{"id":10896,"date":"2012-09-20T21:24:56","date_gmt":"2012-09-20T19:24:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.sorubak.com\/blog\/?p=10896"},"modified":"2012-09-20T21:24:56","modified_gmt":"2012-09-20T19:24:56","slug":"dilin-insan-ve-toplum-hayatindaki-yeri-ve-onemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/dilin-insan-ve-toplum-hayatindaki-yeri-ve-onemi.html","title":{"rendered":"Dilin \u0130nsan ve Toplum Hayat\u0131ndaki Yeri ve \u00d6nemi"},"content":{"rendered":"

Dil insanlar aras\u0131nda anla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan tabii bir vas\u0131ta; kendi kanunlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015fayan ve geli\u015fen canl\u0131 bir varl\u0131k; milleti birle\u015ftiren, koruyan ve onun ortak mal\u0131 olan sosyal bir m\u00fcessese; bin y\u0131llar boyunca geli\u015ferek meydana gelmi\u015f bir sosyal kurum; seslerden \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir a\u011f; temeli bilinmeyen zamanlarda at\u0131lm\u0131\u015f bir gizli antla\u015fmalar sistemidir. <\/span><\/p>\n

Dil, di\u011fer insanlarla b\u00fct\u00fcn ili\u015fkilerimizde bize arac\u0131l\u0131k eden, sosyal ba\u011flar\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fczenleyen bir vas\u0131ta olarak hayat\u0131m\u0131z\u0131n her safhas\u0131nda mevcuttur. Evde, okulda, sokakta, \u00e7ar\u015f\u0131da, i\u015f yerinde ve her yerde onunla beraber ya\u015f\u0131yoruz. \u0130nsan konu\u015ftu\u011fu dili do\u011fdu\u011fu g\u00fcnden itibaren haz\u0131r bulur. Fakat dil do\u011fu\u015ftan bilinmez. \u0130lk aylarda a\u011flamalar, taklit, birtak\u0131m hareketlerle anla\u015fma sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ocuk i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplulu\u011fun dilini, anadilini uzun bir \u00e7\u0131rakl\u0131k devresi s\u00fcresince \u00f6\u011frenir. Daha sonra kula\u011f\u0131na gelen seslerin belli kavramlara, hareketlere, varl\u0131klara kar\u015f\u0131l\u0131k oldu\u011funu anlamaya ba\u015flar. <\/span>
\nDil insan benli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u0130nsan zekas\u0131n\u0131n, insanda s\u0131n\u0131r\u0131 \u00e7izilemeyen duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce kabiliyetinin sonu\u00e7lar\u0131 kendi benli\u011finin d\u0131\u015f\u0131na ancak dille aktar\u0131labilir. Bu bak\u0131mdan dil ile d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7 i\u00e7e girmi\u015f durumdad\u0131r. \u0130nsan dil ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Dilin geli\u015fmesi d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnceye, d\u00fc\u015f\u00fcncenin geli\u015fmesi de dile ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fitli medeniyetlerin meydana getirilmesini sa\u011flayan d\u00fc\u015f\u00fcnce, geli\u015fmesini dile bor\u00e7ludur. <\/span>
\nDil her \u015feyden \u00f6nce sosyal ve mill\u00ee bir varl\u0131kt\u0131r. Fertlerin \u00fcst\u00fcnde, bir milleti ilgilendirir. B\u00fct\u00fcn bir milletin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce hazinesini te\u015fkil eder. Bir milleti ayakta tutan, fertleri birbirine ba\u011flayan, sosyal hayat\u0131 d\u00fczenleyen ve devam ettiren, mill\u00ee \u015fuuru besleyen bir unsur olarak dilin oynad\u0131\u011f\u0131 rol \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n temeli mill\u00ee \u015fuurdur. Mill\u00ee \u015fuurun en kuvvetli kayna\u011f\u0131 ise dildir. <\/span>
\nBelli ses \u00f6beklerinin insanlar aras\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir de\u011fer kazanarak birer kavrama kar\u015f\u0131l\u0131k olmalar\u0131 dilin olu\u015fmas\u0131nda esas say\u0131labilir. Bunun gibi onlar\u0131n \u00e7e\u015fitli kullan\u0131\u015flar\u0131 da ortak de\u011ferler ba\u011flayarak dilin kurallar\u0131n\u0131 meydana getirmi\u015f olmal\u0131d\u0131rlar. bunlar \u00fcreyip geni\u015flemi\u015f ve az \u00e7ok titizlikle korunarak ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ses kanunlar\u0131na uyup zamanla de\u011fi\u015fmelere u\u011fram\u0131\u015f olmalar\u0131 da tabiidir. <\/span>
\nDil ile d\u00fc\u015f\u00fcnce organ\u0131 olan insan beyni destekle\u015fe olu\u015fmu\u015f olmal\u0131d\u0131r. \u00d6yle ki sonu\u00e7ta dil d\u00fc\u015f\u00fcnmenin de bir vas\u0131tas\u0131 olmu\u015ftur. Ana dilimizden c\u00fcmleler kurarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Bunlar\u0131 dile getirdi\u011fimizde ad\u0131na konu\u015fma deriz. Dil olmasa d\u00fc\u015f\u00fcnce ve duygu da geli\u015fmezdi, insan toplulu\u011fu ilerlemez, bir medeniyet olu\u015fturamazd\u0131. Yine insano\u011fluna bah\u015fedilen din hayat\u0131 ile sanat hayat\u0131 da dil temeli \u00fczerine kurulmu\u015flard\u0131r. <\/span>
\nDil konu\u015fma ayg\u0131t\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00e7e\u015fitli seslerin son derecede karma\u015f\u0131k bir birle\u015fiminden meydana gelir. Ancak kula\u011f\u0131m\u0131z da bunlar\u0131 b\u00fct\u00fcn incelikleri ile ay\u0131rabilecek yarad\u0131l\u0131\u015ftad\u0131r. Bu sebeple biz onlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekte g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmeyiz. Konu\u015fma organlar\u0131n\u0131n belirli bir durum alarak bir an i\u00e7inde \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 basit sese bir seslik, yahut sadece ses deriz: a, \u00fc, b, t gibi. Bir soluk hamlesi i\u00e7inde \u00e7\u0131kan birka\u00e7 sesin toplulu\u011funa da hece ad\u0131n\u0131 veririz: “bu, ka-p\u0131, pen-ce-re” gibi. <\/span>
\nBir dilde bir anlam\u0131 olan tek veya \u00e7ok heceli ses \u00f6beklerine kelime deriz:: “ku\u015f, g\u00f6rmek, umutsuz” gibi. Bir dilin b\u00fct\u00fcn kelimeleri o dilin kelime da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131 meydana getirir. Kelimelerin bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bir b\u00fct\u00fcn olarak anlatan d\u00fczenli toplulu\u011funa c\u00fcmle ad\u0131n\u0131 veririz: “Orhan okula gitmelidir.” Bir maksad\u0131 anlatmak i\u00e7in bir s\u0131ra c\u00fcmleler kullan\u0131r\u0131z. Buna da s\u00f6z deriz. S\u00f6zlerle anla\u015fmak konu\u015fmakla olur. <\/span>
\n\u0130nsanlar s\u00f6zlerini uzaktakilere ula\u015ft\u0131rmak, ya da uzun zaman saklamak ihtiyac\u0131 ile onlar\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131 bir i\u015faret sistemine \u00e7evirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler, yaz\u0131y\u0131 icat etmi\u015flerdir. Eski insanlar hakk\u0131nda bilgilerimizi b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yaz\u0131l\u0131 belgelerden al\u0131yoruz. Milletlerin yaz\u0131dan \u00f6nceki ya\u015fay\u0131\u015flar\u0131 hakk\u0131nda pek az \u015feyi \u00f6\u011frenebildi\u011fimiz i\u00e7in tarih yaz\u0131yla ba\u015flar, diyoruz. <\/span>
\n\u0130nsanlar her kelime i\u00e7in, her hece i\u00e7in, veya her ses i\u00e7in ayr\u0131 i\u015faretler kullanan t\u00fcrl\u00fc yaz\u0131 sistemleri yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bug\u00fcnk\u00fc ileri milletlerin yaz\u0131lar\u0131nda her i\u015faret bir ses kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Buna harf deriz. Bir dilin kulland\u0131\u011f\u0131 harflerin toplulu\u011fu o dilin alfabesi olur. Bu t\u00fcrl\u00fc yaz\u0131ya da alfabe yaz\u0131s\u0131 ad\u0131n\u0131 veririz. Yaz\u0131l\u0131 bir s\u00f6z\u00fc yeniden seslendirmeye okuma diyoruz. Sessiz okumak da olur. <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dil insanlar aras\u0131nda anla\u015fmay\u0131 sa\u011flayan tabii bir vas\u0131ta; kendi kanunlar\u0131 i\u00e7erisinde ya\u015fayan ve geli\u015fen canl\u0131 bir varl\u0131k; milleti birle\u015ftiren, koruyan ve onun ortak mal\u0131 olan sosyal bir m\u00fcessese; bin y\u0131llar boyunca geli\u015ferek meydana gelmi\u015f bir sosyal kurum; seslerden \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir a\u011f; temeli bilinmeyen zamanlarda at\u0131lm\u0131\u015f bir gizli antla\u015fmalar sistemidir. Dil, di\u011fer insanlarla b\u00fct\u00fcn ili\u015fkilerimizde bize … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[224],"tags":[131,198,5048],"class_list":["post-10896","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-dil-anlatim","tag-dil","tag-insan","tag-toplum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10896\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}