Sponsorlu Bağlantılar

Koşma ve özellikleri

Çarşamba, 18 Mart 2009, 20:37 | Ders Notları, Türkçe | 1 Yorum | 13.473 okuma

Koşma, Türk Halk edebiyatında doğa, aşk, ölüm, ayrılık, yiğitlik, toplumsal olaylar gibi konuların işlendiği en sık kullanılan şiir türü. Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı genellikle 3, 5 arasındadır. Hece ölçüsünün 6+5 veya 4+4+3 duraklı 11’li kalıbıyla yazılır. Şair koşmanın son bendinde ismini ya da mahlasını söyler. Koşmalar dile getirilen duygular ve söylenişlerine göre koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt gibi isimler alır. Karşılıklı konuşma şeklinde yani “dedim” “dedi” diye başlayan dizelerle de söylenebilir. Bu tür koşmalara “mürâcaa” ismi verilir. Bütün kafiyeleri cinaslı olan koşmalara “tecnis” denir.

Özellikleri:

1. Türk Halk edebiyatının en çok sevilen, en çok kullanılan nazım şeklidir.
2. Dörtlüklerle söylenir.
3. Dörtlük sayısı genelde 3 veya 5’tir.
4. Koşmalarda en çok 11’li hece ölçüsü kullanılır. 4+4+3=11 ya da 6+5=11.
5. Genelde yarım kafiye kullanılır.
6. Kafiye örgüsü; ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde olup diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.
7. Koşmada, tabiat güzellikleri, sevgi, ayrılık, yiğitlik, yakınma, ıstırap, eleştiri, hayata ait görüşler konu alabilir.
8. Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.
9. Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.
10. Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda âşık edebiyatı nazım türleridir.

1- Güzelleme: Doğa güzelliklerini sevgiyle içe içe işleyen lirik şiirlerdir. Kadın, at gibi sevilen varlıkları övmek için söylenen koşmadır.

Dinleyin ağalar medhin eyleyim
Elma yanaklımın kara kaşlımın
O gül yüzlerine kurban olayım
Dal gerdanlımın da sırma saçlımın

Noksanî

2- Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık, vuruşma konularını işleyen ve bu kavramları öven, koşma nazım şekliyle söylenen şiirlerdir.

Benden selam olsun Bolu Beyine
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir

Köroğlu

3- Taşlama: Toplumdaki bozuk yönleri, kişilerin eksikliklerini, zaafları eleştirmek için söylen koşmalardır. Bu şiirlerde şair son derece acımasızdır. Aksak ve eksik yönler açıkça eleştirilir.

Not: Konu bakımından taşlamanın Divan Edebiyatındaki karşılığı hicviyedir.

Nesini söyleyim canım efendim
Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim
Arzuhal eylesem deftere sığmaz
Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim.

Serdarî

4.Ağıt: Ölen bir kişinin ardından söylenen ve onun iyiliğinin, mertliğinin dile getirildiği koşmalardır.

Not: Bunların dışında koşma nazım biçiminin kullanıldığı münferit ağıtlar da vardır.

Sefil baykuş ne gezersin bu yerde
Yok mudur vatanın illerin hani
Küsmüş müsün selâmımı almadın
Şeydâ bülbül şirin dillerin hani

Kağızmanlı Hıfzî

ALINTI

Bir önceki yazımız olan Çiçeğin yapısı ve görevleri başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

sorubak-koşmanın özellikleri-kosma ozellikleri-ko

"Koşma ve özellikleri" içeriği hakkında 1 Yorum yapıldı.
Bir Soru Sorabilir veya Düşünceni Bizimle Paylaşabilirsin.
(Yorumunuz Ana Sayfada Yayımlanır)

  1. songül ikizek diyor ki:

    bn beden eğitimi performansımı yapcam bu ne ya

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • sdhbdfh: benim dil antım birinci dönem 39 ikinci dönem 50 şimdi ben dil anlatımdan sorumlu mu oluyorum ? yıl sonu notum 61
  • fatih köse: ben 11. sınıf meslek lisesi öğrencisiyim acil yardım benim geometrim 1. dönem 70 idi 2. dönem 41 ortalamam geçebiliyormuyum ya da sorumluluk veriliyor mu
  • meltem: Arkadaslar benim yil sonu basari puanim 46 ama 3 zayifim var gecermiyim
  • phesta: Acilllll cevapları yazabilir misiniz
  • burak: arkdaslar 2 sene üst üste dil anlatımdan kalınırsa sınıfta mı kalınıyor ? lütfen yardımcı olun
  • bilinmeyen: salak kafan güzelmi hemen altında yzıyo ya sn kesin bu kafaya bilişimden dee 30,40,50.. almışındır
  • shakıra: ya güzeldi kolayda zaten bilişimdende 100 aldım çokkkkkkkkkkk mutluyum zaten kolay bir ders yapamayana yuh derim yani
  • Özgür: Arkadaşlar 10.sınıf öğrencisiyim ve Ortalamam 51 Geliyor Dil anlatımı geçtim 5 Tane Zayıf dersim var ama ortalamam kurtarıyor geçen senede Hiç Sorumlu dersim yoktu...
  • Nick...: Ben tıcaret lısesın de okuyorum bizde hem dıl anlatım hemde bılgısayarlı muhasebe barj ben sınıfı gecıyomuyum ortalama 53
  • YILMAZ: yav birader cahil cahil konuşmayın dil anlatım baraj dersidir.ortalaman tüm derslerin 50 geçiyorsa dil anlatım zayıfsa sorumlu geciyorsun ve seneye 9.sınıf dil anlatım...