{"id":2315,"date":"2010-11-28T21:42:26","date_gmt":"2010-11-28T19:42:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2315"},"modified":"2021-11-26T23:16:30","modified_gmt":"2021-11-26T20:16:30","slug":"edebiyatta-garip-akimi-garip-akimi-sairleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/edebiyatta-garip-akimi-garip-akimi-sairleri.html","title":{"rendered":"Edebiyatta Garip Ak\u0131m\u0131, Garip Ak\u0131m\u0131 \u015eairleri"},"content":{"rendered":"<div id=\"post_message_820835\" style=\"text-align: left;\">\n<p><span style=\"font-family: times new roman,times;\">T\u00fcrk Edebiyat\u0131nda 1940&#8217;lara gelindi\u011finde, bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan serbest \u015fiirin tutkusu tamd\u0131r. Heceyi, hemen hemen yaln\u0131zca Beh\u00e7et Kemal \u00c7a\u011flar s\u00fcrd\u00fcrmekte; Ahmet Kutsi Tecer, \u00dclk\u00fc dergisi \u00e7evresinde halk \u015fiiri gelene\u011finin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na<br \/>\n\u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ahmet Muhip D\u0131ranas, Cahit S\u0131tk\u0131 Taranc\u0131, Cahit K\u00fclebi gibi de\u011fi\u015fik \u00e7izgilerdeki ozanlar da serbest \u015fiirler yazmaktad\u0131rlar. Sonradan &#8220;Birinci Yeni&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lacak Garip ak\u0131m\u0131 bu ortamda do\u011far.<\/span><\/p>\n<p>Eski \u015fiire tepki olan Garip ak\u0131m\u0131 \u00fc\u00e7 ozan\u0131n ad\u0131na ba\u011flan\u0131r: Orhan Veli Kan\u0131k, Oktay Rifat, Melih Cevdet Anday. \u00dc\u00e7 arkada\u015f Varl\u0131k dergisinde \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz, uyaks\u0131z, \u015fairanelikten uzak yeni bir \u015fiir ak\u0131m\u0131 ba\u015flat\u0131r (1936), Bu yoldaki \u015fiirlerini Garip adl\u0131 bir kitapta toplarlar (1911). Garip\u00e7iler ad\u0131yla an\u0131lmalar\u0131n\u0131n nedeni de budur. Yeni ak\u0131m\u0131 \u00f6zellikle Nurullah Ata\u00e7 destekler. Garip ak\u0131m\u0131 bir\u00e7ok gen\u00e7 izleyici buldu\u011fu gibi, d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc ozanlar\u0131n\u0131 da etkiler. Orhan Veli&#8217;nin yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Garip&#8221; \u00f6ns\u00f6z\u00fc bir bak\u0131ma bu yeni \u015fiir deviniminin bildirisidir. Ama \u00fc\u00e7 ozan\u0131n birlikteli\u011fi uzun s\u00fcrmez. Kitab\u0131n ikinci bas\u0131m\u0131 yaln\u0131z Orhan Veli&#8217;nin \u015fiirleriyle yay\u0131mlan\u0131r (1945). Ayr\u0131ca Orhan Veli, kitab\u0131na &#8220;Garip \u0130\u00e7in&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci bir \u00f6ns\u00f6z eklemek gere\u011fini duyar. Nitekim Garip devinimi sonralar\u0131, gerek bu nedenle, ama as\u0131l Melih Cevdet ve Oktay Rifat&#8217;\u0131 \u015fiiri ayr\u0131 bir \u00e7izgide s\u00fcrd\u00fcrmeleri sonucu Orhan Veli&#8217;nin ad\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Garip Ak\u0131m\u0131<br \/>\n<\/strong>1-Vezin ve kafiyeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n2-G\u00fcnl\u00fck konu\u015fma dilini \u015fiire uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n3-Mecaza,s\u00fcse ve sunili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p;yaln\u0131zl\u0131\u011fa \u00f6nem verdiler.<br \/>\n4-Halk \u015fiirinin anlat\u0131m ve deneyimlerinden faydaland\u0131lar.<br \/>\n5-O g\u00fcne kadar \u015fiirimizde kullan\u0131lmayan bir tak\u0131m s\u00f6zc\u00fckleri kulland\u0131lar.<br \/>\n6-S\u0131radan insanlar \u015fiire konu olmu\u015ftur.<br \/>\n7-Ya\u015fama sevin\u00e7lerini fazlas\u0131yla \u015fiire yans\u0131tm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\n8-Kayna\u011f\u0131n\u0131 bat\u0131 \u015fiirinden alan Garip ak\u0131m\u0131 eskiye ait olan her \u015feyin kar\u015f\u0131s\u0131nda<br \/>\nolup \u00f6zellikle \u015fairane s\u00f6yleyi\u015fin kar\u015f\u0131s\u0131nda olmu\u015flard\u0131r.<br \/>\n9-\u015eiirde s\u00f6z ve anlam oyunlar\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ama Orhan Veli&#8217;nin kendisi de kitab\u0131n\u0131n ikinci bas\u0131m\u0131nda sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmek gere\u011fini duyacakt\u0131r. \u00d6zellikle \u015fiirsel gelenek, bi\u00e7im konular\u0131nda daha esnek bir tutuma girmi\u015ftir. Nitekim ikinci kitab\u0131 Vazge\u00e7emedi\u011fim&#8217;den (1945) ba\u015flayarak \u015fiirini de\u011fi\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. &#8220;Kimi \u015fiirlerde ak\u0131l \u00e7izgisinden duygu \u00e7izgisine kay\u0131l\u0131r, mizah ve \u015fa\u015f\u0131rtma b\u0131rak\u0131l\u0131r, yer yer uya\u011fa ve s\u0131fata ba\u015fvurulur, s\u00f6zc\u00fck tekrarlar\u0131ndan, m\u00fczikten yararlan\u0131l\u0131r. Hepsinden \u00f6nemlisi, halk \u015fiirinin dil ve deyi\u015fine \u00f6zenilir&#8221; (As\u0131m Bezirci). En ilgin\u00e7 geli\u015fme ise \u00f6zdedir: Toplumcu \u015fiire yakla\u015f\u0131r Orhan Veli de.<\/p>\n<p>Garip ak\u0131m\u0131, gerek ilk y\u0131llar\u0131nda, gerekse sonralar\u0131, de\u011fi\u015fik sanat anlay\u0131\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131 olanlarca de\u011fi\u015fik bi\u00e7imlerde de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Gelene\u011fe ba\u011fl\u0131 olanlar, Orhan Veli ve arkada\u015flar\u0131n\u0131 \u015fiiri aya\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrmekle su\u00e7larken; toplumcular, Garip\u00e7ileri, toplumcu \u015fiiri engelleyen, yozla\u015ft\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan ve k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva duyarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir devinimin ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fcler. Yaz\u0131n tarih\u00e7ileri ise, Garip ak\u0131m\u0131n\u0131 genellikle yeni \u015fiirin ba\u015flang\u0131c\u0131 sayd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn de bu tutumlar\u0131n pek de\u011fi\u015fti\u011fi s\u00f6ylenemez. Ama nesnel bir de\u011ferlendirmeyle, Garip deviniminin T\u00fcrk \u015fiirinin geli\u015fim s\u00fcrecinde \u00f6nemlice bir yeri oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekmektedir. Orhan Veli ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n &#8220;serbest naz\u0131m&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131yla \u015fiirler yazmalar\u0131, bu alanda en \u00e7ok Nurullah Ata\u00e7&#8217;tan destek g\u00f6rmeleri sanat\u0131n siyasal d\u0131\u015f\u0131 tutulmas\u0131 e\u011filiminin iktidarca da desteklenmesi sonucudur. T\u00fcrk \u015fiiri yeni bi\u00e7im ve s\u00f6yleyi\u015f olanaklar\u0131yla zenginle\u015ftirilmi\u015f, sokaktaki insan\u0131n duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<span class=\"zem-script more-related pretty-attribution\"><br \/>\n<\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk Edebiyat\u0131nda 1940&#8217;lara gelindi\u011finde, bi\u00e7im a\u00e7\u0131s\u0131ndan serbest \u015fiirin tutkusu tamd\u0131r. Heceyi, hemen hemen yaln\u0131zca Beh\u00e7et Kemal \u00c7a\u011flar s\u00fcrd\u00fcrmekte; Ahmet Kutsi Tecer, \u00dclk\u00fc dergisi \u00e7evresinde halk \u015fiiri gelene\u011finin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ahmet Muhip D\u0131ranas, Cahit S\u0131tk\u0131 Taranc\u0131, Cahit K\u00fclebi gibi de\u011fi\u015fik \u00e7izgilerdeki ozanlar da serbest \u015fiirler yazmaktad\u0131rlar. Sonradan &#8220;Birinci Yeni&#8221; olarak adland\u0131r\u0131lacak Garip ak\u0131m\u0131 bu ortamda do\u011far. &#8230; <a title=\"Edebiyatta Garip Ak\u0131m\u0131, Garip Ak\u0131m\u0131 \u015eairleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/edebiyatta-garip-akimi-garip-akimi-sairleri.html\" aria-label=\"More on Edebiyatta Garip Ak\u0131m\u0131, Garip Ak\u0131m\u0131 \u015eairleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,224],"tags":[710,711,712,713,704,702],"class_list":["post-2315","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-edebiyat-dil-anlatim","tag-ahmet-kutsi-tecer","tag-ahmet-muhip-diranas","tag-cahit-kulebi","tag-cahit-sitki-taranci","tag-melih-cevdet-anday","tag-orhan-veli-kanik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2315\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}