Sponsorlu Bağlantılar

Birleşik sözcüklerin yazımı ile ilgili bazı kurallar

Pazartesi, 19 Aralık 2011, 22:32 | Ders Notları, Dilbilgisi, Edebiyat-Dil Anlatım | 0 Yorum | 6.146 okuma

Türkçede birleşik sözcükler genelde şu yollarla oluşturulur:
1. İki sözcüğün araya ek alamayacak biçimde birleşmesiyle oluşurlar:
Açıkgöz – Hanımeli
2. En az birisinin gerçek anlamının dışında kullanılmasıyla oluşurlar: ateşböceği, yerelması, adamotu vb.
3. Ses aşınmasıyla (ünlü düşmesiyle) oluşurlar:
cuma-ertesi cumartesi
kahve-altı kahvaltı
pazar- ertesi pazartesi vb.
Birleşik Sözcüklerin Yazımı:
Birleşik sözcüklerin bir kısmı bitişik bir kısmı da ayrı yazılır.
A. Bitişik yazılan birleşik sözcükler
1. Ses düşmesine (aşınmasına) uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
kahve-altı – kahvaltı
pazar- ertesi – pazartesi
sütlü-aş – sütlaç
ne asıl – nasıl
kayın-ana – kaynana vb.
azletmek, emretmek, hükmolunmak, nakletmek vb.
2. Birleşme sırasında benzetme yoluyla anlam değişmesine uğrayan birleşik sözcükler bitişik yazılır.
aslanağı (bitki), gelinparmağı (üzüm), aslanpençesi (bitki),
kuşburnu (bitki), deveboynu (boru), itdirseği (arpacık),
kızılkanat (balık) vb.
3. Birleşik fiiller bitişik yazılır
düşünebilmek, yapabilmek, uyuyakalmak, gidedurmak, çıkagelmek, uçuvermek vb.
4. Ev, ocak ve yurt kelimeleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır:
Bakım evi, aş evi, radyo evi, sağlık ocağı, öğrenci yurdu…
B. Ayrı yazılan birleşik sözcükler
1. Etmek, olmak, vb. yardımcı fiillerle kurulan birleşik fiillerde, isim herhangi bir ses düşmesine uğramazsa bu tür birleşik fiiller ayrı yazılır.
arz etmek, alay etmek, not etmek söz etmek, yok olmak, ilan etmek vb.
2. Birleşme sırasında anlam değişikliği olmayanlar ayrı yazılır.
ada balığı, kırlangıç balığı, iskele kuşu, Ankara keçisi, ardıç
otu, sakız ağacı, ateş çiçeği, kuş üzümü, çavuş üzümü, kuru fasulye vb.
3. Sıfat tamlaması yapısındaki birleşik sözcükler ayrı yazılır.
akar amber, çalar saat, döner ayna, döner kapı, yatar koltuk, çıkmaz sokak, yazar kasa, görünmez kaza vb.
Not:Birleşik sözcükler ile ayrı yazılan birleşik sözcükler için Türk Dil Kurumu yayınlarından Yazım Kılavuzu’na bakınız.

Bir önceki yazımız olan Ek olan -de ile bağlaç olan de nin yazımı başlıklı makalemizde de bağlacı ve de eki hakkında bilgiler verilmektedir.

Etiket

YAZ ANA SAYFADA YAYIMLAYALIM

Serbest Kürsü

  • hasip varan: sağlıklı yaşam istiyoruz yalanlara karnımız tok
  • utku: 10-11-12 nakil sonuçları bugün açıklanmayacak mı ? Bilgisi olan..
  • saqo: çok güzel bir uygulama faydasını görüyorum herkese tavsiye ederim emeğininze sağlık….:)
  • Mücokune: Ortalamayla gecersin bro sıkıntı yok ama 5 dersten biri baraj olmucak
  • hotmail: Arkadaşlar 9.sınıfa yeni geçtim… 9.sınıf kontenjanları ne zamana başlayacak bilginiz var mı?
  • Taner: 10.Sınıfta Dil anlatım ortalamam 49.25 kaldım yani dil anlatımdan kalınca dil anlatımdan sorumlu geçiyorsun heraldr nasıl oluyor o sistem
  • DGKN: 1. dönem 2. dönem olarak ayrılmış bibiçimde maddeler halinde konulara ulaşan varsa yardımcı olabilirmi
  • salim: bızım okula gıtmemıze gerek yokmu ? yada nerden bakıyon hangı lıseye cıktıgını ?
  • kitap kurdu: Ben beğenmedim soruların cevaplarının olmaması gerekirdi
  • Şevval: Kardesim nakiller başladı ayın son günüde aciklanacak