Sponsorlu Bağlantılar

Güneş Ve Özellikleri

Salı, 16 Aralık 2008, 23:42 | Coğrafya, Ders Notları | 0 Yorum | 1.137 okuma

Güneş

Güneş sisteminin merkezinde yeralan, en yakın yıldız, Dünya’dan ortalama 149.591.000 km uzaklıkta, 1,39 milyon km çapında, ışık saçan dev bir gaz küresi olan Güneş’in en önemli bileşeni hidrojendir; yaklaşık % 5 oranında helyum ve daha ağır elementleri içerir. 1,99×10(33) erg/saniye hızıyla enerji üretir. Bu enerji, en çok, görünür ışın ve kızılaltı ışınım olarak uzaya yayılır ve Yer’de yaşamın sürmesinin başlıca nedenidir.

Çapları bin kat daha büyük ve kütleleri birkaç yüz kat daha ağır olan bilinen en büyük yıldızlara karşılaştırılınca, Güneş, astronomi sınıflandırmasında cüce yıldız sınıfına girer. Ama kütlesi ve yarıçapı, Gökadamız’daki (samanyolu) bütün yıldızların ortalama kütlesine ve büyüklüğüne yakındır; çünkü birçok yıldız Yer’den daha küçük ve daha hafiftir. Güneş, tayfı, yüzey sıcaklığı ve rengi nedeniyle, astronomlar tarafından kullanılan tayf türleri şemasında “G2 cüce” diye de sınıflandırılır. Yüzey gazlarının yaydığı ışığın tayf şiddeti, 5000 A’ya yakın dalga boylarında en büyüktür; güneş ışığının niteleyici sarı rengi bundan ileri gelmektedir.

 

Güneş’le ilgili modern çalışmalar, Galilei’nin güneş lekelerine ilişkin gözlemleriyle ve bu lekelerin hareketlerine dayanarak Güneşin dönüşünü bulmasıyla 1611’de başladı. Güneşin büyüklüğüne ve Yer’den uzaklığına ilişkin ilk yaklaşık doğru belirleme, 1684te yapıldı; bu belirlemede, Fransız Akademisi’nin 1672’de Mars’ın Yere yaklaşması sırasında yaptığı nirengi (üçgenleme) gözlemlerinden elde edilen veriler kullanıldı. Joseph von Fraunhofer tarafından 1814’te Güneşin soğurma çizgili tayfının bulunması ve Gustav Kirchhoff tarafından 1859’da bunun fiziksel yorumunun yapılması, güneş astrofiziği çağını başlattı; bu dönemde, Güneşi oluşturan maddelerin fiziksel durumunu ve kimyasal bileşimini etkili olarak inceleme olanağı doğdu. 1908de George Ellery Hale, güneş lekelerinin güçlü magnetik alanlarını belirledi; 1939’da Hans Bethe, güneş enerjisinin oluşumunda nükleer füzyonun oynadığı rolü aydınlattı.

Yeni gelişmeler, bilim adamlarının Güneş’le ilgili görüşlerini değiştirmeyi sürdürmektedir. Güneş rüzgarının doğrudan doğruya belirlenmesi 1962’de gerçekleştirilmiş, Güneş’in yüksek hızlı tekrarlanan akıntılarının kaynaklarıysa 1969’da taç (korona) deliklerine ilişkin gözlemlerle belirlenmiştir.

 

Yeni Gelişmeler

Güneş’in hala çözülememiş birçok gizi vardır. Sözgelimi, güneş enerjisinin en büyük kaynağı olduğu düşünülen proton-proton tepkimesinin, “nötrino” diye adlandırılan belirli sayıda parçacık da üretiyor olması gerekir; ama günümüze kadar yapılan araştırmalarda, kuramın öngördüğünden çok daha az nötrino belirlenmiştir. İleri sürülen köktenci bir önermeye göre, Güneş, beklendiğinden daha az nötrino üretir; çünkü toplam kütlesinin yaklaşık %0,5’ini oluşturan demir-plazma bir çekirdeği vardır. Bazı fizikçilerse, büyük birleşme kuramlarında öngörülen ve bazen evrendeki “kayıp madde” olduğu ileri sürülen zayıf etkileşimli çok büyük parçacıkların (“Wimp”lerin) Güneşin derinliklerinde var olabilecekleri ve Güneş’in sıcaklığını, nötrinoların olmayışını açıklayacak kadar düşürebilecekleri biçiminde bir kuram geliştirmişlerdir. Başka bir öneriye göre de, Güneşin çekirdeğindeki elektron türü nötrinolar, yüzeye doğru ilerlerken, günümüzdeki detektörlerle gözlenemeyen muon türü nötrinolara dönüşmektedir.

1960 yıllarının başlarında, ışıkkürenin ışınım salınımları (osilasyon) belirlenmiştir; o tarihten bu yana söz konusu salınımlar, Güneş’in taşınım kuşağını oluşturan belirli tabakalar arasında “ses dalgalarının rezonant yakalanması” diye açıklanmaktadır. ABD Ulusal Güneş Gözlemevinin öncülüğüyle, Küresel Salınım Ağı Grubu, bu salınımları yakından araştırmaktadır. Bu tür araştırmalar sayesinde bilimadamları, ışıkkürenin altında gözlenen Güneş tabakalarının yoğunluk, sıcaklık ve hız kalıplarını irdeleme olanağını elde etmektedirler: Bilimadamları, yaklaşık 80 yıllık bir çevrimle Güneş’in çapının, ortalama çapın aşağı yukarı %0,01i kadar dalgalandığını da gözlemişlerdir. Daha uzun dönemli genleşip büzülmelerin de söz konusu olabileceği düşünülmektedir.

Bir önceki yazımız olan Çoğrafi konum başlıklı makalemizde boylam, coğrafi konum ve daha hakkında bilgiler verilmektedir.

Etiket , ,

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • Oğuz: Kalmıyosun
  • Oğuz: Arkdaşlar Bnm Dewamsızlık 9.5 Gün Yarın Gidemicem Çok Pis Hastayım ama dewamsızlık 10.5 gün olcak. Yarın deilde Ertesi Gün İzin Kağıdı Versem 9.5 ğa İner mi Geri ???
  • ibrahim: Bu devamszlgi nasl 60 gune ckrblrz 60 gun falan yazmsnnz o nasl oluyo
  • ali ecevit 4747 mardin: cimbom cimbom cimbom galatasaray oley
  • ali ecevit 4747 mardin: bu gün korku kapanı 1 yarın korku kapanı2 sonraki gün korku kapanı 3 gelecek günde korku kapanı4 evelsi günde korku kapanı5 sonrada korku kapanı 6...
  • ali ecevit 4747 mardin: canım sıkılıyor aceba neyapsam filimi izlesem oyunmu oynasam ödevmi yapsam proje ödevimimi yapsam birtürlü karar veremiyorum kesinlikle bence filim...
  • ali ecevit 4747 mardin: buradan 6.a hababam sınıfına selamlar
  • ali ecevit 4747 mardin: sizi rahatsız etiğim icin özürdilerim iyi geceler haydi uykuya
  • ali ecevit 4747 mardin: meraba yeniden ben bir şey söylemeyi unutum buradan casım özemlek sınıf arkadaşıma selamlar birde berdal öngören
  • ali ecevit 4747 mardin: cok teşekür ederim ödevlerim bitti bence biraz kısaltım elimi kaldıramıyorum ödevlerimi interneten yapmak cok ama cok kolay internet olmadında 1 saat...