Ayan ve Eşraf Osmanlı toplumunda 18. yüzyılda kimlik değiştirerek yeni bir rol üstlenen gruplardan biri de ayanlardır. Osmanlı toplumunda her zaman bulunan ayan ve eşraf yönetimle şehir halkı arasında diyalogu sağlamıştır. 19. yüzyılın başlarında iyice güçlenen ayanlar, merkez üzerinde etkili olmuşlardır. Ancak II. Mahmut, yeniçerileri ortadan kaldırdıktan sonra merkezi yönetimi güçlendirmiş ve ayanlara son vermiştir.
18. Yüzyılda Toplumsal Alandaki Değişmeler Avrupa ile diplomatik ilişkilerinin yoğunlaşmasına paralel olarak kalemiye sınıfının önemi artmıştır. Avrupa’nın etkisiyle değişik alanlarda ıslahatlar yapılmıştır. Avrupa’dan uzmanlar getirilmiştir. 18. yüzyılda devşirme sistemi önemini kaybetti. Bunun sonucunda reayaya mensup kimseler yoğun olarak yönetici kadroya girmiştir. Yöneticilerin etnik yapısı Türkler lehine değişti. Bu nedenle 18. yüzyıldan itibaren Osmanlı yüksek idareci … Devamını oku…
Osmanlı Toplumunda Sosyal Hareketlilik Osmanlı toplumunda kişiler yönetenler (askeri) ve yönetilenler (reaya) diye ikiye ayrılıyordu. Bu sosyal gruplar arasında geçiş serbestti. Bu durum ya padişah fermanıyla ya da kişilerin yetenekleriyle oluyordu. Toplumda sosyal hareketlilik iki şekilde yaşanmıştır: Yatay Hareketlilik Bir toplumun ülke toprakları üzerinde köyden şehre veya bir bölgeden başka bir bölgeye gidip gelmesi … Devamını oku…
Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924) Sebepleri: 1.Halife Abdülmecit’in TBMM’nin belirlediği kurallara uymaması. 2.Halifeliğin laiklikle bağdaşmaması. 3.Halifeliğin cumhuriyet rejimi ile çelişki içinde olması 4.Halifelik makamının cumhuriyet karşıtları için sığınak haline gelmesi. 5.Halifelik makamının yapılacak inkılâplar için engel görülmesi. 6.İslam ülkelerinde sömürgeleri olan Avrupalı devletlerin halifeliği temsil eden Türkiye’yi kendileri için potansiyel tehlike olarak görmesinin Türkiye’nin dışişlerini … Devamını oku…
Partiler ve Çok Partili Döneme Geçiş Denemeleri · 23 Nisan 1920’de açılan ilk TBMM’de siyasi partiler yoktur. Bütün vekiller Misak-ı Milli’yi gerçekleştirme fikri etrafında birleşmişti. · İlk anayasa hazırlanırken; mecliste Tesanüt, İstiklal, Islahat ve Halk Zümresi gibi gruplar oluştu. Mustafa Kemal bu zor durumun aşılabilmesi için meclis de 1. Grup da denilen Anadolu ve Rumeli … Devamını oku…
Cumhuriyet Halk Fırkası · Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu, 9 Eylül 1923’de Halk Fırkası’na dönüştü. Mustafa Kemal, gerçekleştirmeyi düşündüğü inkılâpları parti programına koymuş ve bu partiyi her hangi bir toplumsal sınıfın değil; bütün halkın partisi yapmaya çalışmıştır. Mustafa Kemal bu şekilde inkılâpları halka mal etmek istiyordu. · Halk Fırkası, 1924’de Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF); … Devamını oku…
Terakkiperver (İlerici) Cumhuriyet Fırkası · Milletvekilleri arasında saltanatın kaldırılması, halifeliğin kaldırılması ve cumhuriyetin ilanı sonucunda görüş ayrılıkları ortaya çıktı. · Halk Fırkası içinde en fazla karşı çıkılan konular devletçilik ve inkılâpçılık oldu. · Görüş ayrılıklarının giderek artması sonucunda CHF’den ayrılan milletvekilleri ile ordudaki görevlerinden ayrılan milletvekilleri, 17 Kasım 1924’de Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurdular. · Kazım … Devamını oku…
Şeyh Sait Ayaklanması Sebepleri: Yenilik hareketlerinin istenmemesi. Toprak ağalarının yeni devleti çıkarlarına uygun bulmaması. Musul’u Türkiye’ye vermek istemeyen İngiltere’nin Irak ile Türkiye arasına tampon vazifesi görecek olan Kürt Devleti kurdurmak istemesi. Doğu Anadolu’nun yıllarca ihmal edilmiş olması. TCF’nin inkılâplara karşı çıkanlarca ümit verici tutumu 13 Şubat 1925’de Diyarbakır’da başlayan isyan Genç, Erzurum, Elazığ, Muş ve … Devamını oku…
Mustafa Kemal’e Suikast Girişimi (16 Haziran 1926) Sebepleri: 1.Bazı grupların Mustafa Kemal’i ortadan kaldırarak amacına ulaşmak istemesi. 2.Rejimi değiştirmek isteyen çevrelerin düşünceleri. Bu girişimden Giritli Şevki denilen kayıkçı sayesinde devletin haberi oldu ve suikast gerçekleşmedi. Önemi: 1.İttihatçılar tamamen tasfiye edildi. 2.Muhalifler sindirildi. 3.TCF’nin kapatılması haklılığı daha iyi anlaşıldı. 4.Mustafa Kemal “Benim naçiz vücudum elbet … Devamını oku…
Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930) Kurulma Sebepleri: 1.1929’da meydana gelen dünya ekonomik bunalımının Türkiye’yi de olumsuz etkilemesinden dolayı mecliste bunalımlar meydana gelmiştir. Mustafa Kemal bu bunalımın yeni bir partinin kurulması ile aşılacağına inanmaktadır. 2.Meclise demokrasinin gereği olan çok sesliliği getirmek. 3.Ülkenin çok partili hayata hazır hale geldiğinin tahmin edilmesi. · Mustafa Kemal, arkadaşı olan … Devamını oku…
Menemen Olayı (23 Aralık 1930) · Derviş Mehmet denilen bir isyancı, Menemen halkını isyana çağırdı. · İsyanı önlemeye çalışan asteğmen Mustafa Fehmi Kubilay, isyancılar tarafından öldürüldü. · Bölgeye gelen askeri birlikler isyanı bastırdı. Önemi: 1.Çok partili hayat için ortam oluşmadığı görüldü. 2.Rejimin yerleşmesi için daha dikkatli olunması gerektiği görüldü. 3.SCF’nin kendi kendini kapatmasının haklılığı … Devamını oku…
Demokrat Parti (1946) Kuruluş Sebepleri: 1.CHP’de parti içi muhalefetin artması. 2.II. Dünya Savaşını demokrat devletlerin kazanması. 3.Türkiye’nin çok partili hayata hazır hale gelmesi. · Demokrat Parti, CHP’den ayrılan Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan öncülüğünde kuruldu. · 1946 yılında yapılan seçimleri, açık oy gizli tasnif esasına göre olduğundan dolayı, CHP kazandı. · … Devamını oku…
Medreselerin Kapatılmasının Sebepleri: 1.Yeni rejim karşıtlarının yetişmesini önlemek 2.Kültür ikiliğini önemek 3.Din bilginine pek ihtiyaç olmaması 4.Medreselerin çağa ayak uyduramaması Din adamı ihtiyacını karşılamak için İmam Hatip Liseleri ve İlahiyat Fakülteleri açılmıştır. 2 Mart 1926’da Maarif Teşkilatı Kanunu çıkarıldı.
Türk Harflerinin Kabulü (1 Kasım 1928) Sebepleri: 1.Arap harflerinin okuma ve yazmayı zorlaştırması. 2.Avrupa ile ilişkilerin kolaylaştırılmak istenmesi 3.Halkı çağdaşlaştırmak 4.Türkçe’yi yeniden canlandırmak 5.Okuma yazma oranını artırmak 6.Arap alfabesinin Türkçe’nin yapısına uymaması. Not:1928 yılında Millet Mektepleri açılarak eğitim seferberliği başlatılmıştır. Mustafa Kemal bu mekteplerde 24 Kasım 1928’de ders verdiği için, kendisine başöğretmen denilmiştir. 1933’de Darülfünûn’un … Devamını oku…