Sponsorlu Bağlantılar

Koşma ve özellikleri

Çarşamba, 18 Mart 2009, 20:37 | Ders Notları, Türkçe | 1 Yorum | 9.057 okuma
Yazar admin

Koşma, Türk Halk edebiyatında doğa, aşk, ölüm, ayrılık, yiğitlik, toplumsal olaylar gibi konuların işlendiği en sık kullanılan şiir türü. Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı genellikle 3, 5 arasındadır. Hece ölçüsünün 6+5 veya 4+4+3 duraklı 11’li kalıbıyla yazılır. Şair koşmanın son bendinde ismini ya da mahlasını söyler. Koşmalar dile getirilen duygular ve söylenişlerine göre koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt gibi isimler alır. Karşılıklı konuşma şeklinde yani “dedim” “dedi” diye başlayan dizelerle de söylenebilir. Bu tür koşmalara “mürâcaa” ismi verilir. Bütün kafiyeleri cinaslı olan koşmalara “tecnis” denir.

Özellikleri:

1. Türk Halk edebiyatının en çok sevilen, en çok kullanılan nazım şeklidir.
2. Dörtlüklerle söylenir.
3. Dörtlük sayısı genelde 3 veya 5’tir.
4. Koşmalarda en çok 11’li hece ölçüsü kullanılır. 4+4+3=11 ya da 6+5=11.
5. Genelde yarım kafiye kullanılır.
6. Kafiye örgüsü; ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde olup diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.
7. Koşmada, tabiat güzellikleri, sevgi, ayrılık, yiğitlik, yakınma, ıstırap, eleştiri, hayata ait görüşler konu alabilir.
8. Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.
9. Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.
10. Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda âşık edebiyatı nazım türleridir.

1- Güzelleme: Doğa güzelliklerini sevgiyle içe içe işleyen lirik şiirlerdir. Kadın, at gibi sevilen varlıkları övmek için söylenen koşmadır.

Dinleyin ağalar medhin eyleyim
Elma yanaklımın kara kaşlımın
O gül yüzlerine kurban olayım
Dal gerdanlımın da sırma saçlımın

Noksanî

2- Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık, vuruşma konularını işleyen ve bu kavramları öven, koşma nazım şekliyle söylenen şiirlerdir.

Benden selam olsun Bolu Beyine
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir

Köroğlu

3- Taşlama: Toplumdaki bozuk yönleri, kişilerin eksikliklerini, zaafları eleştirmek için söylen koşmalardır. Bu şiirlerde şair son derece acımasızdır. Aksak ve eksik yönler açıkça eleştirilir.

Not: Konu bakımından taşlamanın Divan Edebiyatındaki karşılığı hicviyedir.

Nesini söyleyim canım efendim
Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim
Arzuhal eylesem deftere sığmaz
Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim.

Serdarî

4.Ağıt: Ölen bir kişinin ardından söylenen ve onun iyiliğinin, mertliğinin dile getirildiği koşmalardır.

Not: Bunların dışında koşma nazım biçiminin kullanıldığı münferit ağıtlar da vardır.

Sefil baykuş ne gezersin bu yerde
Yok mudur vatanın illerin hani
Küsmüş müsün selâmımı almadın
Şeydâ bülbül şirin dillerin hani

Kağızmanlı Hıfzî

ALINTI

sorubak-koşmanın özellikleri-kosma ozellikleri-ko

"Koşma ve özellikleri" içeriği hakkında 1 Yorum yapıldı.
Bir Soru Sorabilir veya Düşünceni Bizimle Paylaşabilirsin.
(Yorumunuz Ana Sayfada Yayımlanır)

  1. songül ikizek diyor ki:

    bn beden eğitimi performansımı yapcam bu ne ya

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Sponsorlu Bağlantılar

Serbest Kürsü

  • elif inci: günlerden pazartesi ve tarih 01.09.2014 saat:21.05 hala açıklanmadı
  • kardelen aski: ölme esegim olme bahar gelecek
  • dangerman: bu ne ya rezalet kimsenin umrunda degil insanlari cok geriyorlar zaten sorular cok zordu yada sorularda yanlisliklar var galiba ondan oyaliyorlar neyse hevesimi...
  • Mehmet: İngilizce dersini başımıza bela ettiler nasıl bi düşünceleri var anlamıyorum üniversiteyi kazandım ama bilmediğim bı ders yüzüne hayatım maf olacak adelet mi buna bı...
  • woldamara: Arkadaşlar ben aradım bu hafta içinde yayınlanacakmış ama hangi gün olduğu belli deil
  • woldamara: Evet ortak kredisi 110 alan 102 milli eğitimi aradım sordum n internettende araştırdım kesin doğru yani
  • m.h.e: bunlar ya tatile cıkmışlar yada birçok soruyu yanlış çıkartmışlar. o yüzden bu duruma düşürdüler bizi.
  • Mehmet: Arkadaşlar ek sınavlarda bir önceki dönem sorularını soruyorlarmış dogrumu
  • elif: woldamara arkadaşım bende imamhatip okuyorum benim kredim 213 siz 212 ye düştüğü bilgisini nerden aldığınız kesin bir bilgi mi?
  • ayşe: biraz önce aradım bilgi almak için. ne zaman yayınlanacağına dair net bir bilgi veremeyeceklerini, çalışmaların devam ettiğini söylediler.
  • ayşe: ben arıyorum ama mesgul sürekli
  • ayşe: telefon edip bilgi alan var mı?
  • salih: sesimizi duyan yokmuuuuuuuuu
  • salih: açıklayın artık sıkıldık beklemekten
  • Pes: Bir sınav soru cevap anahtarını yayınlamak bukadar zor olmasa gere pes ya!Sanırım yayınlamayı unuttular!AÖL yetkilileri nerede???