Baz kavram\u0131, her zaman, asit kavram\u0131na ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Baz, asidin kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r; ama baz olmadan hi\u00e7bir asit tepkimesi ger\u00e7ekle\u015femez. Bazlar\u0131n asitlerle tepkimeye girmesiyle, gene \u00f6nemli bir bile\u015fik s\u0131n\u0131f\u0131 olan tuzlar ve su olu\u015fur. Bu bir n\u00f6trle\u015fme (yans\u0131zla\u015fma) tepkimesidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc tepkime \u00fcr\u00fcn\u00fc olan tuz art\u0131k ne asit, ne de baz \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan n\u00f6tr ya da yans\u0131z bir bile\u015fiktir. <\/p>\n
1887\u2019de Svante Arrhenius, sulu bir \u00e7\u00f6zeltide iyonun var oldu\u011fu kuram\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarken, asit \u00e7\u00f6zeltilerinin H + iyonlar\u0131, baz \u00e7\u00f6zeltilerinin de OH – iyonlar\u0131 i\u00e7erdi\u011fini belirtmi\u015fti.1923\u2019te Br\u00f6nsted ve Lowry birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, ama, ayn\u0131 zamanda, daha genel bir tan\u0131m \u00f6nerdiler: Asit, kimyasal tepkime s\u0131ras\u0131nda, her zaman, bir proton vermeye elveri\u015fliyse, baz da bu protonun al\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Bir maddenin baz olabilmesi i\u00e7in protonu \u201cba\u011flayacak\u201d, her hangi bir kimyasal ba\u011fda kullan\u0131lmam\u0131\u015f bir elektron \u00e7ifti ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmektedir. Ama, yitirilecek protonu oldu\u011fu s\u00fcrece asit olan madde, bu protonu yitirdi\u011fi an baza d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ger\u00e7ekten, protonunu yitiren asitte bir elektron \u00e7ifti kal\u0131r. Asit \u2013 baz tepkimesi kavram\u0131na, \u201casit- baz \u00e7ifti\u201d ya da \u201caside e\u015flenik baz kavram\u0131\u201d eklenir. B\u00f6ylece asetik asit (CH 3 \u2013 COOH), asetat iyonunu (CH 3 \u2013 COO) ya da e\u015flenik bazlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar. Amonyak (NH 3 ) da, NH 4 + asidinin kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bazd\u0131r. <\/p>\n
NH 3 + H 2 O D NH 4 + + OH – <\/p>\n
Baz bir molek\u00fcl (CH 3 \u2013 NH 2 ya da metilamin ), ya da OH – , CH 3 \u2013 COO – gibi bir anyon olabilir. Bu asit- baz tepkimeleri, proton aktar\u0131mlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. 1938\u2019te, Lewis bu kuram\u0131, asidin, baz\u0131n verdi\u011fi elektron \u00e7iftinin al\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu belirterek genelle\u015ftirmi\u015ftir. Bu durumda bir kovalans ba\u011f olu\u015fur. Ama bu sonuncu tan\u0131m, Br\u00f6nsted\u2019in baz tan\u0131m\u0131na yeni bir \u015fey eklemez. <\/p>\n
AS\u0130T \u2013 BAZ TEPK\u0130MES\u0130 (BR\u00d6NSTED) <\/strong><\/p>\n Bazlar genel olarak molek\u00fcl\u00fcnde bir hidroksil grubu (OH ) ile en az bir metal atomu bulunan bile\u015fikler olarak tan\u0131mlar; bu nedenle kimyasal a\u00e7\u0131dan metal hidroksitleri say\u0131l\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu suda \u00e7\u00f6z\u00fcnmeyen kat\u0131 bile\u015fiklerdir. Oysa baz\u0131lar\u0131, \u00f6rne\u011fin metal atomlar\u0131 i\u00e7ermeyen amonya\u011f\u0131n (NH 3 ) ve sodyum, potasyum gibi alkali metallerin hidroksitleri suda kolayca \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. Sanayi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bu bazlara alkaliler denir. Alkali terimi , \u201ck\u00fcl\u201d anlam\u0131ndaki Arap\u00e7a bir s\u00f6zc\u00fckten t\u00fcretilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bile\u015fikler eskiden odun ve bitki k\u00fcllerinden elde edilirdi. Ger\u00e7ekten de alkalilerin k\u00fcll\u00fc suyu and\u0131ran kendine \u00f6zg\u00fc, ac\u0131ms\u0131 bir tad\u0131 vard\u0131r. Bu \u00e7\u00f6zeltiler deriye kaygan bir izlenim b\u0131rak\u0131r ve baz belirteci olarak kullan\u0131lan k\u0131rm\u0131z\u0131 turnusol ka\u011f\u0131d\u0131n\u0131n rengini maviye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. <\/p>\n Kostik (yak\u0131c\u0131) alkali denen en kuvvetli bazlar, b\u00fcy\u00fck bir dikkatle ve sak\u0131n\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 gereken \u00e7ok tehlikeli maddelerdir. \u0130nsan\u0131n \u00fczerine s\u0131\u00e7rad\u0131\u011f\u0131nda giysilerini par\u00e7alayan ve derisini ate\u015f ve kaynar su gibi yakan bu maddelerin kazayla yutulmas\u0131 da yemek borusunun ve midenin delinmesiyle, hatta \u00f6l\u00fcmle sonu\u00e7lanan a\u011f\u0131r yan\u0131klara yol a\u00e7ar. Sanayide \u00e7ok \u00f6nemli uygulamalar\u0131 olan bu bile\u015fikler aras\u0131nda en \u00e7ok kullan\u0131lanlar\u0131 sodyum hidroksit (sudkostik ) potasyum hidroksit (potas kostik) kalsiyum hidroksit (s\u00f6nm\u00fc\u015f kire\u00e7 ) ve amonyum hidroksittir. (amonyakl\u0131 su) <\/p>\n En \u00f6nemli alkalilerden biri olan sudkostik beyaz renkli bir bile\u015fiktir. Ya ince levha ve \u00e7ubuklar halinde kat\u0131 olarak ya da suda eritilerek s\u0131v\u0131 halde sat\u0131\u015fa sunulur. Sabun yap\u0131m\u0131nda ve reyon denilen yapay ipekli kuma\u015flar\u0131n \u00fcretiminde \u00e7ok \u00f6nemli bir ham madde olan sudkostik, ayr\u0131ca pamuk ipliklerine sa\u011flaml\u0131k ve parlakl\u0131k kazand\u0131rmak amac\u0131yla pamuklu dokuma sanayisinde de kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n Potaskosti\u011fin sanayideki en \u00f6nemli kullan\u0131m alan\u0131 arap sabunu ve \u00f6b\u00fcr temizlik maddelerinin \u00fcretimidir. S\u00f6nm\u00fc\u015f kire\u00e7ten in\u015faat sanayisinde s\u0131va, \u00e7imento ve badana yap\u0131m\u0131nda, ayr\u0131ca asitli topraklar\u0131 n\u00f6trle\u015ftirmek i\u00e7in tar\u0131mda yararlan\u0131l\u0131r. Yayg\u0131n ama yanl\u0131\u015f bir adland\u0131rmayla k\u0131saca amonyak olarak bilinen amonyakl\u0131 su evlerde en \u00e7ok kullan\u0131lan temizlik maddelerinden biridir. B\u00fct\u00fcn ya\u011f ve kirleri \u00e7\u00f6zen bu bile\u015fik \u00f6zellikle banyo k\u00fcveti, lavabo ve cam temizleyicileri bile\u015fimine kat\u0131l\u0131r. Gene k\u0131saca karbonat tozu olarak ya da karbonat olarak bilinen sodyum di karbonat olduk\u00e7a zay\u0131f bir alkalidir. Kabartma tozlar\u0131n\u0131n ve baz\u0131 k\u00f6p\u00fckl\u00fc i\u00e7eceklerin yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r; midedeki fazla asidi giderdi\u011fi i\u00e7in mide yanmalar\u0131na ve ar\u0131 sokmas\u0131ndan dolay\u0131 meydana gelen a\u011fr\u0131ya kar\u015f\u0131 etkilidir. <\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ok yerinde, \u00f6zellikle ABD\u2019nin bat\u0131s\u0131nda alkali topraklar denen geni\u015f topraklar vard\u0131r. Bu b\u00f6lgelerde \u00e7ok az ya\u011fmur ya\u011fd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, \u00e7\u00f6z\u00fcnebilen tuzlar ya\u011fmur suyuna kar\u0131\u015farak ak\u0131p gitmez ve alkaliler toprakta birikir. Alkali oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek olan topraklarda pek az bitki ve hayvan\u0131n ya\u015fama \u015fans\u0131 oldu\u011fundan, sonunda bu b\u00f6lgeler \u00e7orak alanlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. <\/p>\n NASIL HAZIRLANIRLAR? <\/p>\n Bazlar \u00e7e\u015fitli yollarla haz\u0131rlan\u0131r. Bu y\u00f6ntemlerin ba\u015fl\u0131calar\u0131 aras\u0131nda, NaOH ve KOH i\u00e7in alkali klor\u00fcrlerin elektroliz yoluyla ayr\u0131\u015fmalar\u0131 amonya\u011f\u0131n (NH 3 )do\u011frudan bile\u015fimi kire\u00e7 ve barit i\u00e7in, suyla \u201cs\u00f6nd\u00fcrmeyle\u201d s\u00fcren karbonatlar\u0131n \u0131s\u0131l- bozulmalar\u0131 (piroliz) say\u0131labilir. <\/p>\n Bazlar \u00e7e\u015fitli alanlarda kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bir ortam\u0131n PH\u2019\u0131n\u0131 y\u00fckseltir ve ester hidrolizi tepkimelerini sonu\u00e7land\u0131r\u0131r. <\/p>\n Bazlar<\/p>\n Bazlar da, asitler gibi tehlikeli maddelerdir.Bazlar\u0131n genel tan\u0131m\u0131 \u015fu \u015fekildedir: <\/p>\n Sulu \u00e7\u00f6zeltilerinde hidroksit (OH\u2013) iyonu bulunduran maddelere baz denir.<\/p>\n Baz\u0131 bazlar\u0131n sulu \u00e7\u00f6zeltilerinde iyonlar\u0131na ayr\u0131\u015fmas\u0131 yukar\u0131daki gibidir. Fakat amonyak (NH3) hidroksit iyonu bulundurmamas\u0131na ra\u011fmen bazik \u00f6zellik g\u00f6sterir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sulu \u00e7\u00f6zeltisinde OH\u2013 iyonlar\u0131 olu\u015fumuna sebep olur. <\/p>\n *Bazlar ele kayganl\u0131k hissi verir. Kuvvetli bazlar yak\u0131c\u0131 ve tahri\u015f edici \u00f6zelliktedir. Bazlar ac\u0131 tattad\u0131r.Fakat baz\u0131 \u00e7e\u015fit bazlar zehirlidir. Bu y\u00fczden tad\u0131na bakmamak gerekir.<\/p>\n *Bazlar da, asitler gibi turnusol k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 ile ay\u0131rt edilebilir. (Turnusol maddesi likenden elde edilir.)Bazlar k\u0131rm\u0131z\u0131 turnusol k\u00e2\u011f\u0131d\u0131n\u0131 maviye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n *Bundan ba\u015fka bazlar fenolftalein \u00e7\u00f6zeltisi yard\u0131m\u0131yla da ay\u0131rt edilebilir. Baz i\u00e7ine fenolftalein \u00e7\u00f6zeltisi damlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baz pembe renk al\u0131r.Fenolftalein asit i\u00e7ine konuldu\u011funda asitin rengini de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n Bazlar da asitler gibi suda iyonlar\u0131na ayr\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u00e7in elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 iletir.<\/p>\n NaOH ve KOH kuvvetli bazlard\u0131r. Kuvvetli bazlar metallere ve dokulara tahri\u015f edici etki yapar.Amonya\u011f\u0131n buhar\u0131 g\u00f6ze, burna ve solunum yoluna zarar verir.<\/p>\n Bazlar\u0131n Kullan\u0131m Alanlar\u0131<\/p>\n Sodyum hidroksit (NaOH) sabun yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.Bu y\u00fczden sabun a\u011fz\u0131m\u0131za ve g\u00f6z\u00fcm\u00fcze de\u011fdi\u011finde ac\u0131 verir.<\/p>\n Di\u015f macunu ve \u015fampuanlarda da baz oldu\u011fu i\u00e7in ac\u0131 tat verir.<\/p>\n Amonyakl\u0131 s\u0131v\u0131 maddeler, ya\u011f ve kire\u00e7 s\u00f6k\u00fcc\u00fc olarak ev temizleyicilerinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Yemek sodas\u0131 olarak bilinen kabartma tozu, bir \u00e7e\u015fit baz olan sodyum bikarbonat i\u00e7erir.<\/p>\n Kire\u00e7 suyu bir \u00e7e\u015fit bazd\u0131r.<\/p>\n Potasyum hidroksit, KOH arap sabunu yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bazlar ve asitler tepkimeye girerek tuz ve su olu\u015fturur.<\/p>\n Baz + Asit Tuz + Su<\/p>\n BAZLIK KUVVET\u0130 MOLEK\u00dcL YAPISI \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130 NH3 > H2O > HF \u015feklindedir. <\/p>\n Bir periyotta bulunan metal hidroksitlerinin bazl\u0131k kuvveti metalin elektronegatifli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Metalin elektronegatifli\u011fi ne kadar d\u00fc\u015f\u00fckse baz o kadar kuvvetlidir. Buna g\u00f6re 3. periyot metallerinin bazl\u0131k kuvveti; NaOH > Mg(OH)2 > Al(OH)3 \u015feklinde s\u0131ralan\u0131r. Ayn\u0131 grupta bulunan elementlerin elektronegatiflikleri yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru azal\u0131r. Bu nedenle bu elementlerin olu\u015fturduklar\u0131 bazlar\u0131n kuvveti yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru artar. IIA grubu metallerinin bazlar\u0131n\u0131n kuvvetleri<\/p>\n Ba(OH)2 > Sr(OH)2 > Ca(OH)2 > Mg(OH)2 > Be(OH)2 \u015feklindedir.<\/p>\n Bazlar\u0131n \u00d6zellikleri <\/strong>1. Suda iyon olu\u015fturarak \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrler. \u00c7\u00f6zeltileri elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131 iletir.<\/p>\n 2. Tatlar\u0131 ac\u0131d\u0131r. Sabun k\u00f6p\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131s\u0131ndaki sodyum hidroksitten, karabiberin ac\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131s\u0131ndaki piperidin baz\u0131ndan ileri gelir.<\/p>\n 3. Boya maddelerine etki ederler. K\u0131rm\u0131z\u0131 turnusolu mavi, renksiz fenolftaleini pempe yaparlar.<\/p>\n 4. Amfoter metallerle (Zn, Al, Pb, Sn…) tepkimeye girerek hidrojen gaz\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n Al, Pb ve Sn da amfoter \u00f6zellik g\u00f6sterir. Bu elementlerin hem kendileri hem de oksitleri ve hidroksitleri amfoter \u00f6zellik g\u00f6sterir.<\/p>\n 5. Elle tutulduklar\u0131nda kayganl\u0131k hissi verirler. Sabunun, yumurta ak\u0131n\u0131n ve deniz suyunun kayganl\u0131klar\u0131 yap\u0131lar\u0131ndaki bazlardan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n 6. Asitleri n\u00f6trle\u015ftirirler. Yani asitlerle veya asit oksitlerle tuzlar\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n 7. Metal oksitlerin su ile tepkimesinden elde edilirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Baz kavram\u0131, her zaman, asit kavram\u0131na ba\u011fl\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Baz, asidin kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r; ama baz olmadan hi\u00e7bir asit tepkimesi ger\u00e7ekle\u015femez. Bazlar\u0131n asitlerle tepkimeye girmesiyle, gene \u00f6nemli bir bile\u015fik s\u0131n\u0131f\u0131 olan tuzlar ve su olu\u015fur. Bu bir n\u00f6trle\u015fme (yans\u0131zla\u015fma) tepkimesidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc tepkime \u00fcr\u00fcn\u00fc olan tuz art\u0131k ne asit, ne de baz \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan n\u00f6tr ya da yans\u0131z bir … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,15],"tags":[],"class_list":["post-1249","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-dn","category-fen-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1249"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1249\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nBir periyotta bulunan elementlerin olu\u015fturduklar\u0131 bile\u015fiklerin bazl\u0131k karakteri soldan sa\u011fa do\u011fru azal\u0131r. 2. periyottaki elementlerin olu\u015fturduklar\u0131; NH3, H2O, HF bile\u015fiklerinin bazl\u0131k karakteri<\/p>\n