{"id":2038,"date":"2010-04-24T15:56:56","date_gmt":"2010-04-24T13:56:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=2038"},"modified":"2010-04-24T15:56:56","modified_gmt":"2010-04-24T13:56:56","slug":"ataturk-donemi-dis-politika-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ataturk-donemi-dis-politika-2.html","title":{"rendered":"Atat\u00fcrk D\u00f6nemi D\u0131\u015f Politika"},"content":{"rendered":"<p><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\"> IRAK S<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">I<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">N<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">I<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">R<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">I<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\"> VE MUSUL MESELES\u0130<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131&#8217;yla Musul sorunu \u00e7\u00f6\u00adz\u00fcme kavu\u015fturulamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmeti, Musul halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun T\u00fcrk olmas\u0131ndan dolay\u0131 Musul&#8217;un kendisine b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu.<\/li>\n<li>\u0130ngiltere ise b\u00f6lgenin zengin petrol yataklar\u0131na I sahip olmas\u0131 ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Musul\u00ab topraklar\u0131n\u0131 b\u0131rakmak istemiyordu.<\/li>\n<li>Lozan&#8217;da Musul sorununun iki taraf aras\u0131nda yap\u0131lacak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle halledilmesine karar verilmi\u015fti.<\/li>\n<li>\u0130kili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flana\u00admam\u0131\u015f ve durum Milletler Cemiyetine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/li>\n<li>\u0130ngiltere&#8217;nin uzla\u015fmaz tutumu \u00fczerine T\u00fcrkiye, b\u00f6lgeye m\u00fcdahale karar\u0131 alm\u0131\u015f, fakat bu s\u0131rada \u015eeyh Sait \u0130syan\u0131&#8217;n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131, m\u00fcdahalenin ger\u00e7ekle\u015fmesini engellemi\u015fti.<\/li>\n<li>Sonu\u00e7 olarak 5 Haziran 1926&#8217;da iki \u00fclke aras\u0131n\u00adda Ankara Antla\u015fmas\u0131 imzalanm\u0131\u015f ve Musul sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.T\u00fcrkiye, \u015eeyh Said isyan\u0131yla u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli askeri m\u00fc\u00addahalede bulunamad\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong>Ankara Antla<\/strong><strong>\u015f<\/strong><strong>mas<\/strong><strong>\u0131<\/strong><strong> (1926)<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>T\u00fcrkiye ile \u0130ngiltere aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131.<\/li>\n<li>Musul, \u0130ngiliz mandas\u0131ndaki Irak&#8217;a verildi.<\/li>\n<li>Musul&#8217;un petrol gelirlerinin % 10&#8217;u yirmi be\u015f y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na T\u00fcrki\u00adye&#8217;ye verildi.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye be\u015f y\u00fcz bin \u0130ngiliz sterlini kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bu hakk\u0131ndan vaz\u00adge\u00e7ti.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00d6<\/strong><strong>nemi<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk\u2014\u0130ngiliz anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 sona erdi.<\/p>\n<p>Musul&#8217;un kayb\u0131yla <a class=\"zem_slink\" title=\"Misak-\u0131 Mill\u00ee\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Misak-%C4%B1_Mill%C3%AE\" target=\"_blank\">Misak-\u0131 Milli<\/a>&#8216;den taviz verildi.<\/p>\n<p>Musul\u2019daki T\u00fcrkleri koruyucu kararlar al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">D<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">I\u015e<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> BOR<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00c7<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">LAR SORUNU<\/span><\/strong><\/p>\n<p><br class=\"spacer_\" \/><\/p>\n<p>Fransa ile aram\u0131zda sorun oldu.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;den alaca\u011f\u0131 en fazla devlet olan Fransa, bor\u00e7lar\u0131n al\u00adt\u0131n olarak \u00f6denmesini istedi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ise bor\u00e7lar\u0131n ka\u011f\u0131t para olarak ve Frans\u0131z frang\u0131 \u015fek\u00adlinde \u00f6denmesini kabul ettirdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye bor\u00e7lar\u0131n ana paras\u0131n\u0131 1954&#8217;e, faizlerini ise 1984&#8217;e kadar \u00f6dedi.<\/p>\n<p>1929&#8217;da ba\u015flayan d\u00fcnya ekonomik bunal\u0131m\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;nin bor\u00e7lar\u0131n\u0131 ge\u00e7 \u00f6demesinde etkili oldu.<\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">YABANC<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">I<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> OKULLAR SORUNU<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Avrupal\u0131 devletler kapit\u00fclasyonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Osmanl\u0131 Devleti&#8217;nde pek \u00e7ok farkl\u0131 okullar a\u00e7m\u0131\u015flar ve \u00e7e\u015fitli haklara sahip olmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Bu okullar, zamanla Osmanl\u0131 Devleti&#8217;ne kar\u015f\u0131 baz\u0131 zararl\u0131 faaliyetlerde bulunmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131&#8217;yla; bu okullarla ilgili tek yetkili kurumun <a class=\"zem_slink\" title=\"Grand National Assembly of Turkey\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Grand_National_Assembly_of_Turkey\" target=\"_blank\">TBMM<\/a> olmas\u0131na karar verilmi\u015f ve bu okullar\u0131n e\u011fitim sistemini d\u00fczenleme yetkisi TBMM&#8217;ye verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>3 Mart 1924 tarihinde Tevhidi-Tedrisat Kanunu&#8217;nun \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla t\u00fcm okullar Mill\u00ee E\u011fitim Bakan\u00adl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Lozan&#8217;da yabanc\u0131 okullar\u0131n T\u00fcrk milli e\u011fitim sistemine ba\u011f\u00adlanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile de bu durum peki\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Fransa ile papal\u0131k yabanc\u0131 okullarda T\u00fcrk \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6\u00adrev yapmas\u0131na ve baz\u0131 derslerin <a class=\"zem_slink\" title=\"Turkish language\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Turkish_language\" target=\"_blank\">T\u00fcrk\u00e7e<\/a> okutulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, bu sorunun kendi i\u00e7 meselesi oldu\u011funu bildirdi. Bu okullarda tarih, co\u011frafya, T\u00fcrk\u00e7e derslerinin T\u00fcrk \u00f6\u011fretmen\u00adlerce okutulmas\u0131, T\u00fcrk m\u00fcfetti\u015flerince denetim yap\u0131lmas\u0131 ka\u00adrarla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong><em> <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">N<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00dc<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">FUS M<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00dc<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">BADELES\u0130 (N<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00dc<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">FUS <\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">DE<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u011e<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u0130<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u015e<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">\u0130M\u0130<\/span><\/em><\/strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">) <strong>SORUNU<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p><strong><em> <\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00fcfus m\u00fcbadelesi Yunanistan&#8217;la aram\u0131zda sorun olmu\u015ftur. Lozan Antla\u015fmas\u0131&#8217;na g\u00f6re <a class=\"zem_slink\" title=\"Istanbul\" rel=\"wikipedia nofollow\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Istanbul\" target=\"_blank\">\u0130stanbul<\/a> Rumlar\u0131yla Bat\u0131 Trakya T\u00fcrkleri hari\u00e7 di\u011fer T\u00fcrk ve Rumlar\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Yunanistan, \u00f6zellikle \u0130stanbul&#8217;da daha \u00e7ok Rum bulundurmak istiyordu.<\/p>\n<p>Sorun, Milletler Cemiyeti ve Lahey Adalet Divan\u0131&#8217;nda da \u00e7\u00f6\u00adz\u00fcmlenemedi<\/p>\n<p>T\u00fcrk-Yunan ili\u015fkilerini bu durum gerginle\u015ftirdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ile Yunanistan 10 Haziran 1930&#8217;da antla\u015fma yapt\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul Rumlar\u0131n\u0131n ve Bat\u0131 Trakya T\u00fcrklerinin yerle\u015fme tarihlerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 yerlerinde kalmalar\u0131 kabul edildi.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk&#8217;\u00fcn sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye ile Yunanistan\u00a0 aras\u0131nda yak\u0131nla\u015fma do\u011fdu.<\/p>\n<p>Yunan Ba\u015fbakan\u0131 Venizelos T\u00fcrkiye&#8217;yi ziyaret etti.<\/p>\n<p>T\u00fcrk &#8211; Yunan ili\u015fkileri 1954 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcrecek iyi ili\u015fkiler d\u00f6nemine girdi.<\/p>\n<p>1954 y\u0131l\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan K\u0131br\u0131s sorunu, T\u00fcrk-Yunan ili\u015fkilerinin yeniden bozulmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">1930-1939 D<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d6<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">NEM\u0130<\/span><\/strong><\/p>\n<p>1929&#8217;da ba\u015flayan d\u00fcnya ekonomik bunal\u0131m\u0131 liberal e\u011filimle\u00adre kar\u015f\u0131 tepkilere neden olmu\u015f, otoriter rejimler g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. (Kom\u00fcnizm, Fa\u015fizm, Nazizm gibi)<\/p>\n<p>Almanya ve \u0130talya&#8217;n\u0131n sald\u0131rgan politikalar\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;nin d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015f ve ittifak aray\u0131\u015flar\u0131na y\u00f6nelt\u00admi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">T<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00dc<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">RK\u0130YE&#8217;N\u0130N M\u0130LLETLER CEM\u0130YET\u0130&#8217;NE G\u0130RMES\u0130<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> 18 Temmuz 1932<\/span><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Cemiyet I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra uluslar aras\u0131 sorunlar\u0131\u00a0 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi \u00a0\u00a0i\u00e7in itilaf devletleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131na verdi\u011fi \u00f6nemi g\u00f6stermek ve yurtta sulh, cihanda sulh ilkesini ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla Milletler Cemiyeti&#8217;ne \u00fcye oldu.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">BALKAN ANTANT<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">I &#8211;<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> 9 \u015eubat 1934<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> <\/span><\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;ndan sonra imzalanan antla\u015fmalar kal\u0131c\u0131 bir bar\u0131\u015f sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Avrupa&#8217;da devam etmekte olan silahlanma yar\u0131\u015f\u0131 ve Almanya ile \u0130talya\u2019n\u0131n yay\u0131lmac\u0131 politikalar\u0131 \u00a0Balkanlar\u0131 ve Orta Do\u011fu&#8217;yu tehdit etmekteydi.<\/li>\n<li>Bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda Milletler <em>Cemiyeti <\/em>kurulu\u015f amac\u0131na uygun olarak devletler aras\u0131 anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zmede etkisiz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Bu geli\u015fmeler \u00fczerine <strong>T<\/strong><strong>\u00fc<\/strong><strong>rkiye, <em>Yunanistan,<\/em>Yugoslavya ve Romanya <\/strong>aras\u0131nda Balkan Antant\u0131 imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Bu antla\u015fmayla Balkan \u00fclkeleri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak <em>s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 <\/em>g\u00fcvence alt\u0131na almay\u0131 ve \u00e7\u0131kabilecek tehlike-leri birlikte \u00f6nlemeyi ama\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131r.<\/li>\n<li>Bulgaristan Balkanlardaki emellerinden dolay\u0131 ittifaka kat\u0131l\u00admam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>Arnavutluk ise \u0130talya&#8217;dan \u00e7ekindi\u011fi i\u00e7in tarafs\u0131z kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>T\u00fcrkiye, Balkan Antant\u0131&#8217;n\u0131 imzalayarak bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine ittifak da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">MONTR<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d6<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"> BO<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u011e<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">AZLAR S<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u00d6<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">ZLE<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">\u015e<\/span><\/strong><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">MES\u0130 \u2013 20 Temmuz 1936<\/span><\/strong><\/p>\n<p>Lozan&#8217;da Bo\u011fazlar sorunu T\u00fcrkiye&#8217;nin aleyhine \u00e7\u00f6z\u00fcmlen\u00admi\u015f, tam egemenlik hakk\u0131 verilmemi\u015fti.<\/p>\n<p>Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131&#8217;nda Bo\u011fazlar\u0131n y\u00f6netiminin T\u00fcrkiye&#8217;nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapaca\u011f\u0131 uluslararas\u0131<\/p>\n<p>komisyona verilmesi ve Bo\u011fazlar\u0131n her iki yakas\u0131nda asker bulundurmamas\u0131 T\u00fcrkiye&#8217;nin Bo\u011fazlar \u00fczerindeki egemenlik haklar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktayd\u0131.<\/p>\n<p>1930&#8217;lu y\u0131llarda Almanya&#8217;n\u0131n h\u0131zla silahlanmas\u0131, \u0130talya&#8217;n\u0131n Habe\u015fistan&#8217;\u0131 i\u015fgali, Japonya&#8217;n\u0131n Man\u00e7urya&#8217;ya sald\u0131rmas\u0131 kar\u00ad\u015f\u0131s\u0131nda Milletler Cemiyeti hi\u00e7bir \u015fey yapamad\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin iste\u011fi ile \u0130svi\u00e7re&#8217;nin Montr\u00f6 \u015fehrinde bir konferans topland\u0131.<\/p>\n<p>Konferansa kat\u0131lanlar;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye &#8211; Yunanistan &#8211; \u0130ngiltere &#8211; Fransa &#8211; Sovyet Rusya -Yugoslavya &#8211; Japonya<\/p>\n<p>\u0130talya 1938&#8217;de bu s\u00f6zle\u015fmeyi imzalam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131na ra\u011fmen \u0130ngiltere ve Fransa&#8217;n\u0131n deste\u011fiyle T\u00fcrkiye&#8217;nin bo\u011fazlardaki hakimiyeti kabul edildi.<\/p>\n<p>Bo\u011fazlar komisyonu kald\u0131r\u0131larak yetkileri T\u00fcrkiye&#8217;ye devredildi.<\/p>\n<p>Ticaret gemileri serbest ge\u00e7ebilecekti.<\/p>\n<p>Bo\u011fazlar\u0131n iki yakas\u0131ndaki askersiz yerlere asker yerle\u015ftirile\u00adbilecekti.<\/p>\n<p>Bar\u0131\u015f zaman\u0131nda ticaret gemilerinin ge\u00e7i\u015fine izin verilecek,<\/p>\n<p>Sava\u015f gemilerinin ge\u00e7i\u015fine s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar getirilecek,<\/p>\n<p>Sava\u015f durumunda T\u00fcrkiye isterse Bo\u011fazlar\u0131 kapatabilecektir.<\/p>\n<p><strong> \u00d6<\/strong><strong>nemi:<\/strong><\/p>\n<p>Bo\u011fazlar kesin olarak T\u00fcrkiye&#8217;nin kontrol\u00fcne girdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin Akdeniz&#8217;deki g\u00fcvenli\u011fi artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bo\u011fazlar Sorunu, Misak\u0131 Mill\u00ee&#8217;ye uygun bir \u015fe\u00adkilde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n<p><strong><em> <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">SADABAT PAKT<\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">I<\/span><\/em><\/strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\"> <strong>(8 Temmuz 1937)<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p>1935 y\u0131l\u0131nda \u0130talya\u2019n\u0131n Habe\u015fistan&#8217;a sald\u0131rmas\u0131, Akdeniz ve Ortado\u011fu g\u00fcvenli\u011finin tehlikeye d\u00fc\u015fmesine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Bu y\u00fczden Balkan Antant\u0131&#8217;na benzer bir ant\u00adla\u015fman\u0131n Orta Do\u011fu&#8217;da da ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in faa\u00adliyetlere ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, \u0130ran, Irak ve Afganistan aras\u0131nda Sa\u00addabat Pakt\u0131 imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p><em>Bu antla<\/em><em>\u015f<\/em><em>maya g<\/em><em>\u00f6<\/em><em>re <\/em><em>\u00fc<\/em><em>ye <\/em><em>\u00fc<\/em><em>lkeler;<\/em><\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmay\u0131,<\/p>\n<p>\u0130\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmamay\u0131,<\/p>\n<p>Ortak \u00e7\u0131karlar do\u011frultusunda dostluk ve i\u015f bir\u00adliklerini geli\u015ftirmeyi kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bu antla\u015fma ile T\u00fcrkiye, do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00advenli\u011fini sa\u011flam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">HATAY <\/span><\/em><\/strong><strong><em><span style=\"text-decoration: underline;\">SORUNU VE SONUCU &#8211;\u00a0 1939<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong> <\/strong><\/p>\n<p>1921 y\u0131l\u0131nda TBMM ile Fransa aras\u0131nda imza\u00adlanan Ankara Antla\u015fmas\u0131yla Hatay, Fransa mandas\u0131 durumundaki Suriye s\u0131n\u0131rlar\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca burada ya\u015fayan T\u00fcrklere geni\u015f haklar tan\u0131nm\u0131\u015f ve b\u00f6lgede \u00f6zerk bir y\u00f6netim uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Hatay&#8217;\u0131n T\u00fcrk topraklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131 Misak\u0131 Mill\u00ee\u2019den taviz verildi\u011fi anlam\u0131na gelmekteydi.<\/p>\n<p>Mustafa Kemal bu y\u00fczden Hatay&#8217;\u0131n anavatana kat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunmu\u015f ve \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n<p>M. Kemal Adana&#8217;da yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada, &#8220;K\u0131rk as\u0131rl\u0131k T\u00fcrk yurdu, d\u00fc\u015fman elinde esir kalamaz.&#8221; diyerek ileride Hatay&#8217;\u0131n ana vatana kat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcj\u00addesini vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>1936 y\u0131l\u0131nda Fransa, Suriye&#8217;deki manda y\u00f6ne\u00adtimine son verdi ve buralardan \u00e7ekildi. Ancak Hatay&#8217;\u0131n durumu belirsizli\u011fini korudu.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine T\u00fcrkiye, Milletler Cemiyetine ba\u015fvurarak sorunun \u00e7\u00f6z\u00fclmesini istemi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ile Fransa aras\u0131nda yap\u0131lan ikili g\u00f6r\u00fc\u015f\u00admelerden sonra T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00f6nerdi\u011fi, &#8220;Hatay&#8217;\u0131n gele\u00adce\u011fini buradaki halk\u0131n belirlemesi&#8221; ilkesi kabul edildi.<\/p>\n<p>Hatay&#8217;da ba\u011f\u0131ms\u0131z bir T\u00fcrk devletinin kurulmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bir anayasa haz\u0131rland\u0131 ve se\u00e7imler yap\u0131ld\u0131. Ard\u0131ndan Hatay Ba\u011f\u0131ms\u0131z Cumhuriyeti kuruldu. (2 Eyl\u00fcl 1938).<\/p>\n<p>Misak-\u0131 Milli&#8217;ye son kat\u0131lan toprak Hatay&#8217;d\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z Hatay Cumhuriyeti&#8217;nin devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Tayfur S\u00f6kmen yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<div class=\"zemanta-pixie\" style=\"margin-top: 10px; height: 15px;\"><a class=\"zemanta-pixie-a\" title=\"Reblog this post [with Zemanta]\" href=\"http:\/\/reblog.zemanta.com\/zemified\/3346c57a-53fc-4edb-af31-33faedb7d097\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" class=\"zemanta-pixie-img\" style=\"border: medium none; float: right;\" src=\"http:\/\/img.zemanta.com\/reblog_e.png?x-id=3346c57a-53fc-4edb-af31-33faedb7d097\" alt=\"Reblog this post [with Zemanta]\" \/><\/a><span class=\"zem-script more-related pretty-attribution\"><br \/>\n<script src=\"http:\/\/static.zemanta.com\/readside\/loader.js\" type=\"text\/javascript\"><\/script><br \/>\n<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>IRAK SINIRI VE MUSUL MESELES\u0130 Lozan Bar\u0131\u015f Antla\u015fmas\u0131&#8217;yla Musul sorunu \u00e7\u00f6\u00adz\u00fcme kavu\u015fturulamam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmeti, Musul halk\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun T\u00fcrk olmas\u0131ndan dolay\u0131 Musul&#8217;un kendisine b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyordu. \u0130ngiltere ise b\u00f6lgenin zengin petrol yataklar\u0131na I sahip olmas\u0131 ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla Musul\u00ab topraklar\u0131n\u0131 b\u0131rakmak istemiyordu. Lozan&#8217;da Musul sorununun iki taraf aras\u0131nda yap\u0131lacak kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle halledilmesine karar verilmi\u015fti. \u0130kili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler &#8230; <a title=\"Atat\u00fcrk D\u00f6nemi D\u0131\u015f Politika\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ataturk-donemi-dis-politika-2.html\" aria-label=\"More on Atat\u00fcrk D\u00f6nemi D\u0131\u015f Politika\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,7,14,20],"tags":[271],"class_list":["post-2038","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ataturk","category-dn","category-sosyal-bilgiler","category-tc-ink-tarihi-ve-ataturkculuk","tag-turkey"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2038"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2038\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}