{"id":2256,"date":"2010-11-10T20:24:20","date_gmt":"2010-11-10T18:24:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2256"},"modified":"2010-11-10T20:24:21","modified_gmt":"2010-11-10T18:24:21","slug":"servet-i-funun-edebiyat-i-cedide-doneminde-gezi-yazi-turu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/servet-i-funun-edebiyat-i-cedide-doneminde-gezi-yazi-turu.html","title":{"rendered":"Servet-i F\u00fcn\u00fbn (Edebiyat-\u0131 Cedide) D\u00f6neminde Gezi Yaz\u0131 T\u00fcr\u00fc"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"font-family: times new roman,times;\">Servet-i F\u00fcn\u00fbn, edebiyatta sans\u00fcr\u00fcn yayg\u0131n oldu\u011fu bir d\u00f6nemdir. Bu d\u00f6nemde seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle Servet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6neminde gezi yaz\u0131s\u0131 t\u00fcr\u00fc pek geli\u015fmemi\u015ftir. Buna ra\u011fmen, gerek s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilen gerekse II. Abd\u00fclhamit y\u00f6netiminin bask\u0131lar\u0131ndan ka\u00e7an sanat\u00e7\u0131lar\u0131n gittikleri yerlerle ilgili yazd\u0131klar\u0131 yaz\u0131lardan olu\u015fan gezi yaz\u0131s\u0131 t\u00fcr\u00fcnde eserler vard\u0131r. <br \/>\nServet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6nemindeki \u00f6\u011fretici metinlerin dili, \u015fiire g\u00f6re, konu\u015fma diline daha yak\u0131nd\u0131r. Bununla birlikte her t\u00fcrl\u00fc yaz\u0131y\u0131 edeb\u00ee bir \u00fcr\u00fcn olarak g\u00f6ren Cenap Sahabettin, gezi yaz\u0131lar\u0131nda sanatl\u0131 bir dil kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Gezi yaz\u0131lar\u0131ndaki betimlemelerinde \u015fiirsel bulu\u015flar yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin gezi yaz\u0131lar\u0131nda mek\u00e2n olarak &#8220;Do\u011fu&#8221; ve &#8220;Bat\u0131&#8221; kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Servet-i F\u00fcn\u00fbncular ya g\u00f6revli veya s\u00fcrg\u00fcn olarak gittikleri Do\u011fuyu ya da merak i\u00e7in, okurlar\u0131na tan\u0131tmak i\u00e7in gittikleri Bat\u0131y\u0131 eserlerinde anlatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Servet-i F\u00fcn\u00fbn gezi yaz\u0131lar\u0131nda d\u00f6nemin zihniyetinin de etkisi vard\u0131r. Servet-i F\u00fcn\u00fbncular edebiyat alan\u0131nda tamamen Bat\u0131y\u0131 \u00f6rnek alm\u0131\u015flar, bu nedenle de \u00f6rnek ald\u0131klar\u0131 Bat\u0131y\u0131 g\u00f6rmek, tan\u0131mak, \u00f6\u011frenmek ve birikimlerini yans\u0131tmak istemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Servet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6neminde gezi t\u00fcr\u00fcnde Ahmet ihsan Tokg\u00f6z&#8217;\u00fcn &#8220;Avrupa&#8217;da Ne G\u00f6rd\u00fcm&#8221; (1892); Cenap \u015eahabettin&#8217;in &#8220;Hac Yolunda&#8221;, &#8220;Avrupa Mektuplar\u0131&#8221;, &#8220;\u00c2f\u00e2k-\u0131 Irak&#8221; adl\u0131 kitaplar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Cenap \u015eahabettin&#8217;in &#8220;Hac Yolunda&#8221; adl\u0131 eseri 19. y\u00fczy\u0131la kadar gezi yaz\u0131s\u0131 t\u00fc- r\u00fcnde pek birikimi olmayan T\u00fcrk edebiyat\u0131na kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u00f6nemli bir yap\u0131tt\u0131r. Bu eser 1886 y\u0131l\u0131nda Servet-i F\u00fcn\u00fbn dergisinde tefrika edildikten sonra 1909-1925 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kitap olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cenap \u015eahabettin&#8217;in g\u00f6revli olarak gitti\u011fi Hicaz ve M\u0131s\u0131r yolculu\u011funu canl\u0131 g\u00f6zlemlerle anlatt\u0131\u011f\u0131 eser, gezi yaz\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n se\u00e7kin \u00f6rnekleri aras\u0131ndad\u0131r. Yazar bu kitab\u0131nda gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yerleri yaln\u0131zca bir gezgin g\u00f6z\u00fcyle ve y\u00fczeysel olarak de\u011fil; tarih, co\u011frafya ve insan boyutlar\u0131yla, \u00f6rnek say\u0131lacak bir nesir ustal\u0131\u011f\u0131yla anlatmaktad\u0131r. Eser, Hac izlenimlerinden \u00e7ok, sanatl\u0131 Osmanl\u0131 nesrinin g\u00fczel \u00f6rneklerini i\u00e7erir.<\/p>\n<p>Cenap \u015eahabettin&#8217;in &#8220;Avrupa Mektuplar\u0131&#8221; adl\u0131 kitab\u0131, 1917-1918 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Tasvir-i Efk\u00e2r gazetesi ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 Avrupa gezisi g\u00f6zlemlerini i\u00e7erir. Eser, 1919 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Cenap Sahabettin bu kitab\u0131nda, Avrupa&#8217;da gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkeleri Do\u011fulu bir sanat\u00e7\u0131 g\u00f6z\u00fcyle de\u011ferlendirir. Dolayl\u0131 olarak, Bat\u0131 ile Osmanl\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00fclkemizle ilgili \u00f6nemli saptamalara ula\u015f\u0131r. Cenap \u015eahabettin&#8217;in \u00fclkemizle ilgili de\u011findi\u011fi sorunlar\u0131n, ne yaz\u0131k ki h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Onun gezi yaz\u0131lar\u0131nda ayr\u0131nt\u0131lar \u00e7ok \u00f6nemlidir. O ayr\u0131nt\u0131lar yan yana gelince, anlat\u0131lan mek\u00e2n, sat\u0131rlardan kurtulup canlan\u0131r sanki. Onun foto\u011fraf makinesi gibi olan kaleminden \u00e7\u0131kan yaz\u0131lar, okurun kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7ok canl\u0131 resimler \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/p>\n<p>Cenap \u015eahabettin&#8217;in gezi t\u00fcr\u00fcnde de\u011ferlendirilebilecek di\u011fer bir eseri ise &#8220;\u00c2f\u00e2k-\u0131 lrak&#8221;t\u0131r. Sanat\u00e7\u0131, bu eserinde, <a class=\"zem_slink\" title=\"Ahmet Cemal\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ahmet_Cemal\" target=\"_blank\">Cemal Pa\u015fa<\/a>&#8216;n\u0131n davetlisi olarak bulundu\u011fu Irak ve Suriye hakk\u0131ndaki izlenimlerini kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n, 1914&#8217;te ba\u015flayan bu gezisi 2 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Eser, 20 <a class=\"zem_slink\" title=\"Nisan\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nisan\" target=\"_blank\">Nisan<\/a> 1916-19 Mart 1916 tarihleri aras\u0131nda Tasvir-i Efk\u00e2r gazetesinde 13 b\u00f6l\u00fcm h\u00e2linde yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sanat\u00e7\u0131 bu eserinde K\u0131z\u0131ldeniz&#8217;den Ba\u011fdat&#8217;a kadar de\u011fi\u015fik yerleri dola\u015f\u0131r ve buralarla ilgili g\u00f6zlemlerini yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<div class=\"zemanta-pixie\" style=\"margin-top: 10px; height: 15px;\"><a class=\"zemanta-pixie-a\" title=\"Enhanced by Zemanta\" href=\"http:\/\/www.zemanta.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"zemanta-pixie-img\" style=\"float: right;\" src=\"http:\/\/img.zemanta.com\/zemified_e.png?x-id=3546a36b-e50e-47c2-a573-3a9adcc6be31\" alt=\"Enhanced by Zemanta\" \/><\/a><span class=\"zem-script more-related pretty-attribution\"><br \/>\n<script src=\"http:\/\/static.zemanta.com\/readside\/loader.js\" type=\"text\/javascript\"><\/script><br \/>\n<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Servet-i F\u00fcn\u00fbn, edebiyatta sans\u00fcr\u00fcn yayg\u0131n oldu\u011fu bir d\u00f6nemdir. Bu d\u00f6nemde seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle Servet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6neminde gezi yaz\u0131s\u0131 t\u00fcr\u00fc pek geli\u015fmemi\u015ftir. Buna ra\u011fmen, gerek s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderilen gerekse II. Abd\u00fclhamit y\u00f6netiminin bask\u0131lar\u0131ndan ka\u00e7an sanat\u00e7\u0131lar\u0131n gittikleri yerlerle ilgili yazd\u0131klar\u0131 yaz\u0131lardan olu\u015fan gezi yaz\u0131s\u0131 t\u00fcr\u00fcnde eserler vard\u0131r. Servet-i F\u00fcn\u00fbn d\u00f6nemindeki \u00f6\u011fretici metinlerin dili, \u015fiire g\u00f6re, &#8230; <a title=\"Servet-i F\u00fcn\u00fbn (Edebiyat-\u0131 Cedide) D\u00f6neminde Gezi Yaz\u0131 T\u00fcr\u00fc\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/servet-i-funun-edebiyat-i-cedide-doneminde-gezi-yazi-turu.html\" aria-label=\"More on Servet-i F\u00fcn\u00fbn (Edebiyat-\u0131 Cedide) D\u00f6neminde Gezi Yaz\u0131 T\u00fcr\u00fc\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,224],"tags":[],"class_list":["post-2256","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-edebiyat-dil-anlatim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2256"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2256\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}