{"id":1101,"date":"2010-01-10T22:20:33","date_gmt":"2010-01-10T20:20:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=1101"},"modified":"2020-05-02T00:36:02","modified_gmt":"2020-05-01T21:36:02","slug":"ekosistem-ve-ozellikleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/ekosistem-ve-ozellikleri.html","title":{"rendered":"Ekosistem ve \u00d6zellikleri"},"content":{"rendered":"

Ekosistem ve \u00d6zellikleri<\/strong><\/h1>\n

Canl\u0131larla (hayvanlar,bitkiler,mikroorganizmalar) i\u00e7inde bulunduklar\u0131 maddi ortam\u0131 birle\u015ftiren fonksiyonel (i\u015flevsel) b\u00fct\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Yery\u00fcz\u00fcnde canl\u0131 yarat\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fc, biyosfer denilen ince bir kabukta ya\u015far. Biyosferin belirgin \u00f6zelli\u011fi onu olu\u015fturan hayvan ve bitki t\u00fcrlerinin \u00e7ok \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve yap\u0131s\u0131ndaki d\u00fczensizliktir. Bu d\u00fczensizlik, canl\u0131 yarat\u0131klarla fizik ortam \u00f6\u011felerinin e\u015fitsizlik e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr<\/p>\n

Ama bu \u00e7e\u015fitlili\u011fe kar\u015f\u0131n, canl\u0131lar\u0131n biyosferdeki yerle\u015fimi bir karga\u015fa \u015feklinde de\u011fildir. 1935 y\u0131l\u0131nda ingiliz botanik\u00e7isi Arthur C. Tansley\u2019in ekosistem ad\u0131na verdi\u011fi birimler halindedir.<\/p>\n

Belirli bir ortamda ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fcne biyosenoz, bunlar\u0131n bar\u0131nd\u0131klar\u0131 ortama da biyotop denir. Ekosistem bu ikisinin ili\u015fkisi ortak tan\u0131mlanabilir Biyotop + Biyosentez = Ekosistem<\/p>\n

EKOS\u0130STEMDE YA\u015eAYAN CANLILARIN \u0130\u015eLEVLER\u0130<\/strong><\/h2>\n

Ekolojik Piramit<\/strong><\/h3>\n

B\u00fct\u00fcn ekosistemi \u00f6zetlemek i\u00e7in ekolojik pramid yararl\u0131 bir yoldur. Piramit ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n enerjilerini nas\u0131l elde ettiklerine g\u00f6re yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya (yakla\u015f\u0131k olarak yediklerine g\u00f6re) bir listedir. Piramid\u2018in her bir tabakas\u0131n\u0131n (b\u00f6l\u00fcmden b\u00f6l\u00fcme) geni\u015fli\u011fi ya\u015fayan canl\u0131lar\u0131n (bireyin say\u0131s\u0131n\u0131, t\u00fcr\u00fcn say\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil) nas\u0131l \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.
\nEnerjiyi nas\u0131l elde ettiklerine g\u00f6re ya\u015fayan t\u00fcm varl\u0131klar kategorilerden birine girerler :
\nEkosistemi olu\u015fturan \u00f6\u011feler, ba\u015fl\u0131ca d\u00f6rt gurupta toplan\u0131r.<\/p>\n

    \n
  • Cans\u0131z varl\u0131klar. (inorganik ve organik maddeler)<\/strong><\/li>\n
  • Primer \u00fcreticiler. (ye\u015fil bitkiler)<\/strong><\/li>\n
  • T\u00fcketiciler (bitkisel ve hayvansal maddeleri yiyenler)<\/strong><\/li>\n
  • Ayr\u0131\u015ft\u0131c\u0131lar (bakteri ve mantarlar)<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

    \u00a0\u00dcreticiler \u2013 T\u00fcketiciler \u2013 Ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar<\/strong><\/h3>\n

    \u00dcreticiler, klorofil i\u00e7eren ye\u015fil yaprakl\u0131 bitkilerdir. Bu klorofil ile havada ki CO2\u2018i ve su\u2018dan (\u015fekerler) karbonhidratlar yapmak i\u00e7in ihtiya\u00e7lar\u0131 olan g\u00fcne\u015fin enerjisini tutarlar. Bu \u00fcretim s\u00fcrecine fotosentez denir. Bitkiler b\u00fcy\u00fcme ve t\u00fcm di\u011fer geli\u015fme s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in karbonhidrat temin eder. Bitkiler d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan canl\u0131lardan hi\u00e7 birinin g\u0131das\u0131n\u0131 \u00fcretememesi \u00f6nemli bir noktad\u0131r. Bu nedenle onlara \u00fcreticiler denir.<\/p>\n

    T\u00fcketiciler, direk veya indirek \u00fcreticilerin \u00fcrettiklerini (karbonhidratla) yiyerek ya\u015fayan hayvanlard\u0131r. T\u00fcketiciler daha fazla gruplara b\u00f6l\u00fcnebilirler: Birinci t\u00fcr, ikinci t\u00fcr, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u00fcr vb. Birinci t\u00fcr ot\u00e7ul hayvanlar\u0131 (bitki yiyenler) kapsar. \u0130kinci t\u00fcr et obur hayvanlard\u0131r, \u00f6r\u00fcmcekler, kurba\u011falar gibi, parazit (alsak b\u00f6cekler) ki birinci t\u00fcr\u00fcn t\u00fcketicilerini yerler. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u00fcr, y\u0131lanlar gibi et obur hayvanlard\u0131r ki ikinci t\u00fcr\u00fcn t\u00fcketicilerini yerler. T\u00fcketiciler grubunun son halkas\u0131n\u0131 \u00f6rne\u011fin; kaplanlar kartallar veya insanlar olu\u015fturur, y\u00fcksek t\u00fcketici s\u0131n\u0131f\u0131 ad\u0131n\u0131 al\u0131rlar.<\/p>\n

    Ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar, baz\u0131 nematod ve b\u00f6cekler gibi k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar ve bakteri ve mantarlar gibi mikroorganizmalard\u0131r ki t\u00fcketici ve \u00fcreticilerin (d\u00fc\u015fen yapraklar, \u00f6l\u00fc g\u00f6vdeler, hayvanlar\u0131n g\u00fcbresi vb.) at\u0131klar\u0131n\u0131 (organik materyali) yiyerek ya\u015farlar. Toprakta ya\u015fayan ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr (verimli tora\u011f\u0131n 1 gram\u0131n da 1.000.000.000 dan daha \u00e7ok) ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n en \u00f6nemli fonksiyonu organik materyalden bitkilerin kullanabilece\u011fi mineralleri yapmakt\u0131r. Sonra bu mineraller bitkiler taraf\u0131ndan absorbe edilebilir.<\/p>\n

    \u00a0Ekosistemlerin Belirgin \u00d6zelikleri<\/strong><\/h3>\n

    Bir ekosistem biyosferin, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ya da par\u00e7as\u0131d\u0131r ; b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ya da geni\u015fli\u011fi \u00e7ok de\u011fi\u015fik olabilir. Bir su birikintisi, bir bu\u011fday tarlas\u0131 birer ekosistemdir. Fakat kurumu\u015f bir A\u011fa\u00e7 k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc gibi son derece belirgin ve dar s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6\u011feler de birer ekosistem par\u00e7as\u0131 say\u0131labilir. Ama k\u0131s\u0131tl\u0131 ekosistemlerin genellikle zaman i\u00e7inde s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ya\u015fam\u0131 vard\u0131r. Bu y\u00fczden bunlar birer ekosistem par\u00e7as\u0131 say\u0131l\u0131r, sin\u00fczi ad\u0131yla an\u0131l\u0131r.<\/p>\n

    Bunun tam tersine Afrika savanalar\u0131 ya da Avrupa\u2019n\u0131n geni\u015f yaprakl\u0131 ormanlar\u0131 gibi, kimi ekosistemler \u00e7ok geni\u015f b\u00f6lgeleri kaplar. \u0130klimin denetimi alt\u0131nda bulunan kutuplardan ekvatora kadar az \u00e7ok paralel b\u00f6lgelere yay\u0131lan bu \u00f6\u011feler deformasyon (olu\u015fum) veya biyom ad\u0131yla an\u0131l\u0131r. Bunlar, bir genel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc bir direy (fauna) ve bitey (flora) i\u00e7eren karakteristik ana \u00f6\u011feleridir.
    \nBoyutlar\u0131 ne olursa olsun, bir ekosistemin s\u0131n\u0131rlar\u0131 az \u00e7ok belirgindir. \u00c7o\u011funlukla birbirine kom\u015fu ekosistem aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f b\u00f6lgesi (ekoton) vard\u0131r.<\/p>\n

    Ge\u00e7i\u015f b\u00f6lgesi, (bilgi yelpazesi)bir orman\u0131n k\u0131y\u0131 \u00e7izgisi gibi veya ekvator orman\u0131ndan savanalara ge\u00e7i\u015fte oldu\u011fu gibi yayg\u0131n bir b\u00f6lge olabilir. Ekotonlar\u0131n belirgin \u00f6zelli\u011fi, kendine \u00f6zg\u00fc iklimi ve daha zengin direyidir. Bunun i\u00e7in, k\u0131y\u0131 ku\u015fu t\u00fcrlerinin say\u0131s\u0131 kara ve a\u00e7\u0131k deniz ku\u015flar\u0131n\u0131nkinden fazlad\u0131r. (\u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131y\u0131 kesimi, anakara ile Okyanus aras\u0131nda bir ekoton olu\u015fturur.)
    \nEkosistemlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, \u00f6zellikle hayvan say\u0131s\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacak olursa, hi\u00e7 de kolay de\u011fildir<\/p>\n

    Bu konuda bir\u00e7ok \u00f6rnekleme ve istatistik verilerini de\u011ferlendirme y\u00f6ntemleri bulunmu\u015ftur. Bu bak\u0131mdan, belli ba\u015fl\u0131 hayvan t\u00fcrlerinin bollu\u011funu, da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131, y\u0131ll\u0131k \u00e7evrimlerini, say\u0131lar\u0131n\u0131n azal\u0131p \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131, metabolizmalar\u0131n\u0131 bilmek gerekir. Bu veriler ya yerinde ya da yeti\u015ftirme yoluyla elde edilebilir. Bu birinci a\u015fama tamamland\u0131ktan sonrad\u0131r ki, ekosistemleri yap\u0131s\u0131n\u0131 ve i\u015fleyi\u015fini incelemeye ba\u015flamak m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n

    Hem Ototrof, Hem Heterotrof Olanlar<\/strong><\/h2>\n

    Bu gruptaki canl\u0131lara en g\u00fczel \u00f6rnek b\u00f6cek\u00e7il bitkilerdir. B\u00f6cek\u00e7il bitkiler azot\u00e7a fakir topraklarda ya\u015famakta olup, topraktan alamad\u0131klar\u0131 azotu b\u00f6cekleri yakalayarak onlar\u0131n proteinlerinden kar\u015f\u0131larlar. Bu y\u00f6nleriyle besini haz\u0131r ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in heterotrofturlar.<\/p>\n

    B\u00f6ce\u011fi yakalad\u0131ktan sonra sindirim enzimlerini d\u0131\u015f ortama salg\u0131layarak, yakalad\u0131klar\u0131 b\u00f6ce\u011fi sindirir. Sonra onun amino asitlerini h\u00fccre i\u00e7ine al\u0131rlar.<\/p>\n

    B\u00f6cek\u00e7il bitkiler ayn\u0131 zamanda fotosentez yaparak ni\u015fasta ve di\u011fer karbonhidratlar\u0131n\u0131 kendileri \u00fcretirler. Bu y\u00f6nleriyle ise besin \u00fcrettikleri i\u00e7in ototrofturlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Ekosistem ve \u00d6zellikleri Canl\u0131larla (hayvanlar,bitkiler,mikroorganizmalar) i\u00e7inde bulunduklar\u0131 maddi ortam\u0131 birle\u015ftiren fonksiyonel (i\u015flevsel) b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Yery\u00fcz\u00fcnde canl\u0131 yarat\u0131klar\u0131n t\u00fcm\u00fc, biyosfer denilen ince bir kabukta ya\u015far. Biyosferin belirgin \u00f6zelli\u011fi onu olu\u015fturan hayvan ve bitki t\u00fcrlerinin \u00e7ok \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve yap\u0131s\u0131ndaki d\u00fczensizliktir. Bu d\u00fczensizlik, canl\u0131 yarat\u0131klarla fizik ortam \u00f6\u011felerinin e\u015fitsizlik e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr Ama bu \u00e7e\u015fitlili\u011fe kar\u015f\u0131n, canl\u0131lar\u0131n biyosferdeki … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23,7],"tags":[270,266,279,276,277,274,278,269,268,273,271],"class_list":["post-1101","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cografya","category-dn","tag-adana","tag-add-new-tag","tag-business-and-economy","tag-ekosistem","tag-ekosistem-ozellikleri","tag-government","tag-istanbul","tag-izmir","tag-middle-east","tag-provinces","tag-turkey"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1101","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1101\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}