{"id":1285,"date":"2010-02-03T12:53:26","date_gmt":"2010-02-03T10:53:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=1285"},"modified":"2010-02-03T12:53:26","modified_gmt":"2010-02-03T10:53:26","slug":"dogada-besin-zinciri-ve-onemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/dogada-besin-zinciri-ve-onemi.html","title":{"rendered":"Do\u011fada Besin Zinciri ve \u00d6nemi"},"content":{"rendered":"<p>Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan t\u00fcn Canl\u0131lar bir besin zincirinin i\u00e7erisindedirler.Bu zin-cirin en b\u00fcy\u00fck enerji kayna\u011f\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019tir.Ye\u015fil Bitkiler bu enerjiyi b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7in besin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131rlar.Bu sebeple ye\u015fil bitkiler \u00fcretici olarak adland\u0131-l\u0131rlar.<br \/>\nG\u00fcne\u015f enerjisi ye\u015fil Bitkilerin veya \u00fcreticilerin besin yapabilmesi i\u00e7in \u015fartt\u0131r. T\u00fcketiciler ye\u015fil Bitkileri yiyen geyik Antilop koyun s\u0131\u011f\u0131r gibi hayvanlard\u0131rlar. Di\u011fer t\u00fcketiciler ise geyik ve antilobu yiyen aslan kaplan gibi hayvanlard\u0131r.Bu besin zincirinde enerji G\u00fcne\u015f\u2019ten ye\u015fil bitkilere ye\u015fil Bitkilerden geyik ve anti-loba ve en sonunda aslana aktar\u0131r.<br \/>\nYe\u015fil Bitkiler Geyik Aslan<br \/>\nT\u00fcm bu organizmalar sonunda \u00f6l\u00fcrler.\u00c7\u00fcr\u00fck\u00e7\u00fcl bakteriler ve mantarlar \u00f6l\u00fc organizmalardan artakalanlar\u0131 par\u00e7alayarak ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.Madensel tuzlar\u0131n topra-\u011fa geri d\u00f6nmesini sa\u011flarlar.B\u00f6ylece \u00fcreticiler ya da ye\u015fil bitkilerbu besinleri tekrar kullanabilirler.B\u00f6ylece besin zinciri tamamlan\u0131r.<br \/>\nD\u00fcnya\u2019daki b\u00fct\u00fcn besin zincirlerini bir dev \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131na benzetebiliriz.Bir \u00e7ok hayvan \u00e7e\u015fitli besin Maddeleri ile beslenir.Bir\u00e7ok Bitki ve hayvan \u00e7ok farkl\u0131 t\u00fcrlerdeki hayvanlara yem olabilirler.Sonunda hepsi \u00e7\u00fcr\u00fck\u00e7\u00fcl organizmalar i\u00e7in besin maddesi olur.Sonu\u00e7ta birbirini i\u00e7ine alan bir\u00e7ok besin zinciri vard\u0131r.Birbi-rini i\u00e7ine alan bu besin zincirleri besin a\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar.Bu enerji s\u00fcrekli olarak ya\u015fayan canl\u0131lar aras\u0131nda yer de\u011fi\u015ftirecektir.<br \/>\n<strong>Enerji Piramidi<\/strong><br \/>\nEnerji piramidi y\u00fckselen besin seviyelerinden ( basamaklar\u0131ndan )meydana gelir.\u0130lk besin basama\u011f\u0131n\u0131 Fotosentez yoluyla kendi besinlerini \u00fcreten ye\u015fil bitkiler olu\u015fturur.bu enerji piramidinin temel basama\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu basamakta di\u011fer basamakta di\u011fer canl\u0131lardan daha \u00e7ok Canl\u0131 vard\u0131r. \u00c7\u00fcn-k\u00fc hemen hemen ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak yiyecek i\u00e7in ye\u015fil Bitkilere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nBir enerji piramidinin ye\u015fil bitkilerden sonraki besin basama\u011f\u0131 otla beslenen inek tav\u015fan gibi hayvanlardan olu\u015fur.\u0130kinci basama\u011f\u0131n bireyleri (tav\u015faninek) bi-rinci basama\u011f\u0131n bireylerini (bitkileri) yerler.Bitkileri yiyenler ot\u00e7ul olarak adlan-d\u0131r\u0131l\u0131rlar.Dikkat edilirse ot\u00e7ullar ye\u015fil bitkilerden daha azd\u0131r.<br \/>\nOt\u00e7ullar ya\u015famlar\u0131 i\u00e7in gereken organik maddeleri bitkileri yiyerek sa\u011flar-lar.Sonu\u00e7ta bir ot\u00e7ul bitkiyi yedi\u011fi zaman madde ve enerji yeniden \u015fekillenir ve maddenin bir k\u0131sm\u0131 ot\u00e7ul taraf\u0131ndan enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nEnerji piramidinin en \u00fcst basama\u011f\u0131n\u0131 et\u00e7iller ve hem ot hem et yiyenler olu\u015f-tururlar.Et\u00e7iller yaln\u0131z di\u011fer hayvanlarla beslenirler.Aslan et\u00e7il hayvana \u00f6rnektir. \u0130nsanlar hem et hem ot yerler.Dikkat edilirse bu besin basama\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bi- reylerin say\u0131lar\u0131 di\u011fer basamaklarda ki bireylerden daha azd\u0131r.Sonu\u00e7ta basamak-lar birbiri \u00fczerinde bir k\u00fcme olu\u015fturdu\u011funda bir piramit \u015feklini al\u0131r.<br \/>\nEnerji piramidinin amac\u0131; basamaklar aras\u0131 kullan\u0131labilir enerji miktar\u0131n\u0131n ileri basamaklara do\u011fru azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.Bitkiler enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in kullan\u0131rlar.Enerjinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da di\u011fer basamaktaki ot\u00e7ullar i\u00e7in kullan\u0131labilir hale getirirler.H\u00fccrelerinde depo ederler. Bitkilerden arta kalan enerjiyi alan ot\u00e7ullar\u0131n say\u0131s\u0131 ise bitkilerden bu sebeple daha azd\u0131r.<br \/>\nOt\u00e7ullar bitkilerle beslenir.Bu enerjinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 hayat\u00ee faaliyetlerde har-carlar.Arta kalan\u0131 ise di\u011fer basamaktaki et\u00e7iller i\u00e7in kullan\u0131labilir hale getirerek depo ederler.Bunun anlam\u0131 en \u00fcst basamaktaki hem etle hem otla beslenenlerin harcayabilece\u011fi enerji miktar\u0131n\u0131n di\u011fer basamaklardan daha az oldu\u011fudur.En \u00fcst basamaktaki canl\u0131 grubunun say\u0131s\u0131 da bu sebepten dolay\u0131 daha azd\u0131r.<br \/>\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczdepiramidin taban\u0131n\u0131 olu\u015fturan ye\u015fil bitkiler basama\u011f\u0131 gittik\u00e7e da-ralmaktad\u0131r.Bu daralman\u0131n sebebi kurakl\u0131k don ve insanlar\u0131n bilin\u00e7sizce orman-lar\u0131 tahrip etmeleri Hava Su ve Toprak kirlenmesidir.<br \/>\nSonu\u00e7ta b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar \u00f6l\u00fcrler.Onlar\u0131 topraktaki \u00e7\u00fcr\u00fck\u00e7\u00fcl bakteri ve mantar-lar ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlar.Yap\u0131lar\u0131ndaki madensel maddeler tekrar ye\u015fil bitkiler taraf\u0131ndan<br \/>\nBesin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.Madde de\u011fi\u015fikli\u011fi sonucunda enerji ba\u015fka bir besin zinciriyle ba\u015flayarak yeni enerji piramidini olu\u015fturur.<br \/>\n<strong>Zararl\u0131 Maddelerin Besin Zinciriyle \u0130nsanlara Ge\u00e7mesi<\/strong><br \/>\nTar\u0131mla u\u011fra\u015fanlaryeti\u015ftirdikleri sebze ve meyveleriparazit Canl\u0131lar\u0131n zarar-\u0131ndan korumak i\u00e7in ila\u00e7larlar.Tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 sebze ve meyvelerin \u00fczerinde kal\u0131r.<br \/>\nBu sebze ve meyveler iyi y\u0131kanmadan yenilirse do\u011frudan yiyen ki\u015fi taraf\u0131ndan sindirim yoluyla al\u0131n\u0131r.Ya\u011fmur ve sulama sular\u0131yla topra\u011fa kar\u0131\u015fabilir.Bitki k\u00f6k-leri taraf\u0131ndan su ile birlikte emilir.B\u00f6ylece Bitkinin h\u00fccrelerine kadar gelip yer-le\u015fir.Bu sebze ve meyveler insanlar taraf\u0131ndan yenilirse kimyasal zararl\u0131 madde-ler o Canl\u0131lara ge\u00e7er.\u0130la\u00e7l\u0131 otlar\u0131 yiyen ot\u00e7ullar (koyun-s\u0131\u011f\u0131r) insanlar taraf\u0131ndan yenilirse dolayl\u0131 olarak insanlara ula\u015f\u0131r.\u0130nsanlarda ve hayvanlarda baz\u0131 rahats\u0131z-l\u0131klara hatta \u00f6l\u00fcmlere sebep olabilir.<br \/>\nBilin\u00e7sizce ila\u00e7lama yapmak ve bitkilere gere\u011finden fazla Hormon vermek insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararl\u0131d\u0131r.Bu sebeple DDT gibi baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<strong>Enerji Piramidinin Bozulmas\u0131<\/strong><br \/>\nBazen besin zincirindeki canl\u0131 t\u00fcrlerinden birinin say\u0131s\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 derecede ar-t\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclebilir.Hastal\u0131k Hava \u015fartlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fme (kurakl\u0131k don vb.) veya kont-rols\u00fcz avlanma gibi sebepler enerji piramidini bozmaktad\u0131r.Besin bulamamak ve hastal\u0131k sebebiyle etoburlar \u00f6lmektedir.Baz\u0131 b\u00f6lgelerde az say\u0131da otobur bulun-mas\u0131 sebebiyle bitkiler birbirlerini h\u0131zla \u00f6rterek b\u00fcy\u00fcmektedir.<br \/>\n\u0130nsanlar\u0131n kontrols\u00fcz avlanmalar\u0131 ile y\u0131rt\u0131c\u0131 ku\u015f say\u0131s\u0131ndaki azalmalarda bit-kiler i\u00e7in zararl\u0131 olan b\u00f6cek ve \u00e7ekirge say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.B\u00fct\u00fcn bunlar ekolo-jik denge ve enerji piramidinin bozulmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan t\u00fcn Canl\u0131lar bir besin zincirinin i\u00e7erisindedirler.Bu zin-cirin en b\u00fcy\u00fck enerji kayna\u011f\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019tir.Ye\u015fil Bitkiler bu enerjiyi b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar i\u00e7in besin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131rlar.Bu sebeple ye\u015fil bitkiler \u00fcretici olarak adland\u0131-l\u0131rlar. G\u00fcne\u015f enerjisi ye\u015fil Bitkilerin veya \u00fcreticilerin besin yapabilmesi i\u00e7in \u015fartt\u0131r. T\u00fcketiciler ye\u015fil Bitkileri yiyen geyik Antilop koyun s\u0131\u011f\u0131r gibi hayvanlard\u0131rlar. Di\u011fer t\u00fcketiciler ise geyik ve antilobu &#8230; <a title=\"Do\u011fada Besin Zinciri ve \u00d6nemi\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/dogada-besin-zinciri-ve-onemi.html\" aria-label=\"More on Do\u011fada Besin Zinciri ve \u00d6nemi\">Devam\u0131n\u0131 oku&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,7],"tags":[430],"class_list":["post-1285","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-biyoloji","category-dn","tag-besin-zinciri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1285"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1285\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}