{"id":2284,"date":"2010-11-22T22:16:31","date_gmt":"2010-11-22T20:16:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2284"},"modified":"2010-11-22T22:16:36","modified_gmt":"2010-11-22T20:16:36","slug":"milli-edebiyat-doneminin-genel-ozellikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/milli-edebiyat-doneminin-genel-ozellikleri.html","title":{"rendered":"Milli Edebiyat D\u00f6neminin Genel \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"

* Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k fikrinin iflas\u0131ndan sonra art\u0131k T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ak\u0131m\u0131 y\u00fckselen de\u011fer olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.
\n* 1911’da Selanik<\/a>‘te \u00e7\u0131kar\u0131lmaya ba\u015flanan “Gen\u00e7 Kalem”Dergisi etraf\u0131nda bir araya gelen \u00d6mer Seyfettin<\/a>, Ali Canip Y\u00f6ntem, Ziya G\u00f6kalp<\/a> gibi ayd\u0131nlar Milli Edebiyat\u0131n olu\u015fumunu ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r.
\n* Daha sonra \u0130stanbul<\/a>‘da T\u00fcrk Derne\u011fi, T\u00fcrk Yurdu, T\u00fcrk Oca\u011f\u0131 dergileri yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n* Dil sade olmal\u0131d\u0131r.
\n* Dildeki yabanc\u0131 kelimeler at\u0131lmal\u0131; ancak T\u00fcrk\u00e7eye yerle\u015fmi\u015f kelimeler T\u00fcrk\u00e7e gibi kullan\u0131lmaya devam edilmelidir.
\n* \u0130stanbul T\u00fcrk\u00e7esi esas kabul edilmelidir.
\n* \u015eiirde hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc kullan\u0131lmal\u0131.
\n* Edebiyat toplumun hizmetinde olmal\u0131.
\n* Milletin dertleri, sevin\u00e7leri esas al\u0131nmal\u0131.
\n* Roman ve hik\u00e2ye teknik a\u00e7\u0131dan kuvvetlenmi\u015ftir. <\/p>\n

Fikir Ak\u0131mlar\u0131 Slayt\u0131\/Sunusu:19.yy da Osmanl\u0131 Da\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fczerine Ortaya At\u0131lan Fikir Ak\u0131mlar\u0131:Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k,\u0130slamc\u0131l \u0131k,Bat\u0131c\u0131l\u0131k,T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck
\nII. Me\u015frutiyet’ten sonra ba\u015flayan ulus\u00e7uluk ak\u0131m\u0131 her alanda oldu\u011fu gibi edebiyatta da kendisini g\u00f6stermi\u015f ve “Milli Edebiyat” ak\u0131m\u0131 ile ulusal kaynaklara d\u00f6n\u00fclme ilkesini benimsemi\u015ftir. 1911’de Ali Canip Y\u00f6ntem, \u00d6mer Seyfettin ve Ziya G\u00f6kalp’in yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 ” Gen\u00e7 Kalemler” dergisiyle ba\u015flayan ak\u0131m, k\u0131sa s\u00fcrede de\u011fi\u015fik sanat anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 savunan sanat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan da benimsenmi\u015ftir. Sade ve ar\u0131 bir T\u00fcrk\u00e7e ile yaz\u0131lan eserler yurt sorunlar\u0131 ve ulusal de\u011ferleri ortaya \u00e7\u0131karma amac\u0131n\u0131 g\u00fctm\u00fc\u015flerdir. \u00d6zellikle \u00f6yk\u00fc ve roman alan\u0131nda Yakup Kadri Karaosmano\u011flu<\/a>, Halide Edip Ad\u0131var<\/a>, Re\u015fat Nuri G\u00fcntekin<\/a> ve Refik Halit Karay bu ak\u0131m\u0131n en g\u00fczel \u00f6rneklerini vermi\u015flerdir. Bu d\u00f6nemde ayr\u0131ca milli edebiyat kavram\u0131 alt\u0131nda toplanan fakat d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve \u015fiir anlay\u0131\u015flar\u0131 farkl\u0131 olan \u015fairler de yeti\u015fmi\u015ftir. Nitekim \u015fiirlerini ak\u0131m\u0131n temel \u00f6zelli\u011fi olan hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc yerine aruz \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ile yazan T\u00fcrk \u0130stiklal Mar\u015f\u0131’n\u0131n yazar\u0131 Mehmet Akif Ersoy<\/a>, ger\u00e7ek\u00e7i bir tutumla toplumsal konulara y\u00f6nelmi\u015f; temelde Osmanl\u0131c\u0131 ve gelenek\u00e7i kabul edilen Yahya Kemal Beyatl\u0131, yeni-klasik bir \u015fiir geli\u015ftirmi\u015f; egemen ideolojilerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan Ahmet Ha\u015fim<\/a> ise izlenimci ve simgeci bir anlay\u0131\u015fla “Saf \u015eiir”i savunmu\u015ftur.<\/p>\n

Milli Edebiyat Ak\u0131m\u0131 T\u00fcrk edebiyat\u0131nda toplum ve \u00fclke meselelerine geni\u015f yer veren, sade T\u00fcrk\u00e7eyi ve hece veznini kullanma yoluna giden edebiyat ak\u0131m\u0131 (1911-1923). 1860’tan sonra benimsenen ve Abd\u00fclhamid II taraf\u0131ndan da desteklenen ” Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k” ideolojisi, Balkan sava\u015f\u0131ndan sonra imparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde patlak veren ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadeleleri sonucu, ge\u00e7erli\u011fini kaybetti. <\/p>\n

1908’den sonra M\u00fcsl\u00fcman toplumlar\u0131 birle\u015ftirmek ve kalk\u0131nd\u0131rmak, H\u0131ristiyan devletleri kar\u015f\u0131s\u0131nda bir denge unsuru durumuna getirmek amac\u0131n\u0131 g\u00fcden “\u0130slamc\u0131l\u0131k” ideolojisinin yan\u0131nda, \u00f6nce edebiyat ve fikir adamlar\u0131nca ortaya at\u0131lan, sonradan siyasi nitelik kazanan milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131 da geli\u015fme g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Milliyet\u00e7ilik hareketi, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra ” T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck” ad\u0131 alt\u0131nda, dernek ve yay\u0131n organlar\u0131n\u0131n (T\u00fcrk Derne\u011fi, T\u00fcrk Yurdu ve ayn\u0131 adlarla \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 dergiler) kurulmas\u0131yla siyasi y\u00f6nden te\u015fkil\u00e2t kurma\u011fa ba\u015flad\u0131. T\u00fcrk Yurdu derne\u011fi, bir y\u0131l sonra (1912) yerini T\u00fcrk Oca\u011f\u0131’na b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n

Yay\u0131m\u0131 1913’te ba\u015flayan Halka Do\u011fru dergisi, halk\u0131n toplumsal seviyesine inmeyi ama\u00e7 edindi. \u0130mparatorluktaki milliyet\u00e7ilik hareketleri, o s\u0131rada iktidarda bulunan ittihat ve Terakki cemiyetince desteklendi\u011fi i\u00e7in k\u0131sa zamanda b\u00fcy\u00fck geli\u015fme g\u00f6sterdi. Milliyet\u00e7ilik, \u00f6zellikle T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck hareketinin \u00f6nderi durumunda olan Ziya G\u00f6kalp, yaz\u0131lar\u0131yla ve \u0130stanbul \u00fcniversitesinde verdi\u011fi sosyoloji dersleriyle, hem milliyet\u00e7ilik ilkelerinin ayd\u0131nlarca benimsenmesinde, hem de milli bir edebiyat\u0131n yarat\u0131lmas\u0131nda ba\u015fl\u0131ca etken oldu.<\/p>\n

Selanik’te, \u00d6mer Seyfeddin, \u00c2kil Koyuncu, Rasim Ha\u015fmet ve fecriati’cilerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 Gen\u00e7 Kalemler (1911) dergisiyle, milliyet\u00e7ilik ak\u0131m\u0131 edebiyat alan\u0131na girdi. Gen\u00e7 Kalemler dergisi ilk olarak “milli edebiyat” deyimini ortaya att\u0131 ve b\u00f6yle bir edebiyat\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 g\u00f6revini de \u00fcst\u00fcne ald\u0131. Dergi yazarlar\u0131 ilk olarak dilin millile\u015ftirilmesjyle ise ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n

Dili sadele\u015ftirme konusunda birtak\u0131m ilkeler tespit ettikten sonra edebiyatta da taklit\u00e7ilikten ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131n\u0131, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n hayat\u0131na y\u00f6nelerek yarat\u0131c\u0131 nitelikler kazanmalar\u0131n\u0131 ve yap\u0131c\u0131 eserler vermelerini istediler. “Hik\u00e2ye, roman ve tiyatro, konular\u0131n\u0131 ve ki\u015filerini yerli hayattan almal\u0131d\u0131r” ilkesini benimsediler. Milli edebiyat temsilcilerinin edebiyat ve \u00f6zellikle dil anlay\u0131\u015flar\u0131, servetif\u00fcnun’cular ve fecriati’ciler b\u00fcy\u00fck tepki uyand\u0131rd\u0131. <\/p>\n

Mehmed Rauf, Halid Ziya, Cenab \u015eahabeddin, H\u00fcseyin Cahid, S\u00fcleyman Nazif<\/a>, Yakup Kadri, K\u00f6pr\u00fcl\u00fczade Mehmed Fuad’\u0131n itirazlar\u0131 \u015funlard\u0131: “Yeni dil ancak bilim dili olabilir, sanat eserleri milletleraras\u0131d\u0131r, bu bak\u0131mdan edebiyat da milli olamaz, Gen\u00e7 Kalemler’in milli edebiyat anlay\u0131\u015f\u0131 \u0131rki bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r v.d.”. Gen\u00e7 Kalemler dergisinde bu itirazlara kar\u015f\u0131 devaml\u0131 yaz\u0131lar \u00e7\u0131k\u0131yordu. Bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada fecriati’cilerden Hamdullah Suphi ve Cel\u00e2l Sahir, Gen\u00e7 Kalemler’in yeni dil konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc benimsediklerini bildirdiler.<\/p>\n

Gen\u00e7 Kalemler dergisi kapand\u0131ktan (eyl\u00fcl 1912) sonra yazarlar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011fu \u0130stanbul’a geldiler, T\u00fcrk Yurdu ve \u00f6teki milliyet\u00e7i dergilerde yazma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. Milli edebiyat ak\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n ve yeni yeti\u015fen gen\u00e7lerin de kat\u0131lmas\u0131yla grup geni\u015fledi ve etki alanlar\u0131 da ayn\u0131 oranda b\u00fcy\u00fcd\u00fc. T\u00fcrkiye’de cumhuriyet il\u00e2n edilirken milli edebiyat ak\u0131m\u0131 temsilcilerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar\u0131yla, baz\u0131 yazarlar\u0131n (Cenab \u015eahabeddin, S\u00fcleyman Nazif, Ali Kemal) \u015fiddetle kar\u015f\u0131 koymalar\u0131na ra\u011fmen, konu\u015fma dili edebiyat dili olarak yayg\u0131nla\u015ft\u0131.<\/p>\n

M\u0130LL\u0130 EDEB\u0130YAT D\u00d6NEM\u0130 D\u0130L VE \u00dcSL\u00dbP
\n<\/strong>“Gen\u00e7 Kalemler” dergisi yazarlar\u0131, milli bir edebiyat\u0131n, dilin millile\u015ftirilmesiyle yarat\u0131laca\u011f\u0131na inanm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

Edebiyat\u0131 cedide’cileri ve fecriati’cileri, Arap\u00e7a ve Fars\u00e7an\u0131n etkisi alt\u0131nda kalan bir dili (Osmanl\u0131ca) kulland\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle su\u00e7lad\u0131lar, “Yeni lisan” ad\u0131n\u0131 verdikleri davalar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme\u011fe \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bu konudaki ba\u015fl\u0131ca ama\u00e7lar\u0131 \u015funlard\u0131:<\/p>\n

1. Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a dilbilgisi kurallar\u0131 ile baz\u0131 istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda bu kurala g\u00f6re yap\u0131lm\u0131\u015f tamlamalar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131;<\/p>\n

2. Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimelerin T\u00fcrk\u00e7edeki kullan\u0131l\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re de\u011ferlendirilmesi, bu dillere ait kelimelerin yerine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar T\u00fcrk\u00e7elerinin kullan\u0131lmas\u0131na dikkat edilmesi;<\/p>\n

3. Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimelerin T\u00fcrk\u00e7e telaffuzlar\u0131na g\u00f6re yaz\u0131lmas\u0131;<\/p>\n

4. Bilim dilinde kullan\u0131lan Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a terimlerin kullan\u0131lmas\u0131na devam edilmesi;<\/p>\n

5. \u00d6teki T\u00fcrk leh\u00e7elerinden kelime al\u0131nmas\u0131;<\/p>\n

6. Konu\u015fmada, \u0130stanbul \u015fivesinin esas olarak kabul edilmesi.<\/span><\/p>\n

\"Enhanced<\/a>
\n