Edatlar ve Özellikleri

Pazar, 30 Aralık 2012, 18:16 | Türkçe | 0 Yorum |

Tanımı: Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere edat denir.

 

Bazı dil bilgisi kitapları bağlaçları, edatları ve ünlemleri bir araya getirerek edatlar başlığı altında şu şekilde sınıflandırır:

 

Bağlama edatları             bağlaçlar

Sonçekim edatları           edatlar

Ünlem edatları                ünlemler

 

Özellikleri ve Örnekler

 

]Türkçede isimler ve fiiller anlamlı kelimelerdir. Edatlar ise tek başlarına anlam ifade etmezler; ancak cümlede anlam kazanır veya sadece diğer kelimelere anlam katarlar.

“için, kadar, -e kadar, gibi, göre, ile, üzere, yalnız, -e karşı, sanki, ancak, -den beri, -e doğru”

 

]Kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurduğu için edatlara yardımcı kelimeler de denir.

Ders çalışmak için odasına çekildi.      (amaç)

Kurt gibi acıkmıştım.                         (benzerlik)

 

]Edatlar önceki kelimeyle sonraki kelime arsında anlam ilgisi kurar. Bağlaçtan ve zarflardan farkı, yeni bir anlam ilgisi koruyor olmasıdır.

Sözlüden yine zayıf almış.                  (zarf)

Eve gittim, fakat onu bulamadım.        (bağlaç)

Konuşmak üzere ayağa kalktı.             (edat)

 

]Edatlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamında bir eksiklik, daralma veya bozulma olur.

Güneş gibi başı göklere erdi. →edat çıkarılınca→  Güneş başı göklere erdi.

 

]Tek başlarına kullanamazlar. Başka kelimelerle birleşerek sıfat ya da zarf görevli öbekler oluştururlar.

Dağ gibi adam yok oldu gitti.    (sıfat öbeği)

Sen de benin kadar çalışsan…    (zarf öbeği)

 

]Tek başlarına iken isim, sıfat, zarf, bağlaç olarak kullanılabilir. Bu durumda edat olmaktan çıkar:

Karşı köyde akrabaları vardı.                                sıfat

Derenin karşısına geçtik.                                               ad

Her söylenene karşı çıkıyor.                                  birleşik fiilde isim

Bana doğruyu söyle.                                               isim

Doğru söze ne denir?                                            sıfat

Lütfen doğru oturun.                                             zarf

Beride bir adam duruyor.                                      isim

Beri taraf oldukça dikenli.                                     sıfat

Biraz beri gel.                                                      zarf

Bir ömür boyu yalnız yaşadı.                                  zarf

Biz bu dünyada hep yalnızız.                                  isim

Parkta oturan yalnız adam onun babasıydı.              sıfat

Meyveler güzel, yalnız biraz renksiz.                    bağlaç

 

]Bazı edatlar sadece hâl ekleri ile birlikte kullanılırlar. Bazıları da üzerlerine ek alabilirler:

-e kadar, -e doğru, -den beri

bu kadarını, senin gibisi

 

]Cümlede veya isim tamlamasında isim görevi alabilir; ek-fiil alarak yüklem olabilir.

Bu paranın ne kadarı sizin?       (iyelik eki almış, isim gibi kullanılmış, nesne olmuş)

 

Her şey bıraktığım gibiydi. (ek-fiilin “di”li geçmiş zaman çekimi ile isim gibi kullanılmış, yüklem olmuş)

 

]Edat grupları (edat ve edattan önceki kelimenin oluşturduğu kelime grubu) cümlede çoğunlukla zarf veya edat tümleci olur.

Sabaha kadar ders çalıştık.      (zarf tümleci)

Eve doğru yürüdüm.                  (edat tümleci)

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız
Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • gulbeyaz: Benim sorum ben meslekten Anadolu’ya geçtim dil anlatım dan sorumluydum ama şimdi almanca yı gormedigim halde o dersten sorumluyum almanca hakkında hiç bişey...
  • Emre: Beyler 10. sınıfa geçtim ama 4 – 5 tane 1 dersim var . Dil anlatımdan da geçtim . Sorumluluk sınavına girmem gerekiyor mu ?? Lütfen yardımcı olun
  • cafer: imam hatip ortaokulunda saat kaçta eve geliniyor
  • cHRr: 150 barajını gecince dıploma notum üstüne eklenıyormu ??
  • okan: açıköğretim üniversitesine gitmek istiyorum ygs puanıma okul puanım eklenecekmi ona göre tercih yapacağım
  • KONUKOĞLU: Arkadaşlar 10.sınıfta nakil yapmak istiyorum.Nakil yaparsam TEOG puanım mı ele alınacak yoksa 10.sınıf ortalamam mı ???
  • BATUHAN TÜLÜ: BENCE HEPSİ MÜTHİŞ BEN kağıda çözüp aileme anlattım
  • BATUHAN TÜLÜ: BENCE HEPSİ MÜTHİŞ
  • Önder: Yazıklar olsun bi masaya yumruğunu vuracak adam yokmuş..kuzu kuzu vermişiz topraklarımızı…..
  • Önder: Sevr antlaşması madem geçersiz kılınıyor e o zaman versenize 12 ada ve Musul u bize geri!? İşte bu sebepten dolayı bu antlaşma bir zafer değil, bir utançtır bizim için.

Soru Zarflarına Örnek Cümleler

0