Bir canl\u0131dan di\u011ferine bula\u015fan hastal\u0131klara bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k (enfeksiyon) denir. Mikroorganizmalar\u0131n v\u00fccutta enfeksiyon yapan \u00e7e\u015fitlerine mikrop denir. Vir\u00fcsler ve bakteriler insanda bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara sebep olan mikroorganizmalard\u0131r.<\/p>\n
Vir\u00fcslerin yap\u0131s\u0131 h\u00fccre bile say\u0131lamayacak kadar basittir. Sitopl\u00e2zma ve organelleri yoktur. Vir\u00fcsler bir protein i\u00e7indeki y\u00f6netici molek\u00fclden olu\u015fmu\u015ftur ve sadece bakteri i\u00e7inde \u00e7o\u011falabilirler.<\/p>\n
Vir\u00fcsler yiyemez, b\u00fcy\u00fcyemez; besinleri par\u00e7alayamaz veya oksijen kullanamaz. Ger\u00e7ekte bir vir\u00fcs kendi ba\u015f\u0131na i\u015flev g\u00f6remez, ancak bir canl\u0131 h\u00fccrenin i\u00e7inde \u00e7o\u011falabilir. <\/p>\n
Vir\u00fcsler insanlarda nezle, grip, u\u00e7uk, si\u011fil, AIDS, sar\u0131humma, k\u0131zam\u0131k, k\u0131zam\u0131k\u00e7\u0131k, su\u00e7i\u00e7e\u011fi, \u00e7ocuk felci, viral hepatit gibi hastal\u0131klara neden olur. Her vir\u00fcs \u00e7e\u015fidi genellikle v\u00fccudun belirli bir yerinde, belirli bir h\u00fccre i\u00e7inde \u00e7o\u011falabilir. Nezle, grip vir\u00fcslerinin \u00fcst solunum yollar\u0131nda \u00e7o\u011falmas\u0131 gibi.<\/p>\n
Bakteriler en basit \u015fekliyle de olsa belirgin bir h\u00fccre yap\u0131s\u0131ndad\u0131r. \u00c7ekirdek ve organelleri yoktur.<\/p>\n
Baz\u0131 bakteriler kendi besinlerini yapabilir, ancak \u00e7o\u011fu parazittir. Kimi bakteri oksijenli, kimi oksijensiz solunum yapar. Bakteriler her ortamda bulunabilir. Bakteri t\u00fcrlerinin ya\u015famas\u0131 i\u00e7in uygun ortamlar farkl\u0131 olabilir. Ortam uygun de\u011filse baz\u0131 bakteriler spor olu\u015fturarak, onlar\u0131 koruyan kal\u0131n bir duvar yaparlar. <\/p>\n
Bir ortam\u0131n bakteri gibi mikroplardan temizlenmesine sterilizasyon denir. S\u00fct gibi baz\u0131 besinlerdeki zararl\u0131 bakteriler past\u00f6rizasyon denilen \u0131s\u0131tma y\u00f6ntemiyle giderilir. Lavabo, tuvalet, mutfak gibi ortamlarda dezenfektanlar kullan\u0131l\u0131r. A\u00e7\u0131k yaralardaki bakteriler ise antiseptikler ile \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
V\u00fccuda giren bakteriler insanlarda verem, difteri, tetanos, zat\u00fcrree, bo\u011fmaca, tifo, kolera gibi hastal\u0131klara yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Mikroplar v\u00fccuda sindirim yoluyla, solunum yoluyla, kan yoluyla, cinsel yolla veya deri yoluyla girebilir. V\u00fccuda girdikten sonra uygun bir ortam bulunca oraya yerle\u015fir ve h\u0131zla \u00e7o\u011fal\u0131rlar.<\/p>\n
V\u00fccudumuzda mikroplar\u0131n girmesini \u00f6nleyen veya girdikten sonra onlarla sava\u015fan \u00e7e\u015fitli do\u011fal savunma hatlar\u0131 vard\u0131r. <\/p>\n
\u0130lk savunma hatt\u0131 deri ve salg\u0131lamad\u0131r (deri y\u00fczeyine salg\u0131lanan ya\u011fs\u0131 madde ve ter.)<\/p>\n
G\u00f6zler, solunum kanal\u0131, \u00fcreme kanal\u0131 gibi a\u00e7\u0131kl\u0131klarda da bir\u00e7ok savunma vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin g\u00f6zya\u015f\u0131nda bulunan antiseptik madde, t\u00fck\u00fcr\u00fck, burundaki k\u0131llar ve mukus, soluk borusundaki siler gibi.<\/p>\n
Bazen mikroplar direkt bir a\u00e7\u0131kl\u0131ktan girmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; a\u00e7\u0131k yaralar gibi. Bu durumda ikinci savunma hatt\u0131 devreye girer ve olu\u015fan k\u0131zar\u0131kl\u0131k ve \u015fi\u015flikler v\u00fccudumuzun mikroplarla sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bu b\u00f6lgesel savunma sonucu iltihap olu\u015fur. Bu da akyuvarlar\u0131n mikroplar\u0131 yutup, yok etmek i\u00e7in kimyasallar salg\u0131lamas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bu korumalar yetersiz kald\u0131\u011f\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc savunma hatt\u0131 olarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi devreye girer. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin temel eleman\u0131, mikroorganizmalar\u0131n yap\u0131s\u0131ndaki antijen denilen maddeleri tan\u0131yarak, kar\u015f\u0131 etkili antikorlar\u0131 \u00fcreten lenfosit denilen akyuvarlard\u0131r. <\/p>\n
Mikroplar v\u00fccudumuza ilk girdi\u011finde hastalan\u0131r\u0131z. Hemen, akyuvarlar\u0131n say\u0131s\u0131 artar ve antikor \u00fcreterek mikroplar\u0131n hepsini \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Bundan sonra bir s\u00fcre daha kanda kal\u0131rlar. Ayn\u0131 mikroorganizma tekrar girdi\u011finde, hastal\u0131k yapacak say\u0131ya ula\u015f\u0131lmadan, antikorlar taraf\u0131ndan yok edilirler. Hatta antikor olmasa bile mikrobu tan\u0131yan ve antikor olu\u015fturmay\u0131 \u00f6\u011frenen akyuvarlar h\u0131zla antikor olu\u015fturur ve mikroplar hastal\u0131k yapmadan yok edilir. \u0130\u015fte v\u00fccudun mikroplara kar\u015f\u0131 savunmaya haz\u0131r oldu\u011fu bu duruma ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k denir. <\/p>\n
Toksin: Mikroplar\u0131n olu\u015fturduklar\u0131 zararl\u0131 maddelere toksin denir. Her mikrop kendine \u00f6zg\u00fc toksin \u00fcreterek farkl\u0131 hastal\u0131klara neden olur. <\/p>\n
Anti- Toksin: Bireyin v\u00fccudunda toksinlere kar\u015f\u0131 \u00fcretilen maddeye anti- toksin denir. Her mikrobun kendine has toksini oldu\u011fundan, antitoksin de o mikroba has \u00fcretilir.<\/p>\n
V\u00fccuda mikrop girdi\u011finde kandaki akyuvar say\u0131s\u0131 artar. Akyuvarlar mikroplar\u0131 sararak i\u00e7lerine al\u0131r ve enzimleriyle sindirirler.<\/p>\n
insanda iki \u00e7e\u015fit ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k g\u00f6zlenir:<\/strong><\/p>\n 1- Do\u011fal Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k: <\/strong>\u0130nsan\u0131n do\u011fumuyla beraber kazand\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Genetik \u00f6zelliklere ba\u011fl\u0131d\u0131r ve nesilden nesile aktar\u0131l\u0131r. \u0130nsan v\u00fccudu, do\u011fal yap\u0131s\u0131yla, antikor olu\u015fturmadan kendini mikroplardan korur. \u00d6rne\u011fin; midenin asit salg\u0131s\u0131, bir\u00e7ok mikrobun mide asidinde \u00f6lmesini sa\u011flar. \u0130nsan domuz koleras\u0131, s\u0131\u011f\u0131r vebas\u0131 gibi hastal\u0131klara diren\u00e7lidir.<\/p>\n 2- Sonradan Kazan\u0131lm\u0131\u015f Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k:<\/strong> Bu ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, antikorlarla edinilir. Aktif ve pasif ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fittir.<\/p>\n I- Aktif Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k: <\/strong>Hastal\u0131k etkenine kar\u015f\u0131 v\u00fccudun kendi kendine antikor olu\u015fturmas\u0131yla sa\u011flanan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Aktif ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kla kazan\u0131lan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k s\u00fcresi uzundur. \u00dc\u00e7 \u015fekilde olabilir:<\/p>\n a- Hastal\u0131\u011f\u0131 Ge\u00e7irme \u0130le:<\/strong> Herhangi bir hastal\u0131k mikrobu, v\u00fccuda girip, bireyde hastal\u0131\u011fa neden olur. V\u00fccut bu mikrobu tan\u0131yarak ona kar\u015f\u0131 antikor \u00fcretir. E\u011fer birey, ayn\u0131 mikropla (bilgi yelpazesi) tekrar kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsa, daha \u00f6nceden olu\u015fturulan antikorlar, bireyin yeniden ayn\u0131 hastal\u0131\u011fa yakalanmas\u0131na izin vermezler. Fakat bu durum her hastal\u0131k i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n \u00d6rnek: k\u0131zam\u0131k, kabakulak gibi hastal\u0131klar\u0131 ge\u00e7irenler \u00f6m\u00fcr boyu, tifo olanlar 1- 1,5 y\u0131l, nezle olanlar 15- 20 g\u00fcn boyunca ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015f olurlar.<\/p>\n b- A\u015f\u0131 \u0130le: <\/strong>i\u00e7erisinde zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f mikrop veya bunlar\u0131n toksinleri (zehir) bulunan, laboratuarlarda \u00fcretilen maddelere a\u015f\u0131 denir. <\/p>\n A\u015f\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insan\u0131n v\u00fccuduna verilir. B\u00f6ylece mikroba kar\u015f\u0131 antikor olu\u015fturulur. Daha sonra tekrar bu mikroplarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131rsa, haz\u0131r antikorlar sayesinde mikroplar yok edilir. B\u00f6ylece hastal\u0131ktan kurtulmu\u015f olunur.<\/p>\n A\u015f\u0131 koruyucudur, tedavi edici de\u011fildir.<\/p>\n II- Pasif Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k: <\/strong>V\u00fccuda d\u0131\u015far\u0131dan antikor verilmesiyle kazan\u0131lan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131kt\u0131r. Bu nedenle, kazan\u0131lan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k s\u00fcresi k\u0131sad\u0131r. Serum ile kazan\u0131l\u0131r.<\/p>\n d- Serum \u0130le: Haz\u0131r antikordur.<\/strong> Baz\u0131 durumlarda v\u00fccudumuzun olu\u015fturdu\u011fu antikorlar yetersiz olabilir. B\u00f6yle durumlarda hastaya, o mikroba kar\u015f\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015f antikorlar i\u00e7eren serum verilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir canl\u0131dan di\u011ferine bula\u015fan hastal\u0131klara bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131k (enfeksiyon) denir. Mikroorganizmalar\u0131n v\u00fccutta enfeksiyon yapan \u00e7e\u015fitlerine mikrop denir. Vir\u00fcsler ve bakteriler insanda bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara sebep olan mikroorganizmalard\u0131r. Vir\u00fcslerin yap\u0131s\u0131 h\u00fccre bile say\u0131lamayacak kadar basittir. Sitopl\u00e2zma ve organelleri yoktur. Vir\u00fcsler bir protein i\u00e7indeki y\u00f6netici molek\u00fclden olu\u015fmu\u015ftur ve sadece bakteri i\u00e7inde \u00e7o\u011falabilirler. Vir\u00fcsler yiyemez, b\u00fcy\u00fcyemez; besinleri par\u00e7alayamaz veya oksijen … Devam\u0131n\u0131 oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[15],"tags":[257,258],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1076"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1076"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1076\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sorubak.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nc- V\u00fccut diren\u00e7li iken v\u00fccuda giren mikroplar\u0131n yok edilmesi ile: <\/strong>V\u00fccudumuza giren mikroplar \u00e7ok fazla say\u0131da de\u011filse veya v\u00fccudumuz hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 diren\u00e7li ise, akyuvarlar mikroplar\u0131n hastal\u0131k yapmas\u0131na izin vermeden onlar\u0131 sindirirler. Bu s\u0131rada, kanda kendili\u011finden antikor olu\u015fur ve bir s\u00fcre kal\u0131r. Bu sayede, ayn\u0131 mikrop ikinci kez gelirse, tan\u0131narak, etkisiz hale getirilir.<\/p>\n