Birleşik sözcüklerin yazımı ile ilgili bazı kurallar

Pazartesi, 19 Aralık 2011, 22:32 | Ders Notları, Dilbilgisi, Edebiyat-Dil Anlatım | 1 Yorum |

Türkçede birleşik sözcükler genelde şu yollarla oluşturulur:
1. İki sözcüğün araya ek alamayacak biçimde birleşmesiyle oluşurlar:
Açıkgöz – Hanımeli
2. En az birisinin gerçek anlamının dışında kullanılmasıyla oluşurlar: ateşböceği, yerelması, adamotu vb.
3. Ses aşınmasıyla (ünlü düşmesiyle) oluşurlar:
cuma-ertesi cumartesi
kahve-altı kahvaltı
pazar- ertesi pazartesi vb.
Birleşik Sözcüklerin Yazımı:
Birleşik sözcüklerin bir kısmı bitişik bir kısmı da ayrı yazılır.
A. Bitişik yazılan birleşik sözcükler
1. Ses düşmesine (aşınmasına) uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
kahve-altı – kahvaltı
pazar- ertesi – pazartesi
sütlü-aş – sütlaç
ne asıl – nasıl
kayın-ana – kaynana vb.
azletmek, emretmek, hükmolunmak, nakletmek vb.
2. Birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
aslanağı (bitki), gelinparmağı (üzüm), aslanpençesi (bitki),
kuşburnu (bitki), deveboynu (boru), itdirseği (arpacık),
kızılkanat (balık) vb.
3. Birleşik fiiller bitişik yazılır
düşünebilmek, yapabilmek, uyuyakalmak, gidedurmak, çıkagelmek, uçuvermek vb.
4. Ev, ocak ve yurt kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:
Bakım evi, aş evi, radyo evi, sağlık ocağı, öğrenci yurdu…
B. Ayrı yazılan birleşik sözcükler
1. Etmek, olmak, vb. yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, isim herhangi bir ses düşmesine uğramazsa bu tür birleşik fiiller ayrı yazılır.
arz etmek, alay etmek, not etmek söz etmek, yok olmak, ilan etmek vb.
2. Birleşme sırasında anlam değişikliği olmayanlar ayrı yazılır.
ada balığı, kırlangıç balığı, iskele kuşu, Ankara keçisi, ardıç
otu, sakız ağacı, ateş çiçeği, kuş üzümü, çavuş üzümü, kuru fasulye vb.
3. Sıfat tamlaması yapısındaki birleşik sözcükler ayrı yazılır.
akar amber, çalar saat, döner ayna, döner kapı, yatar koltuk, çıkmaz sokak, yazar kasa, görünmez kaza vb.
Not:Birleşik sözcükler ile ayrı yazılan birleşik sözcükler için Türk Dil Kurumu yayınlarından Yazım Kılavuzu’na bakınız.

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız
Etiket , ,

"Birleşik sözcüklerin yazımı ile ilgili bazı kurallar" içeriği hakkında 1 Yorum yapıldı.
Bir Soru Sorabilir veya Düşünceni Bizimle Paylaşabilirsin.
(Yorumunuz Ana Sayfada Yayımlanır)

  1. Hasan diyor ki:

    Yanlışınız var, aşevi, basımevi, huzurevi yani ev ile ilgili olanlar birleşik olmalı tdk da öyle galiba.

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • Yagmur: Benim 1 tane zorunlu dersim kaldı ondan 2kez sınava gidim şimdi bu ek sınava girdiğimde gecsemde gecmesemde muaf olup mezun olacağım ygs lys de girdim 289 aldim fakat...
  • Yagmur: Benim 1 tane zorunlu dersim kaldı ondan 2kez sınava gidim şimdi bu ek sınava girdiğimde gecede gecmesemde mezun olacağım ygs lys de girdim 289 aldim üniversite...
  • Raven: ben bu sene girdim ve kazandım fakat hangi bankaya ve kimin adına yattığını bilmiyorum .Lütfen bana yardımcı olabilir misin ? Şimdiden teşekürler 🙂
  • MUAMMER: TEOG ÜZERİNDEN BURSLUK KAÇ PARA
  • nurdan erdem: Benim yuzdelik dilimiz 43 anadolu liseli yuzde ligi ise 30 bu liseyi tuttura bilirmiyim
  • buket: ama sen 1defa aldın ama ne kadra para çektin senini paran içerde yatıyo şu an
  • seda melda: Ben 13 yaşında bir kız çocoğuyum. Amansız bir hastalığa yakalandım. Doktorlar bira çare bulamadılar. Göz Yaşlarımla şehirler şeyhi Hz. Hüseyinin kız kardeşi olan Hz....
  • mahmut: bune ya okadar eşyayı nasıl alıcam 100 tl den fazla eder
  • TURKEY: italyano mukembelo turkeyeo muhteşemooooo
  • melisa: Kazandım hesaplamalarima göre 2017 bursu 587 TL olacak hadi inşallah