Sponsorlu Bağlantılar

Edatlar ve Özellikleri

Pazar, 30 Aralık 2012, 18:16 | Türkçe | 0 Yorum | 395 okuma

Tanımı: Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere edat denir.

 

Bazı dil bilgisi kitapları bağlaçları, edatları ve ünlemleri bir araya getirerek edatlar başlığı altında şu şekilde sınıflandırır:

 

Bağlama edatları             bağlaçlar

Sonçekim edatları           edatlar

Ünlem edatları                ünlemler

 

Özellikleri ve Örnekler

 

]Türkçede isimler ve fiiller anlamlı kelimelerdir. Edatlar ise tek başlarına anlam ifade etmezler; ancak cümlede anlam kazanır veya sadece diğer kelimelere anlam katarlar.

“için, kadar, -e kadar, gibi, göre, ile, üzere, yalnız, -e karşı, sanki, ancak, -den beri, -e doğru”

 

]Kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurduğu için edatlara yardımcı kelimeler de denir.

Ders çalışmak için odasına çekildi.      (amaç)

Kurt gibi acıkmıştım.                         (benzerlik)

 

]Edatlar önceki kelimeyle sonraki kelime arsında anlam ilgisi kurar. Bağlaçtan ve zarflardan farkı, yeni bir anlam ilgisi koruyor olmasıdır.

Sözlüden yine zayıf almış.                  (zarf)

Eve gittim, fakat onu bulamadım.        (bağlaç)

Konuşmak üzere ayağa kalktı.             (edat)

 

]Edatlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamında bir eksiklik, daralma veya bozulma olur.

Güneş gibi başı göklere erdi. →edat çıkarılınca→  Güneş başı göklere erdi.

 

]Tek başlarına kullanamazlar. Başka kelimelerle birleşerek sıfat ya da zarf görevli öbekler oluştururlar.

Dağ gibi adam yok oldu gitti.    (sıfat öbeği)

Sen de benin kadar çalışsan…    (zarf öbeği)

 

]Tek başlarına iken isim, sıfat, zarf, bağlaç olarak kullanılabilir. Bu durumda edat olmaktan çıkar:

Karşı köyde akrabaları vardı.                                sıfat

Derenin karşısına geçtik.                                               ad

Her söylenene karşı çıkıyor.                                  birleşik fiilde isim

Bana doğruyu söyle.                                               isim

Doğru söze ne denir?                                            sıfat

Lütfen doğru oturun.                                             zarf

Beride bir adam duruyor.                                      isim

Beri taraf oldukça dikenli.                                     sıfat

Biraz beri gel.                                                      zarf

Bir ömür boyu yalnız yaşadı.                                  zarf

Biz bu dünyada hep yalnızız.                                  isim

Parkta oturan yalnız adam onun babasıydı.              sıfat

Meyveler güzel, yalnız biraz renksiz.                    bağlaç

 

]Bazı edatlar sadece hâl ekleri ile birlikte kullanılırlar. Bazıları da üzerlerine ek alabilirler:

-e kadar, -e doğru, -den beri

bu kadarını, senin gibisi

 

]Cümlede veya isim tamlamasında isim görevi alabilir; ek-fiil alarak yüklem olabilir.

Bu paranın ne kadarı sizin?       (iyelik eki almış, isim gibi kullanılmış, nesne olmuş)

 

Her şey bıraktığım gibiydi. (ek-fiilin “di”li geçmiş zaman çekimi ile isim gibi kullanılmış, yüklem olmuş)

 

]Edat grupları (edat ve edattan önceki kelimenin oluşturduğu kelime grubu) cümlede çoğunlukla zarf veya edat tümleci olur.

Sabaha kadar ders çalıştık.      (zarf tümleci)

Eve doğru yürüdüm.                  (edat tümleci)

Bir önceki yazımız olan Deyimler başlıklı makalemizde deyimler hakkında bilgiler verilmektedir.

Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • bilinmeyen: salak kafan güzelmi hemen altında yzıyo ya sn kesin bu kafaya bilişimden dee 30,40,50.. almışındır
  • shakıra: ya güzeldi kolayda zaten bilişimdende 100 aldım çokkkkkkkkkkk mutluyum zaten kolay bir ders yapamayana yuh derim yani
  • Özgür: Arkadaşlar 10.sınıf öğrencisiyim ve Ortalamam 51 Geliyor Dil anlatımı geçtim 5 Tane Zayıf dersim var ama ortalamam kurtarıyor geçen senede Hiç Sorumlu dersim yoktu...
  • Nick...: Ben tıcaret lısesın de okuyorum bizde hem dıl anlatım hemde bılgısayarlı muhasebe barj ben sınıfı gecıyomuyum ortalama 53
  • YILMAZ: yav birader cahil cahil konuşmayın dil anlatım baraj dersidir.ortalaman tüm derslerin 50 geçiyorsa dil anlatım zayıfsa sorumlu geciyorsun ve seneye 9.sınıf dil anlatım...
  • hasan: gardaş sen varya yarrak geçen niye dersen at kafası baraj drs kuran kurandan kalınırmı yavşak müslğman bi ülke güya o.ç.
  • kübra: Okul birincilerine ek puan veriliyor mu o kadar çalıştık birinci olduk kolay mı o öyle
  • mustafa: Cog ilk donem ortalamam 51.75 2.donem ortalamam 48 sadece cografyadan kaliyorum karnede sorumlu olarakmi gecti yazacak
  • Supheli :D: Lise 4 öğrencisiyimm.birinci dönem hıc zayıfım yoktu ıkıncı dönem 4 zayıfım var ortalama 60 gecebılıyor muyum
  • Goddess: O kadar yardımcı oldunuz ki, Tanrı’ya sizin adınıza iyi dileklerde bulundum. Mutluluğunuz daim olsun…