{"id":1631,"date":"2010-03-07T19:58:21","date_gmt":"2010-03-07T17:58:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=1631"},"modified":"2010-03-07T20:00:20","modified_gmt":"2010-03-07T18:00:20","slug":"islamiyet-oncesi-turk-edebiyati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/islamiyet-oncesi-turk-edebiyati.html","title":{"rendered":"\u0130slamiyet \u00d6ncesi T\u00fcrk Edebiyat\u0131"},"content":{"rendered":"<p>      T\u00fcrk edebiyat\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7tan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenir.<br \/>\n<strong><br \/>\n     a)\u0130SLAM\u0130YET \u00d6NCES\u0130 T\u00dcRK EDEB\u0130YATI<br \/>\n     b)\u0130SLAM\u0130YET ETK\u0130S\u0130NDEK\u0130 T\u00dcRK EDEB\u0130YATI<br \/>\n     c)BATI ETK\u0130S\u0130NDE GEL\u0130\u015eEN T\u00dcRK EDEB\u0130YATI<br \/>\n         <\/strong>     <\/p>\n<p>          \u0130slamiyet \u00f6ncesi T\u00fcrk edebiyat\u0131 \u201cs\u00f6zl\u00fc\u201d ve  \u201c yaz\u0131l\u0131\u201d edebiyat olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.\u015eimdi bu d\u00f6nemleri inceleyelim.<\/p>\n<p>     <strong>    a)S\u00f6zl\u00fc Edebiyat<\/strong><\/p>\n<p> <strong>       \u00f6zellikleri:<\/strong><br \/>\na)D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f,duyu\u015f ve anlat\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan yabanc\u0131 tesirlerden uzakt\u0131r.<br \/>\n-Bu bak\u0131mdan dili  saf <a class=\"zem_slink\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Turkish_language\" title=\"Turkish language\" rel=\"wikipedia nofollow\" target=\"_blank\">T\u00fcrk\u00e7e<\/a>\u2019dir.<br \/>\n-\u00d6l\u00e7\u00fc hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr.<br \/>\n-T\u00fcrklerin kendi zevkleri hakimdir.<br \/>\n-Yar\u0131m kafiye hakimdir.<br \/>\nb)Eserler anonimdir.Yani eserler halk\u0131n ortak mal\u0131d\u0131r.<br \/>\nc)Eserler s\u00f6zl\u00fcd\u00fcr.Yaz\u0131larak de\u011fil s\u00f6zl\u00fc olarak ya\u015farlar.<br \/>\nd)Bu d\u00f6nemdeki eserler KOPUZ ad\u0131 verilen bir \u00e7alg\u0131yla s\u00f6ylenirdi.<br \/>\ne)Bu d\u00f6nem sanat\u00e7\u0131lar\u0131na \u015faman ,kam, bask\u0131, bah\u015fi,oyun ad\u0131 verilirdi.<br \/>\nf)\u00dcr\u00fcnler avc\u0131 ve g\u00f6\u00e7ebe toplumun dini t\u00f6renlerinden ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>   SI\u011eIR:s\u00fcrek  avlar\u0131na<br \/>\n  \u015e\u00d6LEN:Kurban t\u00f6renlerine<br \/>\n  YU\u011e:Yas t\u00f6renlerine denirdi.<br \/>\ng)Eserde i\u015flenen konular kahramanl\u0131k,do\u011fa,a\u015fk ve \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<br \/>\nh)S\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131n \u00fcr\u00fcnleri \u015funlard\u0131r: sav,sagu,ko\u015fuk,destan<br \/>\nsav:Bug\u00fcnk\u00fc atas\u00f6zlerinin ilk \u015feklidirler<br \/>\nsagu:Halk edebiyat\u0131nda a\u011f\u0131t\u0131n divan edebiyat\u0131nda mersiyenin ilk \u015feklidir<br \/>\nko\u015fuk:Ko\u015fmalar\u0131n ilk \u015feklidir.<\/p>\n<p><strong>Destan:<\/strong>Milletin hayat\u0131n\u0131 derinden etkileyen ve dilden dile ge\u00e7erek ba\u015fkalar\u0131yla birle\u015fen olaylar\u0131 anlatan \u015fiirlerdir.Destanlar\u0131n s\u00f6yleyeni belli de\u011fildir.Bu t\u00fcr destanlara DO\u011eAL DESTAN denir<br \/>\n<strong>Do\u011fal Destan<\/strong>: Tarih \u00f6ncesi devirlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 olarak  aktar\u0131la gelen ve s\u00f6yleyeni belli olmayan destanlard\u0131r.<br \/>\n<strong>T\u00fcrklerin \u0130slamiyet \u00d6ncesi Do\u011fal Destanlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>SAKA\u2019LARIN:Alp Er Tunga,\u015eu<br \/>\nHUN\u2019LARIN  :O\u011fuz Ka\u011fan,Atilla<br \/>\nG\u00d6KT\u00dcRK\u2019LER\u0130N:Bozkurt,Ergenekon<br \/>\nUYGUR\u2019LARIN     :T\u00fcreyi\u015f,G\u00f6\u00e7<br \/>\n        <strong>      \u0130SLAM\u0130 DEV\u0130R T\u00dcRK DESTANLARI<\/strong><br \/>\nCengiz Han  Destan\u0131<br \/>\nTimur Destan\u0131<br \/>\nBattal Gazi Destan\u0131<br \/>\nK\u00f6ro\u011flu Destan\u0131<br \/>\nSaltuk Bu\u011fra Han Destan\u0131<br \/>\nManas Destan\u0131<br \/>\nDani\u015fment Gazi Destan\u0131<br \/>\n<strong><br \/>\n          D\u0130\u011eER M\u0130LLETLER\u0130N DESTANLARI<\/strong><\/p>\n<p>YUNAN     :\u0130LYADA, OD\u0130SSE<br \/>\nH\u0130NT         : RAMAYANA, MAHABARATA<br \/>\nF\u0130N             :KALEVELA<br \/>\n\u0130RAN         :\u015eEHNAME (Firdevsi)<br \/>\nALMAN     :N\u0130EBEL\u00dcNGEN,GUDRUM<br \/>\nKIRGIZ       :MANAS<br \/>\nS\u00dcMER       :GILGAMI\u015e<br \/>\nJAPON        :\u015e\u0130NTO<br \/>\nRUS             :\u0130GOR<br \/>\nFRANSIZ   : CHANSON DE ROLLAND <\/p>\n<p>Yapay Destan: Tarihin belli bir devrinde milli birlik ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flamak amac\u0131yla ya da ba\u015fka bir sebebe ba\u011fl\u0131 olarak  herhangi bir yazar\u0131n milletlerin tarihimdeki \u00f6nemli olaylar\u0131  ya da de\u011ferleri  yazarak meydana getirdi\u011fi destanlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>  Yapay Destanlar<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u0131lg\u0131n Orlando         :Aristo x\u0131\u0131.yy         &#8212;&#8212;&#8212;\u0130talya<br \/>\nKurtar\u0131lm\u0131\u015f Kud\u00fcs   : Tasso                  &#8212;&#8212;&#8212;-\u0130talya<br \/>\nKaybolmu\u015f Cennet   :Milton  x\u0131\u0131.yy     &#8212;&#8212;&#8212;-\u0130ngiliz<br \/>\n\u00dc\u00e7 \u015eehitler Destan\u0131   :<a class=\"zem_slink\" href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Faz%C4%B1l_H%C3%BCsn%C3%BC_Da%C4%9Flarca\" title=\"Faz\u0131l H\u00fcsn\u00fc Da\u011flarca\" rel=\"wikipedia nofollow\" target=\"_blank\">Faz\u0131l H\u00fcsn\u00fc Da\u011flarca<\/a><br \/>\nSel\u00e7ukname               :Yaz\u0131c\u0131o\u011flu xv.yy<br \/>\n\u00c7anakkale \u015eehitleri    :M.Akif Ersoy<br \/>\nSakarya Meydan Muharebesi:Ceyhun At\u0131f Kansu<br \/>\n<strong><br \/>\n               b)Yaz\u0131l\u0131 Edebiyat<\/strong><br \/>\n   Bu  devirden elimize ge\u00e7en yaz\u0131l\u0131 \u00fcr\u00fcnler pek fazla de\u011fildir.<br \/>\nYenisey Yaz\u0131tlar\u0131,Orhun Abideleri,Uygur Metinleri,Eski Turfan \u015eark\u0131lar\u0131,T\u00fcrk\u00e7e Mani Metinleri  ele ge\u00e7en \u00f6rneklerdir.<br \/>\nYenisey Yaz\u0131tlar\u0131:v\u0131.yy da yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n<p>  <strong>  Orhun Abideleri: <\/strong><br \/>\n&#8211; G\u00f6kt\u00fcrk Abideleri,Orhun Yaz\u0131tlar\u0131 olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131r.<br \/>\n  *720 de Vezir Tonyukuk Yaz\u0131tlar\u0131(Kendisi yazm\u0131\u015ft\u0131r)<br \/>\n  *732 de K\u00fcltigin Yaz\u0131tlar\u0131  Yolu\u011f Tigin yazm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n   *735 te Bi,lge Ka\u011fan Yaz\u0131tlar\u0131   Yolu\u011f Tigin yazm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n-Yaz\u0131tlarda G\u00f6kt\u00fcrk Alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015f<br \/>\n-T\u00fcrklerin  \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131na i\u00e7te ve d\u0131\u015fta verdikleri sava\u015flar anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<br \/>\n&#8211;Bu yaz\u0131tlar\u0131 1893 tarihinde Danimarkal\u0131 Wilhem  Thompsen \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcr..<br \/>\n-\u0130lk T\u00fcrk ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi yaz\u0131tlard\u0131r.<br \/>\n-Devleti y\u00f6netenlerle y\u00f6netilenlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6revleri anlat\u0131l\u0131r.<br \/>\n-T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ilk \u015fahederidir<br \/>\n    <strong>    Uygur Metinleri<\/strong><br \/>\n   Bu metinler Uygurca\u2019d\u0131r.Buda\u2018n\u0131n hayat\u0131n\u0131 anlatan ALTUN YARUK ve<br \/>\n   SEK\u0130Z Y\u00dcKMEK<br \/>\n   ESK\u0130 TURFAN \u015eARKILARI<br \/>\n   T\u00dcRK\u00c7E MAN\u0130 MET\u0130NLER\u0130<\/p>\n<div style=\"margin-top: 10px; height: 15px;\" class=\"zemanta-pixie\"><a class=\"zemanta-pixie-a\" href=\"http:\/\/reblog.zemanta.com\/zemified\/be43b162-183e-4b69-9fa6-955d8459008b\/\" title=\"Reblog this post [with Zemanta]\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\"><img decoding=\"async\" style=\"border: medium none ; float: right;\" class=\"zemanta-pixie-img\" src=\"http:\/\/img.zemanta.com\/reblog_e.png?x-id=be43b162-183e-4b69-9fa6-955d8459008b\" alt=\"Reblog this post [with Zemanta]\"\/><\/a><span class=\"zem-script more-related pretty-attribution\"><script type=\"text\/javascript\" src=\"http:\/\/static.zemanta.com\/readside\/loader.js\" defer=\"defer\"><\/script><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7tan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenir. a)\u0130SLAM\u0130YET \u00d6NCES\u0130 T\u00dcRK EDEB\u0130YATI b)\u0130SLAM\u0130YET ETK\u0130S\u0130NDEK\u0130 T\u00dcRK EDEB\u0130YATI c)BATI ETK\u0130S\u0130NDE GEL\u0130\u015eEN T\u00dcRK EDEB\u0130YATI \u0130slamiyet \u00f6ncesi T\u00fcrk edebiyat\u0131 \u201cs\u00f6zl\u00fc\u201d ve \u201c yaz\u0131l\u0131\u201d edebiyat olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.\u015eimdi bu d\u00f6nemleri inceleyelim. a)S\u00f6zl\u00fc Edebiyat \u00f6zellikleri: a)D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f,duyu\u015f ve anlat\u0131\u015f bak\u0131m\u0131ndan yabanc\u0131 tesirlerden uzakt\u0131r. -Bu bak\u0131mdan dili saf T\u00fcrk\u00e7e\u2019dir. -\u00d6l\u00e7\u00fc &#8230; <a title=\"\u0130slamiyet \u00d6ncesi T\u00fcrk Edebiyat\u0131\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/islamiyet-oncesi-turk-edebiyati.html\" aria-label=\"More on \u0130slamiyet \u00d6ncesi T\u00fcrk Edebiyat\u0131\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,224,12],"tags":[],"class_list":["post-1631","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-edebiyat-dil-anlatim","category-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1631"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1631\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}