Sponsorlu Bağlantılar

Edatlar ve Özellikleri

Pazar, 30 Aralık 2012, 18:16 | Türkçe | 0 Yorum | 241 okuma
Yazar admin

Tanımı: Tek başlarına anlamları olmayan, başka kelimelerle öbekleşerek değişik ve yeni anlam ilgileri kuran, birlikte kullanıldıkları kelimelere cümlede anlam ve görev kazandıran kelimelere edat denir.

 

Bazı dil bilgisi kitapları bağlaçları, edatları ve ünlemleri bir araya getirerek edatlar başlığı altında şu şekilde sınıflandırır:

 

Bağlama edatları             bağlaçlar

Sonçekim edatları           edatlar

Ünlem edatları                ünlemler

 

Özellikleri ve Örnekler

 

]Türkçede isimler ve fiiller anlamlı kelimelerdir. Edatlar ise tek başlarına anlam ifade etmezler; ancak cümlede anlam kazanır veya sadece diğer kelimelere anlam katarlar.

“için, kadar, -e kadar, gibi, göre, ile, üzere, yalnız, -e karşı, sanki, ancak, -den beri, -e doğru”

 

]Kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurduğu için edatlara yardımcı kelimeler de denir.

Ders çalışmak için odasına çekildi.      (amaç)

Kurt gibi acıkmıştım.                         (benzerlik)

 

]Edatlar önceki kelimeyle sonraki kelime arsında anlam ilgisi kurar. Bağlaçtan ve zarflardan farkı, yeni bir anlam ilgisi koruyor olmasıdır.

Sözlüden yine zayıf almış.                  (zarf)

Eve gittim, fakat onu bulamadım.        (bağlaç)

Konuşmak üzere ayağa kalktı.             (edat)

 

]Edatlar cümleden çıkarılınca cümlenin anlamında bir eksiklik, daralma veya bozulma olur.

Güneş gibi başı göklere erdi. →edat çıkarılınca→  Güneş başı göklere erdi.

 

]Tek başlarına kullanamazlar. Başka kelimelerle birleşerek sıfat ya da zarf görevli öbekler oluştururlar.

Dağ gibi adam yok oldu gitti.    (sıfat öbeği)

Sen de benin kadar çalışsan…    (zarf öbeği)

 

]Tek başlarına iken isim, sıfat, zarf, bağlaç olarak kullanılabilir. Bu durumda edat olmaktan çıkar:

Karşı köyde akrabaları vardı.                                sıfat

Derenin karşısına geçtik.                                               ad

Her söylenene karşı çıkıyor.                                  birleşik fiilde isim

Bana doğruyu söyle.                                               isim

Doğru söze ne denir?                                            sıfat

Lütfen doğru oturun.                                             zarf

Beride bir adam duruyor.                                      isim

Beri taraf oldukça dikenli.                                     sıfat

Biraz beri gel.                                                      zarf

Bir ömür boyu yalnız yaşadı.                                  zarf

Biz bu dünyada hep yalnızız.                                  isim

Parkta oturan yalnız adam onun babasıydı.              sıfat

Meyveler güzel, yalnız biraz renksiz.                    bağlaç

 

]Bazı edatlar sadece hâl ekleri ile birlikte kullanılırlar. Bazıları da üzerlerine ek alabilirler:

-e kadar, -e doğru, -den beri

bu kadarını, senin gibisi

 

]Cümlede veya isim tamlamasında isim görevi alabilir; ek-fiil alarak yüklem olabilir.

Bu paranın ne kadarı sizin?       (iyelik eki almış, isim gibi kullanılmış, nesne olmuş)

 

Her şey bıraktığım gibiydi. (ek-fiilin “di”li geçmiş zaman çekimi ile isim gibi kullanılmış, yüklem olmuş)

 

]Edat grupları (edat ve edattan önceki kelimenin oluşturduğu kelime grubu) cümlede çoğunlukla zarf veya edat tümleci olur.

Sabaha kadar ders çalıştık.      (zarf tümleci)

Eve doğru yürüdüm.                  (edat tümleci)

Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Sponsorlu Bağlantılar

Serbest Kürsü

  • aleyna: aynen öyle
  • dilek: ewt çok işime yaradı
  • Nick...: nerden bakıyosun yatıp yatmadığına
  • Nick...: ilk defa alanlarınki geç mi yatıyor acaba müdür yardımcısı 10 da falan alırsınız dedi önceden alanlara
  • adil: başka bir kalemlemi atılıyor başlıkkkkk(kırmızıııı)))
  • zeynep: Hic bisey bulamadım çok kötü bi sayfa
  • merve: ben ne soruyom siz ne anlatıyorsunuz
  • serhat: nerdelan keriz
  • kaan: çok kötü
  • istanbul: istanbul da parası yatan var mı söylesin
  • ecem: bu ne beee :) ;)
  • akay: adanadayım yatmamamış telefonda uygulama var ordan bakıyorum
  • Gökçen: Karatay
  • nLe: Nerden biliyorsun yattıgını? İl hangisi?
  • fensoru: ya ama 8. soru 4 üde solunum hastalığı YANLIŞ SORU !!!!!!