Edatlar ve Özellikleri

Pazar, 30 Aralık 2012, 18:16 | Türkçe | 0 Yorum |

Tanımı: Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere edat denir.

 

Bazı dil bilgisi kitapları bağlaçları, edatları ve ünlemleri bir araya getirerek edatlar başlığı altında şu şekilde sınıflandırır:

 

Bağlama edatları             bağlaçlar

Sonçekim edatları           edatlar

Ünlem edatları                ünlemler

 

Özellikleri ve Örnekler

 

]Türkçede isimler ve fiiller anlamlı kelimelerdir. Edatlar ise tek başlarına anlam ifade etmezler; ancak cümlede anlam kazanır veya sadece diğer kelimelere anlam katarlar.

“için, kadar, -e kadar, gibi, göre, ile, üzere, yalnız, -e karşı, sanki, ancak, -den beri, -e doğru”

 

]Kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurduğu için edatlara yardımcı kelimeler de denir.

Ders çalışmak için odasına çekildi.      (amaç)

Kurt gibi acıkmıştım.                         (benzerlik)

 

]Edatlar önceki kelimeyle sonraki kelime arsında anlam ilgisi kurar. Bağlaçtan ve zarflardan farkı, yeni bir anlam ilgisi koruyor olmasıdır.

Sözlüden yine zayıf almış.                  (zarf)

Eve gittim, fakat onu bulamadım.        (bağlaç)

Konuşmak üzere ayağa kalktı.             (edat)

 

]Edatlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamında bir eksiklik, daralma veya bozulma olur.

Güneş gibi başı göklere erdi. →edat çıkarılınca→  Güneş başı göklere erdi.

 

]Tek başlarına kullanamazlar. Başka kelimelerle birleşerek sıfat ya da zarf görevli öbekler oluştururlar.

Dağ gibi adam yok oldu gitti.    (sıfat öbeği)

Sen de benin kadar çalışsan…    (zarf öbeği)

 

]Tek başlarına iken isim, sıfat, zarf, bağlaç olarak kullanılabilir. Bu durumda edat olmaktan çıkar:

Karşı köyde akrabaları vardı.                                sıfat

Derenin karşısına geçtik.                                               ad

Her söylenene karşı çıkıyor.                                  birleşik fiilde isim

Bana doğruyu söyle.                                               isim

Doğru söze ne denir?                                            sıfat

Lütfen doğru oturun.                                             zarf

Beride bir adam duruyor.                                      isim

Beri taraf oldukça dikenli.                                     sıfat

Biraz beri gel.                                                      zarf

Bir ömür boyu yalnız yaşadı.                                  zarf

Biz bu dünyada hep yalnızız.                                  isim

Parkta oturan yalnız adam onun babasıydı.              sıfat

Meyveler güzel, yalnız biraz renksiz.                    bağlaç

 

]Bazı edatlar sadece hâl ekleri ile birlikte kullanılırlar. Bazıları da üzerlerine ek alabilirler:

-e kadar, -e doğru, -den beri

bu kadarını, senin gibisi

 

]Cümlede veya isim tamlamasında isim görevi alabilir; ek-fiil alarak yüklem olabilir.

Bu paranın ne kadarı sizin?       (iyelik eki almış, isim gibi kullanılmış, nesne olmuş)

 

Her şey bıraktığım gibiydi. (ek-fiilin “di”li geçmiş zaman çekimi ile isim gibi kullanılmış, yüklem olmuş)

 

]Edat grupları (edat ve edattan önceki kelimenin oluşturduğu kelime grubu) cümlede çoğunlukla zarf veya edat tümleci olur.

Sabaha kadar ders çalıştık.      (zarf tümleci)

Eve doğru yürüdüm.                  (edat tümleci)

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız
Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • Nick...: önceden 9 doğruyla geçiliyodu şimdi 10 doğruyla geçiliyomuş benimde iki dersim kaldı zorgibi
  • tuna: bişi sorcam benim gitmek itediğim okul puanı normaide 360 ama 11. sınıf 279 almışlar bu nasıl alıyor daha da düşermi
  • çift dikişi: merhaba derslerimkötü yıl sonu ortalamam 40,73 nasıl bir sonuş doğar bundan teşekkürler
  • Mardin: Varligon yeterde yinede burs bayramdan once yaptırılabilir mi
  • Mardin: Allah bizi unutmuş devlet niye hatırlarsın ki:)))
  • Mardin: Sanmam çunku benim de zayifim vardi ve almadim:))) ) şaka alirsin
  • derin: arkadaşlar ben 12. sınıftım mezunum yani şuan temmuzdaki bursu alıyor muyuz okuldaki memur evet demişti ama emin olamadım
  • BURSLU: Hayır kesilmez.Sınıfta kaldığın zaman sadece bir sene erken keserler.Ama burs kesilmez.Sınıfı geçtiyseniz sorun yok.
  • seda: Malesef ama illaki düşeceltir kontenjan puaninin düsmesini bekle
  • yiğit arda: madem küfür sevmiyorsan neden yorumları okuyorsun?