{"id":15951,"date":"2012-09-30T18:00:02","date_gmt":"2012-09-30T16:00:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=15951"},"modified":"2012-09-30T18:00:02","modified_gmt":"2012-09-30T16:00:02","slug":"turk-edebiyatinda-roman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turk-edebiyatinda-roman.html","title":{"rendered":"T\u00fcrk edebiyat\u0131nda roman"},"content":{"rendered":"<p>Olmu\u015f ya da olabilir nitelikteki olaylar\u0131 ve konular\u0131 ele alan edeb\u00ee t\u00fcrlere Roman denir. Di\u011fer t\u00fcrlerden ayr\u0131lan en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, uzunlu\u011fudur. Romanlarda, toplum- sal olaylar ve ili\u015fkiler ger\u00e7eklere uygun bir tarzda ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130yi bir roman ilgi \u00e7ekici olmal\u0131, herkesi ilgilendiren in- sanc\u0131l bir tema ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Romandaki olaylar aras\u0131n- da dengeli bir s\u0131ralama ve ba\u011f bulunmal\u0131d\u0131r. Olaylar akla yak\u0131n olmal\u0131, roman\u0131n konusundan do\u011fmal\u0131d\u0131r. Romandaki varl\u0131klar\u0131n ki\u015filikleri ba\u015ftan sona dek konu- ya uygun nitelikte olmal\u0131, birbiriyle \u00e7eli\u015fmemelidir.<\/p>\n<p>Roman yazar\u0131; romanda yaratt\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerini kendi ki\u015fili\u011fi i\u00e7inden g\u00f6rebilmelidir. Romandaki davran\u0131\u015flar ve ko- nu\u015fmalar\u0131n, ki\u015filerin karakterlerinden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011fla- mal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Okuyucu, roman\u0131 i\u015f olsun diye okumaz. Roman okur- ken avunmak, kendinden uzakla\u015fmak ister. Romanda- ki ki\u015filerle ilgilenmeye ba\u015flar. Olaylar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki dav- ran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 merak eder. Onlar\u0131n ba\u015far\u0131la- r\u0131ndan mutluluk duyar. Onlar\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131na \u00fcz\u00fcl\u00fcr. Kendisini onlar\u0131n yerine koyar. Onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ele\u015ftirir. Bu davran\u0131\u015flar i\u00e7inde yap\u0131lmamas\u0131 gerekeni, yap\u0131lmam\u0131\u015f olanlar\u0131 bulur. Roman\u0131 okuyup bitirince genel bir yarg\u0131da bulunur.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk edebiyat\u0131nda \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda roman t\u00fcr\u00fcne benzer edeb\u00ee eserler mevcuttur. Bunlar:<\/strong><\/p>\n<p>1) Halk Hik\u00e2yeleri (Kerem ile Asl\u0131, Ferhat ile \u015eirin gibi.)<br \/>\n2) Meddah Hik\u00e2yeleri<\/p>\n<p>\u00a0<br \/>\n3) Din\u00ee Hik\u00e2yeler (Hz. Ali&#8217;nin Cenkleri gibi)<br \/>\n4) Destan\u00ee Hik\u00e2yeler (Dede Korkut Hik\u00e2yeleri, Battal<br \/>\nGazi Destan\u0131 gibi)<\/p>\n<p>Avrupa\u00ee tarzda ilk roman, Tanzimat d\u00f6neminde yaz\u0131l- m\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Nam\u0131k Kemal&#8217;in\u00a0 &#8220;\u0130ntibah&#8221;,\u00a0 ilk\u00a0 T\u00fcrk\u00a0 roman\u0131d\u0131r. Nabiz\u00e2de Naz\u0131m&#8217;\u0131n &#8220;Karabibik&#8221;, ilk k\u00f6y roman\u0131d\u0131r. Yu- suf K\u00e2mil Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fenelon&#8217;dan \u00e7evirdi\u011fi &#8220;Telemak&#8221;, ilk \u00e7eviri romand\u0131r.<\/p>\n<p>Romanlarda, \u015fu \u00f6geler \u00fczerinde \u00f6nemle durulmal\u0131d\u0131r: Konu, ki\u015filer, \u00e7evre, zaman, ana d\u00fc\u015f\u00fcnce ve anlat\u0131m tarz\u0131 (\u00fcsl\u00fbp).<\/p>\n<p>Romanlardaki olaylar, bir pl\u00e2na uygun olarak anlat\u0131l\u0131r. <strong>Bu pl\u00e2n \u015f\u00f6yledir:<\/strong><\/p>\n<p>Giri\u015f (Serim): Roman olay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131, burada verilir.<\/p>\n<p>Geli\u015fme\u00a0 (D\u00fc\u011f\u00fcm):\u00a0 Roman\u00a0 olay\u0131n\u0131n\u00a0 geli\u015fip,\u00a0 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 (\u00c7\u00f6z\u00fcm): Romandaki olay\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftu- \u011fu, d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6l\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n<p>Romanlar, i\u015flenilen konular\u0131na g\u00f6re \u015fu \u00e7e\u015fitlere ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>1) Tarih\u00ee romanlar: Tarihteki olay ya da ki\u015fileri konu alan romanlard\u0131r.\u00a0\u00a0 Yazar tarihi ger\u00e7ekleri kendi hayal g\u00fcc\u00fcyle birle\u015ftirerek anlat\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Valter Scolt &#8211; Vaverley<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Gogol &#8211; Toros Bulba<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 V.\u00a0 Hugo &#8211; N\u00f6turdam de Paris<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 N. Kemal &#8211; Cezmi<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 N. Ats\u0131z\u2019\u0131n Bozkurtlar<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Tar\u0131k Bu\u011fra &#8211; K\u00fc\u00e7\u00fck A\u011fa, K\u00fc\u00e7\u00fck A\u011fa Ankara\u2019da<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 K. Tahir &#8211; Yorgun Sava\u015f\u00e7\u0131, Devlet Ana<\/p>\n<p>2) Macera Romanlar\u0131: Kahramanlar\u0131n ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en hareketli olaylar\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 romanlard\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Alexander\u00a0 Dumas\u00a0 \u2013\u00a0 Monto\u00a0 Kristo\u00a0 Kontu,\u00a0 \u00dc\u00e7<br \/>\nSiha\u015f\u00f6rler<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Ahmet\u00a0 Midhat\u00a0 \u2013\u00a0 Hasan\u00a0 Mellah,\u00a0 H\u00fcseyin\u00a0 Fellah, D\u00fcnyaya \u0130kinci Geli\u015f<\/p>\n<p>3) Polisiye Romanlar: Macera ve heyecan duygular\u0131- n\u0131 art\u0131ran romanlard\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Edgar Allen Poe \u2013 Morgue Soka\u011f\u0131 Cinayeti<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Arthur Connan Doyle \u2013 Sherlock Holmes<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Agatha Cristie \u2013 \u015eark Ekspresinde Cinayet<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Ahmet Midhat \u2013 Esrar-\u0131 Cinayat (\u0130lk T\u00fcrk Polisiye<br \/>\nRoman\u0131)<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Cing\u00f6z Recai \u2013 Server Bedii takma ad\u0131yla Peyami<br \/>\nSafa<\/p>\n<p>4)\u00a0 Egzotik\u00a0 Romanlar:\u00a0 Yabanc\u0131\u00a0 \u00fclkelerin\u00a0 toplumsal \u00f6zelliklerini, geleneklerini anlatan romanlard\u0131r.<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Refik Halit Karay \u2013 Nilg\u00fcn<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Pierre Loti \u2013 \u0130zlanda Bal\u0131k\u00e7\u0131s\u0131<br \/>\n\u00a0<br \/>\n5) Sosyal Romanlar: Ekonomik bunal\u0131mlar, s\u0131n\u0131fsal \u00e7eli\u015fkiler,\u00a0 k\u00f6yden kente g\u00f6\u00e7 gibi\u00a0 toplumsal\u00a0 sorunlar\u0131 konu edinen romanlard\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Victor Hugo \u2013 Sefiller<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Sami Pa\u015fazade Sezai \u2013 Serg\u00fcze\u015ft<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Ahmet Midhat \u2013 Felatun Bey ile Rak\u0131m Efendi<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Recaizade Mahmud Ekrem \u2013 Araba Sevdas\u0131<\/p>\n<p>6) Psikolojik Tahlil Romanlar\u0131: Roman kahramanla- r\u0131n\u0131n psikolojisini tahlillerle anlatan romanlard\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Madame De Le Fayette \u2013 Princesse De Cleves<br \/>\n(D\u00fcnyan\u0131n ilk psikolojik roman \u00f6rne\u011fi)<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Peyami Safa \u2013 Dokuzuncu Hariciye Ko\u011fu\u015fu<\/p>\n<p>7) Biyografik Roman: Topluma mal olmu\u015f bir ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme katk\u0131lar\u0131n\u0131 anlatan roman- d\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 O\u011fuz Atay \u2013 Bir Bilim Adam\u0131n\u0131n Roman\u0131<\/p>\n<p>8) Otobiyografik Roman: Yazar\u0131n kendi hayat\u0131n\u0131 konu edindi\u011fi romanlard\u0131r.<\/p>\n<p>\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Mark Twain\u2013Tom Sawyer\u2019in Maceralar\u0131<br \/>\n\uf0d8\u00a0\u00a0\u00a0 Orhan Kemal \u2013 Avare Y\u0131llar, Baba Evi<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk Edebiyat\u0131nda Roman<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131na roman Frans\u0131zcadan yap\u0131lan \u00e7evriler- le girdi. Bu \u00e7evirilerden ilki Yusuf Kamil Pa\u015fa&#8217;n\u0131n Fenelon&#8217;dan yapt\u0131\u011f\u0131 Terc\u00fcme-i Telemak&#8217;t\u0131r. Daha son- ra ad\u0131 bilinmeyen bir \u00e7evirici Victor Hugo&#8217;nun \u00fcnl\u00fc ro- man\u0131 Sefiler&#8217;i (Les Miserables) \u00e7evirdi. 1860-1880 y\u0131lar\u0131 aras\u0131nda ba\u015fta Frans\u0131z\u00a0 yazarlar\u00a0 olmak\u00a0 \u00fczere bir\u00e7ok Bat\u0131l\u0131 yazar\u0131n eseri T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi. \u0130lk T\u00fcrk roman\u0131 \u015eemsettin Sami&#8217;nin Taa\u015f\u015fuk-\u0131 Talat ve Fitnat adl\u0131 ese- ridir. Sami&#8217;den sonra Ahmed Mithat romanlar\u0131yla T\u00fcrk roman\u0131n\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulundu. T\u00fcrk roman\u0131 as\u0131l Tanzimat d\u00f6neminde geli\u015fti. Recaizade Mahmut Ekrem&#8217;in Araba Sevdas\u0131 yeni teknikler kullan\u0131lan Bat\u0131l\u0131 anlamda t\u00fcr\u00fcne en yak\u0131n ilk T\u00fcrk roman\u0131d\u0131r. Servet-i F\u00fcnun edebiyat\u0131 d\u00f6neminde ilk usta romanlar ve usta yazarlar kendilerini g\u00f6sterdi. &#8220;Sanat sanat i\u00e7indir&#8221; tezini savunan bu yazarlar a\u015fk ve ac\u0131ma gibi konular\u0131 i\u015fledi. Halit Ziya U\u015fakl\u0131gil bu d\u00f6nemin en \u00f6nemli romanc\u0131s\u0131 say\u0131l\u0131r. A\u015fk-\u0131 Memnu (1925) adl\u0131 roman\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de en ba\u015far\u0131l\u0131 T\u00fcrk romanlar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<p>1910&#8217;dan sonra milli duygular\u0131n a\u011f\u0131r basmas\u0131yla birlikte &#8220;Gen\u00e7\u00a0 Kalemler&#8221; dergisi\u00a0 \u00e7evresinde T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u00a0 ak\u0131m\u0131 geli\u015fti. Milli romanlar\u0131n yaz\u0131lmas\u0131 bu d\u00f6nemde ba\u015flad\u0131. Halide Edip Ad\u0131var&#8217;\u0131n Vurun Kahpeye, Re\u015fat Nuri G\u00fcn- tekin&#8217;in \u00c7al\u0131ku\u015fu romanlar\u0131 bu d\u00f6nemin \u00f6rneklerinden- dir. Cumhuriyet d\u00f6neminde \u00e7a\u011fda\u015f T\u00fcrk roman\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Toplumsal ve sosyal geli\u015fmeleri konu alan ro- manlar yaz\u0131ld\u0131. K\u00f6y ve kent romanlar\u0131 ayr\u0131m\u0131 da bu d\u00f6nemle ilgilidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Olmu\u015f ya da olabilir nitelikteki olaylar\u0131 ve konular\u0131 ele alan edeb\u00ee t\u00fcrlere Roman denir. Di\u011fer t\u00fcrlerden ayr\u0131lan en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi, uzunlu\u011fudur. Romanlarda, toplum- sal olaylar ve ili\u015fkiler ger\u00e7eklere uygun bir tarzda ele al\u0131n\u0131r. \u0130yi bir roman ilgi \u00e7ekici olmal\u0131, herkesi ilgilendiren in- sanc\u0131l bir tema ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Romandaki olaylar aras\u0131n- da dengeli bir s\u0131ralama ve ba\u011f &#8230; <a title=\"T\u00fcrk edebiyat\u0131nda roman\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/turk-edebiyatinda-roman.html\" aria-label=\"More on T\u00fcrk edebiyat\u0131nda roman\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,224,12],"tags":[2266,7489,7488],"class_list":["post-15951","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-edebiyat-dil-anlatim","category-tr","tag-roman","tag-roman-cesitleri","tag-roman-ozellikleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15951","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15951"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15951\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15951"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15951"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15951"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}