f6zc\u00fcklerinin yaz\u0131m\u0131 ayn\u0131d\u0131r; ancak birinci dizede kaderime anlam\u0131nda ikinci dizede ise yaz mevsimi anlam\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan cinasl\u0131 uyakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>NOT:<\/strong>Yaz\u0131mlar\u0131 ve anlamlar\u0131 ayn\u0131 olan iki s\u00f6zc\u00fck redif;yaz\u0131mlar\u0131 ayn\u0131 ancak anlamlar\u0131 farkl\u0131 olan iki s\u00f6zc\u00fck cinasl\u0131 kafiye olu\u015fturur.<\/p>\n<p><strong>NOT:<\/strong> Uzun okunan \u00fcnl\u00fcler iki ses de\u011ferinde kabul edilir.<\/p>\n<p><strong>Uyak D\u00fczeni(\u015eemas\u0131) ve \u00c7e\u015fitleri<\/strong><\/p>\n<p>\u015eiirler uyaklan\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7e ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>a) D\u00fcz uyak:<\/strong>Uyakl\u0131 kelimeler aaxa veya aaab \u015feklinde s\u0131ralanm\u0131\u015fsa buna d\u00fcz uyak denir.<\/p>\n<p>Hi\u00e7 an\u0131lmaz olmu\u015f atalar ad\u0131<br \/>\nBe\u015fikte b\u0131rakm\u0131\u015f ana evlad\u0131<br \/>\nK\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yetimin kolu kanad\u0131<br \/>\nZul\u00fcm pen\u00e7esinden aman kalmam\u0131\u015f<\/p>\n<p><strong>b) \u00c7apraz uyak:<\/strong>Uyakl\u0131 kelimeler abab \u015feklinde s\u0131ralanm\u0131\u015fsa buna \u00e7apraz uyak denir.<\/p>\n<p>Sokaktay\u0131m kimsesiz bir sokak ortas\u0131nda<br \/>\nY\u00fcr\u00fcyorum arkama bakmadan y\u00fcr\u00fcyorum<br \/>\nYolumun karanl\u0131\u011fa saplanan noktas\u0131nda<br \/>\nSanki beni bekleyen bir hayal g\u00f6r\u00fcyorum<br \/>\nNecip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek<\/p>\n<p><strong>c) Sarma uyak: <\/strong>Uyakl\u0131 kelimeler abba \u015feklinde s\u0131ralanm\u0131\u015fsa buna \u00e7apraz uyak denir.<\/p>\n<p>En son Bekta\u015f A\u011fa \u00e7\u00f6kt\u00fc diz \u00fcst\u00fc<br \/>\nTitrek elleriyle gererken yay\u0131<br \/>\nHer yandan bir merak sard\u0131 alay\u0131<br \/>\nOk u\u00e7tu,hedefin kalbine d\u00fc\u015ft\u00fc<\/p>\n<p><strong>d) Mani tipi uyak:<\/strong> Mani tipindeki \u015fiirlerde kullan\u0131lan uyak t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. aaxa \u015feklinde uyaklan\u0131r.Tek d\u00f6rtl\u00fck i\u00e7in ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>Da\u011flarda kar kalmad\u0131<br \/>\nG\u00f6zlerde fer kalmad\u0131<br \/>\nDaha yazacak idim<br \/>\nKa\u011f\u0131tta yer kalmad\u0131<br \/>\n<strong>5) Aliterasyon ve Asonans:<\/strong><\/p>\n<p>Bir \u015fiirin dizelerinde s\u00fcrekli ayn\u0131 \u00fcns\u00fcz\u00fcn tekrarlanmas\u0131ndan olu\u015fan ahenge aliterasyon denir.<\/p>\n<p>Bir \u015fiirin dizelerinde s\u00fcrekli ayn\u0131 \u00fcnl\u00fcn\u00fcn tekrarlanmas\u0131yla olu\u015fan ahenge asonans denir.<\/p>\n<p>senin kalbiden s\u00fcrg\u00fcn oldum ilkin<br \/>\nb\u00fct\u00fcn s\u00fcrg\u00fcnl\u00fcklerim bir bak\u0131ma bu s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn bir s\u00fcre\u011fi<\/p>\n<p>\u201c \u00fc harfi ile asonans , s harfi ile aliterasyon yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahenk: Ahenk kelimesi uyum anl***** gelmektedir. Edebiyatta ise kelimelerin birbiriyle ses ve anlam bak\u0131m\u0131ndan etkileyici bir b\u00fct\u00fcn olmas\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r. \u015eiirde ahenk;ustaca kullan\u0131lan ses ak\u0131\u015f\u0131,s\u00f6yleyi\u015f,ritm,\u00f6l\u00e7\u00fc ve her t\u00fcrl\u00fc ses benzerli\u011fiyle sa\u011flan\u0131r. \u015eiirde ahengi sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fc,uyak,vurgu,tonlama gibi de\u011fi\u015fik unsurlar kullan\u0131l\u0131r. \u015eiirde ahnegi sa\u011flayan unsurlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz: 1) Vurgu: Bir kelimede hecelerden birinin di\u011ferlerine g\u00f6re daha bask\u0131l\u0131,daha &#8230; <a title=\"\u015eiirde Ahenk (Ses ve Ritm)\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/siirde-ahenk-ses-ve-ritm.html\" aria-label=\"More on \u015eiirde Ahenk (Ses ve Ritm)\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,224,12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2828"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2828"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2828\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}