{"id":2277,"date":"2010-11-22T22:10:53","date_gmt":"2010-11-22T20:10:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2277"},"modified":"2010-11-22T22:10:54","modified_gmt":"2010-11-22T20:10:54","slug":"fecr-i-ati-edebiyati-1909-1912","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/fecr-i-ati-edebiyati-1909-1912.html","title":{"rendered":"Fecr-i Ati Edebiyat\u0131 (1909-1912)"},"content":{"rendered":"

Fecri Ati Edebiyat\u0131 \u00d6zellikleri, Temsilcileri, Fecr-i Ati \u015eiiri
\n<\/strong>24 Temmuz 1908’de ilan edilen II. Me\u015frutiyet’ten sonra \u00fclkede canl\u0131 ve hareketli bir edebiyat hayat\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Edebiyatta ki bu canl\u0131l\u0131k asl\u0131nda \u00fclkede II.Me\u015frutiyet’in getirdi\u011fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131 i\u00e7inde her t\u00fcrl\u00fc fikrin serbest\u00e7e tart\u0131\u015f\u0131labilir hale gelmi\u015f olmas\u0131ndand\u0131r. II.Me\u015frutiyet’in ilan\u0131ndan sonraki devirde edebiyat\u0131m\u0131z biraz da Abd\u00fclhamid’in bask\u0131l\u0131 rejiminden kurtularak imparatorlu\u011fu \u00e7epe\u00e7evre saran siyasi olaylar\u0131n i\u00e7ine girmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu y\u0131llar\u0131n edebiyat ortam\u0131nda edebiyata hevesli \u0130stanbul<\/a> gen\u00e7lerinden bir grup 1909 da Fecr-i Ati ad\u0131nda bir topluluk kurarlar. \u00dclk\u00fcleri Servet-i F\u00fcnun<\/a> toplulu\u011funa benzeyen fakat onlardan daha ileri bir edebiyat toplulu\u011fu meydana getirmektir. Bunlarda t\u0131pk\u0131 Edebiyat\u0131 Cedideciler gibi Servet-i F\u00fcnun dergisini kendi eser ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini yazacak bir organ saym\u0131\u015flar,edebiyatta yapmak istediklerini de bir bildiri ile a\u00e7\u0131klam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n

Bu bildiride yeni g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hangi prensiplere sahip oldu\u011fu ve \u00e7izilmi\u015f bir hedefe benzer hususlar yoktur. Edebi bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn belirtilmesinden \u00e7ok,gen\u00e7 edebiyat\u00e7\u0131lar\u0131n birlikte hareket edecekleri ve topluca \u00e7al\u0131\u015f\u0131p yazacaklar\u0131 a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00d6nemli bir prensip ortaya koyamayan ve Servet-i F\u00fcnuncular kadar etkili bir ekol olamayan Fecri Ati toplulu\u011funun daha sonralar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan gaye ve prensibi \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: “Sanat,\u015fahsi ve muhteremdir.” <\/p>\n

Ne var ki toplulu\u011fun \u00fcyelerinin hem ya\u015f olarak \u00e7ok gen\u00e7 olmalar\u0131,hem k\u00fclt\u00fcr y\u00f6n\u00fcnden olduk\u00e7a zay\u0131f bulunmalar\u0131,hem de edebiyat\u0131m\u0131zda yeni bir \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7acak \u00f6nemli prensipler ortaya koyamam\u0131\u015f bulunmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Milli Edebiyat Hareketi’ni savunanlarca \u00e7ok kolay bertaraf edilmi\u015flerdir.Zaten Fecri Ati toplulu\u011fu varl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmek i\u00e7in s\u0131k s\u0131k kendilerinden \u00f6ncekileri h\u0131rpalayan ele\u015ftiriler kaleme almaktan, Edebiyat\u0131 Cedideciler’in dil anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp baz\u0131 bat\u0131 \u00f6rnekleri teklifinden ba\u015fka \u00f6nemli bir rol oynayamam\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n

Ali Canip Y\u00f6ntem’in o zaman Selanik<\/a>‘te toplulu\u011fun muhabir azas\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, onlar\u0131n fikirlerini de ele\u015ftirmesi belli bir edebi g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011finin Kurulmam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterir.Bu y\u00fczden Fecri Aticiler daha fazla dayanamay\u0131p iki y\u0131l sonra Balkan<\/a> Sava\u015f\u0131 i\u00e7inde da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. <\/p>\n

Fecri Ati toplulu\u011funun yazarlar\u0131 \u015funlard\u0131r: Celal Sahir, Ahmet Ha\u015fim, Emin B\u00fclent, Mehmet Fuat, Tahsin Nahit, Mehmet Beh\u00e7et, Faik Ali, Refik Halit,Yakup Kadri, Hamdullah Suphi, Faz\u0131l Ahmet, \u015eahabettin S\u00fcleyman… <\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak bu topluluktan edebiyat tarihimize \u00f6nemli bir ekol de\u011fil, bir ka\u00e7 tane isim kalm\u0131\u015ft\u0131r. Yakup Kadri, Refik Halit, Ahmet Ha\u015fim ve Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc<\/a>.Bunlardan Ahmet Ha\u015fim d\u0131\u015f\u0131nda di\u011ferleri Milli Edebiyat ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkisi alt\u0131nda kalarak, yaz\u0131 hayat\u0131na devam etmi\u015flerdir. Bilhassa Fuat K\u00f6pr\u00fcl\u00fc, daha sonralar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ilmi ara\u015ft\u0131rmalarla Milli Edebiyat hareketinin ayd\u0131nlan\u0131p yay\u0131lmas\u0131na \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. <\/p>\n

Fecr-i Ati Edebiyat\u0131n\u0131n \u00d6zellikleri<\/strong>
\n– 20 Mart 1909’da Hilal Matbaas\u0131’nda toplanan \u015eahabettin S\u00fcleyman, Yakup Kadri, Refik Halit, Cemil S\u00fcleyman, K\u00f6pr\u00fcl\u00fczade Mehmet Fuat, Tahsin Nahit, Emin B\u00fclent, Ali S\u00fcha, Faik Ali ve M\u00fcfit Ratib gibi yeni bir hareket ba\u015flatmay\u0131 planlar. Ahmet Ha\u015fim de bu harekete kat\u0131l\u0131r. B\u00f6ylece Fecr-i Ati Enc\u00fcmen-i Edebisi Beyannamesi, 24 \u015eubat 1910’da yay\u0131mlan\u0131r. Fecr-i Ati edebiyat\u0131, II. Me\u015frutiyet’in ilan\u0131ndan sonra Servet-i F\u00fcn\u00fbn dergisinde yay\u0131mlanan bir bildiriyle ba\u015flar. <\/p>\n

– Edebiyat\u0131m\u0131zda ilk edebi bildiriyi (manifesto\/ beyanname) yay\u0131mlayan topluluktur.
\n– Edebiyat\u0131m\u0131zda ilk edeb\u00ee topluluktur.
\n-Servet-i F\u00fcn\u00fbn edebiyat\u0131na tepki olarak do\u011fmu\u015ftur.
\n– “Sanat \u015fahsi ve muhteremdir.” (Sanat ki\u015fisel ve sayg\u0131ya de\u011ferdir) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ba\u011fl\u0131d\u0131rlar.
\n– “Edebiyat ciddi ve \u00f6nemli bir i\u015ftir, bunun halka anlat\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.” g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne sahiptirler.
\n– Bat\u0131daki benzerleri gibi dil, edebiyat ve sanat\u0131n geli\u015fmesine, ilerlemesine hizmet etmek; gen\u00e7leri bir araya getirmek; seviyeli fikir m\u00fcnaka\u015falar\u0131yla halk\u0131 ayd\u0131nlatmak; de\u011ferli ve \u00f6nemli yabanc\u0131 eserleri T\u00fcrk\u00e7eye kazand\u0131rmak; Bat\u0131daki benzer topuluklarla temas kurmak, b\u00f6ylece T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131 Bat\u0131 edebiyat\u0131na yakla\u015ft\u0131rmak, Bat\u0131 edebiyat\u0131n\u0131 T\u00fcrk edebiyat\u0131na tan\u0131tmak amac\u0131ndad\u0131rlar.<\/span>– Servet-i F\u00fcn\u00fbn’a bir tepki olarak ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen, \u015fiir sahas\u0131nda bu edebiyat\u0131n \u00f6zelliklerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrler. <\/p>\n

– \u015eiirlerinde i\u015fledikleri ba\u015fl\u0131ca temalar tabiat ve a\u015fkt\u0131r.
\n– Tabiat tasvirleri ger\u00e7ekten uzak ve subjektiftir.
\n– Dil bak\u0131m\u0131ndan Servet-i F\u00fcn\u00fbn’un devam\u0131d\u0131r. Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelime ve tamlamalarla dolu, g\u00fcnl\u00fck dilden uzak ve kapal\u0131 bir \u015fiir dili olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. <\/span>– Aruz veznini kullanarak serbest m\u00fcstezat t\u00fcr\u00fcn\u00fc daha da geli\u015ftirmi\u015flerdir.
\n– Fecr-i Aticiler tiyatro ile yak\u0131ndan ilgilenmi\u015flerdir.
\n– \u015eiirde \u00f6zellikle Sembolizmin etkisi s\u00f6z konusudur. Hik\u00e2yede Maupassant, tiyatroda ise Henrich \u0130bsen \u00f6rnek al\u0131n\u0131r.
\n– Belli bir sanat anlay\u0131\u015f\u0131nda, belli de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcleri etraf\u0131nda birle\u015fmeyi de\u011fil, ferdi h\u00fcrriyeti ve bunun sonucu olarak da \u00e7e\u015fitlili\u011fi savunduklar\u0131 i\u00e7in k\u0131sa s\u00fcrede da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.
\n– Da\u011f\u0131lmalar\u0131nda \u00f6zellikle \u00d6mer Seyfettin<\/a> ve Ziya G\u00f6kalp<\/a>‘in \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 Gen\u00e7 Kalemler dergisi etkilidir. Yani Milli Edebiyat hareketinin ba\u015flamas\u0131 Fecr-i Ati’yi bitirir.
\n– Fecr-i Ati, Edebiyat-\u0131 Cedide ile Milli Edebiyat aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.
\n-Fecr-i Ati’nin en \u00f6nemli temsilcisi Ahmet Ha\u015fim’dir.
\n– Fecr-i Ati Beyannamesine imza atanlar: Ahmet Ha\u015fim, Ahmet Samim, Emin B\u00fclent (Serdaro\u011flu), Emin Lami, Tahsin Nahit, Celal Sahir (Erozan), Doktor Cemil S\u00fcleyman, Hamdullah Suphi (Tanr\u0131\u00f6ver), Refik Halit (Karay), \u015eahabettin S\u00fcleyman, Abd\u00fclhak Hayri, \u0130zzet Melih (Devrim<\/a>), Ali Canip (Y\u00f6ntem), Ali S\u00fcha (Deliba\u015f\u0131), Faik Ali (Ozansoy), Faz\u0131l Ahmet (Ayka\u00e7), Mehmet Beh\u00e7et (Yazar), Mehmet R\u00fc\u015ft\u00fc, Mehmet Fuat (K\u00f6pr\u00fcl\u00fc), M\u00fcfit Ratib, Yakup Kadri (Karaosmano\u011flu<\/a>), \u0130brahim Alaattin. <\/p>\n

– Milli Edebiyat’\u0131n ba\u015flamas\u0131yla Hamdullah Suphi, Ali Canib ve Celal Sahir’in bu harekete kat\u0131lmalar\u0131yla topluluk 1912’de da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131zca Ahmet Ha\u015fim Fecr-i Ati edebiyat\u0131n\u0131n temel ilkelerine ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015f ve Milli edebiyat hareketine kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n

– Fecri Ati’nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini, Yakup Kadri, Celal Sahir, Ahmet Ha\u015fim, M\u00fcfit Ratip, Mehmet Fuat ve Ali Canib Resimli Kitap adl\u0131 dergide; Mehmet Rauf, H\u00fcseyin Suat ve Raif Necdet de ele\u015ftirilere Servet-i F\u00fcn\u00fbn’da cevap verdiler<\/span><\/p>\n

\"Enhanced<\/a>
\n