Koşma ve özellikleri

Çarşamba, 18 Mart 2009, 20:37 | Ders Notları, Türkçe | 1 Yorum |

Koşma, Türk Halk edebiyatında doğa, aşk, ölüm, ayrılık, yiğitlik, toplumsal olaylar gibi konuların işlendiği en sık kullanılan şiir türü. Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı genellikle 3, 5 arasındadır. Hece ölçüsünün 6+5 veya 4+4+3 duraklı 11’li kalıbıyla yazılır. Şair koşmanın son bendinde ismini ya da mahlasını söyler. Koşmalar dile getirilen duygular ve söylenişlerine göre koçaklama, güzelleme, taşlama, ağıt gibi isimler alır. Karşılıklı konuşma şeklinde yani “dedim” “dedi” diye başlayan dizelerle de söylenebilir. Bu tür koşmalara “mürâcaa” ismi verilir. Bütün kafiyeleri cinaslı olan koşmalara “tecnis” denir.

Özellikleri:

1. Türk Halk edebiyatının en çok sevilen, en çok kullanılan nazım şeklidir.
2. Dörtlüklerle söylenir.
3. Dörtlük sayısı genelde 3 veya 5’tir.
4. Koşmalarda en çok 11’li hece ölçüsü kullanılır. 4+4+3=11 ya da 6+5=11.
5. Genelde yarım kafiye kullanılır.
6. Kafiye örgüsü; ilk dörtlük; aaab, abab, aaba veya abcb şeklinde olup diğer dörtlükler cccb, dddb şeklindedir.
7. Koşmada, tabiat güzellikleri, sevgi, ayrılık, yiğitlik, yakınma, ıstırap, eleştiri, hayata ait görüşler konu alabilir.
8. Genelde şiirin içinde özellikle de son dörtlükte şairin mahlası bulunur.
9. Dil sade, anlatım yalın ve içtendir.
10. Koşmalar işlenen konulara göre çeşitli isimler alır. Bunlar aynı zamanda âşık edebiyatı nazım türleridir.

1- Güzelleme: Doğa güzelliklerini sevgiyle içe içe işleyen lirik şiirlerdir. Kadın, at gibi sevilen varlıkları övmek için söylenen koşmadır.

Dinleyin ağalar medhin eyleyim
Elma yanaklımın kara kaşlımın
O gül yüzlerine kurban olayım
Dal gerdanlımın da sırma saçlımın

Noksanî

2- Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık, vuruşma konularını işleyen ve bu kavramları öven, koşma nazım şekliyle söylenen şiirlerdir.

Benden selam olsun Bolu Beyine
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir

Köroğlu

3- Taşlama: Toplumdaki bozuk yönleri, kişilerin eksikliklerini, zaafları eleştirmek için söylen koşmalardır. Bu şiirlerde şair son derece acımasızdır. Aksak ve eksik yönler açıkça eleştirilir.

Not: Konu bakımından taşlamanın Divan Edebiyatındaki karşılığı hicviyedir.

Nesini söyleyim canım efendim
Gayrı düzen tutmaz telimiz bizim
Arzuhal eylesem deftere sığmaz
Omuzdan kesilmiş kolumuz bizim.

Serdarî

4.Ağıt: Ölen bir kişinin ardından söylenen ve onun iyiliğinin, mertliğinin dile getirildiği koşmalardır.

Not: Bunların dışında koşma nazım biçiminin kullanıldığı münferit ağıtlar da vardır.

Sefil baykuş ne gezersin bu yerde
Yok mudur vatanın illerin hani
Küsmüş müsün selâmımı almadın
Şeydâ bülbül şirin dillerin hani

Kağızmanlı Hıfzî

ALINTI

sorubak-koşmanın özellikleri-kosma ozellikleri-ko-koşma nin ozellikleri

"Koşma ve özellikleri" içeriği hakkında 1 Yorum yapıldı.
Bir Soru Sorabilir veya Düşünceni Bizimle Paylaşabilirsin.
(Yorumunuz Ana Sayfada Yayımlanır)

  1. songül ikizek diyor ki:

    bn beden eğitimi performansımı yapcam bu ne ya

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • Emirhan: bnece tavsiye ediyorum
  • Suat Gidiş: Vallah ben şuan lise 1 deyim 1 dönem teşekür getirdim ama cok zorlandım 2 dönem biraz düşük bekliyorum ama muhendislik mesleğini secicem lise 2 de puanım yetermi...
  • Barış kama: Siz konuşmuyor musunuz artık
  • Nick...: Yanlış yazmışsın polat inşallah olacaktı.
  • SAMED: ALMAZSIN. SADECE ORTALAMAN YÜKSEK OLDUĞU İÇİN BU ORTALAMA TEOGU YÜKSELTEBİLİR VEYA DÜŞÜREBİLİR.
  • SudeNick...: Saçmalama görmedinmi 28 mayısta yapılıcak
  • Tarık: Kardeşim kalırsın ama 2. Döneme çalış. Eğer kurtuluşun yoksa seneye tekrar denersin. Bu arada şunuda bi açıklığa kavuşturayım, gençler 1. Ve 2. Dönem not ortalamanız 50...
  • Aleyna: Allahim ya off 700 uzerinden hesaplansin ben teogdan 354 aldim :;;(;((((((((( 2.donem bikac seyler yazdim 421 cikti 500: uzsrinden 327 700:uzerindden 427 cikti hangisi...
  • merdooshn: ben geçen sene sosyal bilimler lisesinde hazırlk okudum hazırlığı bitirince yani 9.sınıfa başlayınca özel bir Anadolu lisesine geçiş yaptım ve şimdi ilk dönemin sonu...
  • agsrgs: berbat