{"id":13170,"date":"2012-09-29T10:13:26","date_gmt":"2012-09-29T08:13:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=13170"},"modified":"2012-09-29T10:13:26","modified_gmt":"2012-09-29T08:13:26","slug":"gezi-yazisi-seyahatname-ozellikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/gezi-yazisi-seyahatname-ozellikleri.html","title":{"rendered":"Gezi Yaz\u0131s\u0131 (seyahatname) \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"<p>Yazarlar\u0131n yurt i\u00e7inde ya da yurt d\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 gezilerde, g\u00f6rd\u00fcklerini anlatt\u0131klar\u0131 edeb\u00ee eserlerin ortak ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Bu eserlerde yazarlar; gezip g\u00f6rd\u00fckleri yerlerdeki insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya da belli bir kesiminin ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, gelenek ve g\u00f6reneklerini, dikkatlerini \u00e7eken ve okuyucular\u0131n da ilgi duyacaklar\u0131na inand\u0131klar\u0131 \u00f6zelliklerini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.\u00a0<\/p>\n<p>Gezi yaz\u0131lar\u0131nda ilgin\u00e7 bir anlat\u0131m vard\u0131r. Yaz\u0131larda anlat\u0131m, yeri gelir hik\u00e2yeye dayan\u0131r; yeri gelir bir portre \u00e7izilir, tasvir yap\u0131l\u0131r. Konu\u015fmalar da bulunabilir. Yani anlat\u0131m, yer yer de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6sterir.\u00a0<\/p>\n<p>Gezi; hayale de\u011fil, yazar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemine ve do\u011fru olarak duyduklar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in <strong><em>tarih<\/em>, <em>co\u011frafya<\/em>, <em>toplum bilim<\/em>, <em>hukuk<\/em> <\/strong>vb. bilim dallar\u0131na kaynakl\u0131k eder.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Gezi; gazete ve dergilerde yay\u0131mlanacak \u00f6l\u00e7\u00fcde yaz\u0131labilece\u011fi gibi, kitap h\u00e2linde de yaz\u0131labilir.\u00a0<\/p>\n<p>Gezi t\u00fcr\u00fc, edebiyat\u0131m\u0131zda yeni de\u011fildir. Divan edebiyat\u0131 zaman\u0131ndan beri <strong><em>&#8220;Seyahatname&#8221;<\/em><\/strong> ad\u0131 alt\u0131nda t\u00fcrl\u00fc eserler bulunmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n<p>Baz\u0131 sefaretnameler ile tarih\u00ee, co\u011fraf\u00ee konularda yaz\u0131lm\u0131\u015f pek \u00e7ok eser, b\u00fct\u00fcn\u00fc ile olmasa da gezi yaz\u0131s\u0131 \u00f6zelli\u011fi g\u00f6steren b\u00f6l\u00fcmler ta\u015f\u0131rlar.\u00a0<\/p>\n<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131nda gezi t\u00fcr\u00fcnde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f en b\u00fcy\u00fck eser, <strong><em>Evliya \u00c7elebi<\/em><\/strong>&#8216;nin (1611-1685) on cilt olarak yazd\u0131\u011f\u0131 <strong><em>Seyahatname<\/em><\/strong><em>&#8216;<\/em>dir.<\/p>\n<p>Evliya \u00c7elebi, bu eserinde gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc memleketlerin tarihi, insanlar\u0131, \u00e2detleri, ya\u015fay\u0131\u015f tarzlar\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zellikleri hakk\u0131nda geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, <strong><em>Seydi Ali Reis<\/em><\/strong>&#8216;in <em>Mir&#8217;\u00e2t\u00fc&#8217;l-Mem\u00e2lik <\/em>(\u00dclkelerden Manzaralar),<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00a0<strong><em>\u0130zzet Molla<\/em><\/strong>&#8216;n\u0131n <em>Mihnet Ke\u015fan<\/em> adl\u0131 eserlerini,<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tanzimat&#8217;tan \u00f6nceki d\u00f6nemde yaz\u0131lm\u0131\u015f gezi eserleri (seyahatnameler) aras\u0131nda sayabiliriz.<\/p>\n<p><strong><span style=\"text-decoration: underline;\">Gezi yaz\u0131s\u0131 yazarken \u015fu \u00f6zelliklere dikkat etmek gerekir:<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Gezilen yerlerin, hi\u00e7 bir yere benzemeyen \u00f6zelliklerini dile getirmek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Gezilen yerlerde ya\u015fayan insanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerini (<em>\u0131rk, dil, hayat tarz\u0131, folklorik \u00f6zellikleri<\/em> vb.) belirtmek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Gezilen yerlerin tarih\u00ee, mimar\u00ee ve uygarl\u0131k \u00f6zelliklerini belirtmek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Gezilen yerlerin teknolojik ve ekonomik alandaki geli\u015fmelerini belirtmek.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00a0<strong>NOT:<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>An\u0131larda <strong>ama\u00e7<\/strong> yazar\u0131n ya\u015fam\u0131ndaki ilgi \u00e7ekici olaylar\u0131 anlatmas\u0131d\u0131r,<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Gezi yaz\u0131lar\u0131nda ise ama\u00e7 gezilip g\u00f6r\u00fclen yerleri okuyucuya tan\u0131tmakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>\u00dcslup<\/strong> olarak hem an\u0131 hem de gezi yaz\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131k, sade, anla\u015f\u0131l\u0131r, i\u00e7ten bir anlat\u0131m vard\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Gezi yaz\u0131lar\u0131nda <strong>g\u00f6zlem<\/strong> \u00f6nemli bir unsurdur. An\u0131larda ise yazar\u0131n kendi ya\u015fam\u0131na dair izlenimleri \u00f6nemlidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Her iki t\u00fcrde de <strong>dil<\/strong> g\u00f6ndergesel i\u015flevde kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ul>\n<li>Her iki t\u00fcrde de \u00f6yk\u00fcleyici, betimleyici, a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 <strong>anlat\u0131m<\/strong> t\u00fcrleri kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yazarlar\u0131n yurt i\u00e7inde ya da yurt d\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 gezilerde, g\u00f6rd\u00fcklerini anlatt\u0131klar\u0131 edeb\u00ee eserlerin ortak ad\u0131d\u0131r. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Bu eserlerde yazarlar; gezip g\u00f6rd\u00fckleri yerlerdeki insanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn ya da belli bir kesiminin ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131, gelenek ve g\u00f6reneklerini, dikkatlerini \u00e7eken ve okuyucular\u0131n da ilgi duyacaklar\u0131na inand\u0131klar\u0131 \u00f6zelliklerini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.\u00a0 Gezi yaz\u0131lar\u0131nda ilgin\u00e7 bir anlat\u0131m vard\u0131r. Yaz\u0131larda anlat\u0131m, yeri gelir hik\u00e2yeye dayan\u0131r; &#8230; <a title=\"Gezi Yaz\u0131s\u0131 (seyahatname) \u00d6zellikleri\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/gezi-yazisi-seyahatname-ozellikleri.html\" aria-label=\"More on Gezi Yaz\u0131s\u0131 (seyahatname) \u00d6zellikleri\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,224,12],"tags":[45,2250],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13170"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13170"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13170\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}