Sponsorlu Bağlantılar

Birleşik sözcüklerin yazımı ile ilgili bazı kurallar

Pazartesi, 19 Aralık 2011, 22:32 | Ders Notları, Dilbilgisi, Edebiyat-Dil Anlatım | 0 Yorum | 6.022 okuma

Türkçede birleşik sözcükler genelde şu yollarla oluşturulur:
1. İki sözcüğün araya ek alamayacak biçimde birleşmesiyle oluşurlar:
Açıkgöz – Hanımeli
2. En az birisinin gerçek anlamının dışında kullanılmasıyla oluşurlar: ateşböceği, yerelması, adamotu vb.
3. Ses aşınmasıyla (ünlü düşmesiyle) oluşurlar:
cuma-ertesi cumartesi
kahve-altı kahvaltı
pazar- ertesi pazartesi vb.
Birleşik Sözcüklerin Yazımı:
Birleşik sözcüklerin bir kısmı bitişik bir kısmı da ayrı yazılır.
A. Bitişik yazılan birleşik sözcükler
1. Ses düşmesine (aşınmasına) uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
kahve-altı – kahvaltı
pazar- ertesi – pazartesi
sütlü-aş – sütlaç
ne asıl – nasıl
kayın-ana – kaynana vb.
azletmek, emretmek, hükmolunmak, nakletmek vb.
2. Birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
aslanağı (bitki), gelinparmağı (üzüm), aslanpençesi (bitki),
kuşburnu (bitki), deveboynu (boru), itdirseği (arpacık),
kızılkanat (balık) vb.
3. Birleşik fiiller bitişik yazılır
düşünebilmek, yapabilmek, uyuyakalmak, gidedurmak, çıkagelmek, uçuvermek vb.
4. Ev, ocak ve yurt kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:
Bakım evi, aş evi, radyo evi, sağlık ocağı, öğrenci yurdu…
B. Ayrı yazılan birleşik sözcükler
1. Etmek, olmak, vb. yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, isim herhangi bir ses düşmesine uğramazsa bu tür birleşik fiiller ayrı yazılır.
arz etmek, alay etmek, not etmek söz etmek, yok olmak, ilan etmek vb.
2. Birleşme sırasında anlam değişikliği olmayanlar ayrı yazılır.
ada balığı, kırlangıç balığı, iskele kuşu, Ankara keçisi, ardıç
otu, sakız ağacı, ateş çiçeği, kuş üzümü, çavuş üzümü, kuru fasulye vb.
3. Sıfat tamlaması yapısındaki birleşik sözcükler ayrı yazılır.
akar amber, çalar saat, döner ayna, döner kapı, yatar koltuk, çıkmaz sokak, yazar kasa, görünmez kaza vb.
Not:Birleşik sözcükler ile ayrı yazılan birleşik sözcükler için Türk Dil Kurumu yayınlarından Yazım Kılavuzu’na bakınız.

Bir önceki yazımız olan Ek olan -de ile bağlaç olan de nin yazımı başlıklı makalemizde de bağlacı ve de eki hakkında bilgiler verilmektedir.

Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • emre: Rus limanlarini enver pasami yoksa alman amiral suson tarafindanmo bombalandi?cunku egen enver pasa ise biz isteyerek ?1.dunya savasina girmis oluyoruz . Ama bize...
  • Mustafa: 10.sınıf nakil işlemleri sonuçları ne zmn açıklanacak ?
  • Mustafa: Prenses nakil işlemleri10.sınıf 20 sinde başladı bitti ancak benim kafamdaki soru da ne zaman açıklanacak :)
  • peter young: Onlar sadece sabit Kazanılan para seni rip istiyorum, size yardımcı olmak için istekli olduğunu burada borç dinleyin. Eşim ve ben çevrimiçi farklı kredi kredi...
  • isimsiz !: okul müdürüne danışırsan bilgi alabilirsin :)
  • Emre Özdemir: ösym aıs puanım 83,95 ikinci aşamadan askeri öğrenci olur raporu alındı.sonuç genel yedek 224 kuleli veya maltepe askeri liselerine kesin kayıt için...
  • Eyloo: 30 dkmi aldi
  • Hjk: Arkadaşlar nakil aldırmak için velayet sorun yaparmı
  • sasaa: 416 aldım kazandım
  • fatma: bildiğim kadarıyla 4 yanlış 1 doğruyu götürüyor.