Sponsorlu Bağlantılar

Fiiller ve özellikleri

Pazar, 8 Şubat 2009, 18:11 | Ders Notları, Türkçe | 0 Yorum | 4.209 okuma
Yazar admin

Fiiller, iş ,oluş, durum ve hareket bildiren sözcüklerdir.

ÖRNEK: “Yürü, gidelim; bu iş olmaz.” dedi

    Fiillerin sonuna “-mek, -mak” ekleri getirildiğinde anlamlı olur .

 

ÖRNEK:

Bu akşam kardeşinin yanına var .(eylem)

*Kardeşimin güzel bir evi var. (isim)

 

   Fiiller anlamlarına göre üçe ayrılır:

 

1) Nesne alan, iş yani hareket bildiren ve “neyi, kimi” sorularına cevap veren fiiller kılış fiilleridir

ÖRNEK:Bu işi olsa olsa sen yaparsın .

 *Baba koruk yer, oğlunun dişi kamaşır.

 *Yemeğin tadını çok beğendik.

 *Mum dibine ışık vermez, derler

 

2)Nesne almayan, öznenin içinde bulunduğu durumu gösteren fiiller durum fiilleridir.

 ÖRNEK:Su uyur, düşman uyumaz.

  *Can çıkar, huy çıkmaz.

. *Teyzesi bize dün sabah geldi.

 

3)Kendiliğinden ve zaman içinde gerçekleşen fiiller oluş bildirir.

*Yine yeşillendi fındık dalları.

*Genç yaşta ağardı saçlarım.

*Korkudan beti benzi sararmış.

 

*Bu eylemler “değişerek yeni bir görünüm kazanma” anlamı verir.

*Elleri, ayakları kabarmıştı.

*Denize gidince epey bronzlaşmış.

 

*Fiiller “-me,- ma,-mez , maz” ekleriyle olumsuz yapılabilir.

*Gülme komşuna, gelir başına.

*Kaz  gelecek yerden tavuk esirgenmez.

*Yoldan kal, yoldaştan kalma .

 

*Geniş zaman eki olumsuz yapıldığında “-mez –maz” olarak değişir.

*Nuh der, peygamber demez.

 

*Fiiller tekil ve çoğul tüm kişilere göre haber ve dilek kipleriyle çekimlenebilir

*Ben hazırlandım, artık gidebiliriz; dedi.

*Erken yatın, yarın işe gideceğiz

 

*Şart kipiyle çekimlenmiş fiiller yan cümlenin yüklemi olabilir.

*Erken gelirse birlikte gidelim.

 

* “-yor” eki yerine  “-mekte,- makta” eki de kullanılabilir

 *O zamanlar büyük bir şirkette çalışmaktaydım.

 

 *Haber kipleri “zaman”anlamı taşır, dilek kipleri “zamn” anlamı taşımaz.

 * Şimdi polisler gelecek, artık çıkalım .

 

Çekimli fiil sorulduğunda “kip,kişi, olumsuzluk” ekleri alabilen ve yüklem olan fiiller anlaşılır.

·         İçimden şu zalim şüpheyi kaldır.

*Ya sen gel ya beni yanına aldır.

 *Mecnun um, Leyla mı gördüm

Bir kerecik  baktı geçti

Ne sordum ne de söyledi

Kaşlarını yıktı, geçti

 

*Cümledeki yargı sayısı sorulduğunda “çekimli fiiller, fiilimsiler ve ek – eylem alarak yüklem olmuş ad soylu sözcükler” sayılır.

*Garibim,namıma Kerem diyorlar

*Hastayım, derdime verem diyorlar

*Aslımı el almış, harem diyorlar

*Maraşlı Şeyhoğlu  Satılmış’ ım  ben

*Senin dudakların pembe, ellerin beyaz

*Al, tut ellerimi bebek, tut biraz

 

          Fiillerde Anlam (zaman,kip) Kayması:

 

*Bir fiil kipinin kendi anlamı dışında kullanılmasına “anlam kayması” denir.

*Kardeşim ve ben bu okuldan mezun olduk.

Anadolu’nun kapıları 1071’de açıldı.(öğrenilen geçmiş zaman)

 

*Dün akşam komşulara gitmişler.

Saçların çok güzel olmuş.

Eyvah,anahtar kapının üstünde kalmış!(Sonradan fark etme)

 

*Yarın ki sınav için çalışıyor.

İki yıldır ÖSS’ye hazırlanıyor.(devam eden iş)

Az sonra en sevdiğim dizi başlıyor.(gelecek zaman)

Yedi yıl önce bu şehre yerleşiyorlar.(geçmiş zaman)

Her sabah geç kalıyor okula.(geniş zaman)

 

*Haftaya bu işi de bitireceğiz.

Bu iş sabaha mutlaka bitecek (emir)

Karşıdaki adam Ali’ nin dayısı olacak.(gereklilik )

 

*Yıllardır tanırım, kimsenin işine karışmaz

Ben doğmadan önce kardeşim tifodan ölmüş.(geçmiş zaman )

Biraz sabret, biz de az sonra geliriz.(Gelecek  zaman )

Akşamki davete bu işi bitirir öyle giin.(emir)

 

*Şu binayı bir de ben göreyim.

Arkadaşlar sessiz olalım!

 

*Yarın toplantının hazırlıkları  yapmalıyım.

 Tam bir saat sonra burada olmalısın(emir)

Şimdi İstanbul da olmalı, Boğaz da çay içmeli.(istek)

 

*Derhal burayı terk edin!

Allah’ım sen aklımı koru!(rica)

 

*Fiiller ek –eylemin “idi, imiş, ise” ekleriyle kullanılarak bileşik zamanlı yapılır.

Sen gien  yaşayamam

Ölürse ten ölür, canlar ölesi değil.

Ben ölürsem, akşam üstü ölürüm.

Gidiyordum gurbeti gönlümde duya duya.

Akşamlar bir roman gibi biterdi.

Üşürdüm, içim ürperirdi.

Mesutmuş, seviyormuş kocasını .

Söz olurmuş, olsun ; sevgilim değil misin?

Yağmurlardan sonra büyürmüş başak .

Meyveler sabırla olgunlaşırmış.

 

*Sıralı cümlelerde bileşik zaman eki son fiilde verilebilir.

Beraber oynar, çalışır , film izlerdik.

Erkenden kalkar, kahvaltıyı hazırlar, işe gidermiş.

Beni arar, bulamazsa telaşlaşmasın .

 

 

Ekeylemin üç görevi vardır:

1. Ad soylu sözcükleri yüklem yapar.

Hastayım, yalnızım üstelik param yok.

Beş yaşındaydım, kimsesizdim.

Hepimiz kardeşiz, Müslüman ız

Hastaysan, yorgunsan hiç gelme.

 

2.Basit zamanlı fiilleri bileşik zamanlı yaapar

Böyle olacağını bilmeliydim.

Bir daha aramayacaksın.

Babam öğrenirse çok kızardı.

 

3. Basit zamanlı fiillere getirilen “dir” ekeylemi cümleye olasılık, kesinlik anlamı getirir.

Bu konu kapanmıştır, artık bunu tartışmayalım.(kesinlik)

Babam geç kalacağımızı öğrenince çok kızmıştı.(olasılık)

Ders bitmiştir, gidebilirsiniz (kesinlik)

Şu saatlerde evine varmıştır.(olasılık)

sorubak-fiillerin özellikleri-fiiller ve özellikleri-i
Etiket , , ,

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Sponsorlu Bağlantılar

Serbest Kürsü

  • patron: Bi. sinava yapacaksız yapises yapin orspu çocukları nasıl devletsiz aminza goyduklarimin oy zamanki geldiğinde oy isteyin topunuzun amina goyam. ….
  • esra: arkadaşlar lütfen bana yardımcı olur musunuz? açıklanan dgs sınav puanına öbp puanı eklendi mi yoksa biz mi ekleyeceğiz lütfen bilen biri varsa yardımcı olabilir mi
  • rabia: Ya banada cewap verr
  • yeliz: ilk 25000 çok iyi olur kendi düşüncen mi yoksa duydun mu
  • berkayyalcin: niye lan
  • berfinn: Ben 2014 ebelik ve yaşlı bakimi bölümlerinin boş kontenjan olduğu şehirleri öğrenebilirmiyim ve ek kontenjanlaryani boş kalan yerler ne zaman açiklanacak
  • rabia: Arkadaslar bn 8.sinifm 601puan aldm siralamam 9326 kazanabilirmiyim acil cevap werin lutfen
  • berfinn: Ben 2014 ebelik ve yaşlı bakimi bölümlerinin boş kontenjan olduğu şehirleri öğrenebilirmiyim
  • KADİRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRRR: LÜTFEN YAPIN ARTIK ŞU SINAVI TERCİH YAPTIM ÜNİ Yİ KAZANDIM FAKAT DİPLOMAMI ALAMİYORUM VE KAYITLARA 1 AY KALDI HALEN SINAV HAKKINDA HİÇ BİR BİLGİ...
  • endiseli: Arkadaslar lutfeen biraz bakabilir misiniz? 11. Sinifim genel de 2145. Olmusum ilde 66. Kazanma ihtimalim olabilir mi ? Lutfen.
  • Ümran: 449,44 aldım 6 sınıf genel sıram 3127 kazanırmıyım
  • TALHA: ARKASLAR LUTFEN CEVAP YAZIN BEN: SINIF:5 İL:33 OLDUM GENEL:7158 PUAN:448,9843 LUTFEN YARDIMCI OLUNUZ
  • misafir: maalesef bilmiyorum aman puanını yazarsan yardımcı olabilirim belki
  • nisa: peki bişey sorucam ilk kaç bine burs veriyorlar (9.sınıf)
  • nisa: peki ilk kaç bine burs veriyorlar